Đổi mới sáng tạo: Đưa xuất khẩu hoa quả Việt Nam vươn tầm thế giới

Đổi mới sáng tạo – Nền tảng của chuỗi giá trị bền vững

Ngày 13/04/2026 trở thành một dấu mốc quan trọng của ngành rau quả Việt Nam khi những lô bưởi tươi đầu tiên chính thức lên đường sang Australia. Sự kiện này, được thực hiện bởi Vina T&T Group cùng đối tác, không đơn thuần là một hoạt động giao thương mà là kết quả của một quá trình đàm phán mở cửa thị trường kiên trì và bền bỉ.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Australia vốn được biết đến là một trong những quốc gia có các quy định nghiêm ngặt nhất thế giới về kiểm dịch thực vật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Để có được “tấm vé thông hành” này, lô hàng đã phải trải qua quy trình tuyển chọn cực kỳ khắt khe từ vùng nguyên liệu đạt chuẩn, áp dụng các kỹ thuật canh tác tiên tiến và quy trình xử lý sau thu hoạch hiện đại nhằm đáp ứng trọn vẹn các yêu cầu từ Bộ Nông nghiệp, Thủy sản và Lâm nghiệp Australia.

Thành công này đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ: Khi doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam chủ động đổi mới sáng tạo và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế, vị thế của trái cây Việt Nam trên bản đồ thế giới sẽ ngày càng được khẳng định vững chắc. Việc chinh phục được thị trường Australia cũng tạo động lực quan trọng thAustralia đẩy toàn ngành rau quả chuyển dịch sang hướng sản xuất chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Để những thành công như lô bưởi sang Australia không chỉ là hiện tượng đơn lẻ, việc hình thành các chuỗi giá trị có sự liên kết chặt chẽ giữa “bốn nhà” là yêu cầu sống còn. Trong đó, vai trò của các tổ chức thúc đẩy đổi mới sáng tạo là vô cùng thiết yếu.

Điển hình là “Câu lạc bộ Đổi mới sáng tạo ngành rau hoa quả phía Nam”, được thành lập và đi vào hoạt động từ ngày 09/08/2022. Với sứ mệnh làm cầu nối, Câu lạc bộ này đã hỗ trợ tích cực cho các nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp vừa và nhỏ tiếp cận với những tiến bộ khoa học kỹ thuật mới nhất. Qua đó, các chủ thể này không chỉ nâng cao được giá trị sản xuất mà còn tăng cường khả năng thích ứng với những diễn biến bất thuận của biến đổi khí hậu.

Ông Ngô Xuân Chinh, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Đổi mới sáng tạo ngành rau hoa quả phía Nam cho biết mô hình liên kết giữa Vina T&T Group và Câu lạc bộ Đổi mới sáng tạo là một minh chứng cho hiệu quả của sự hợp tác này. Thông qua việc tổ chức các buổi tập huấn, nâng cao kiến thức trực tiếp cho nông dân, doanh nghiệp đã cùng người sản xuất xây dựng nên những vùng nguyên liệu đạt chuẩn xuất khẩu. Sự đồng hành này giúp hình thành một hệ sinh thái sản xuất – kinh doanh khép kín, nơi tri thức và công nghệ được chuyển giao liên tục để tạo ra sản phẩm chất lượng cao nhất.

Hướng tới mục tiêu 10 tỷ USD và nông nghiệp xanh

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan từng nhấn mạnh trong lộ trình phát triển nông nghiệp hiện đại chính là quá trình “tri thức hóa nông dân”. Đây không phải là một công việc có thể hoàn thành trong ngắn hạn mà là một tiến trình liên tục, đòi hỏi sự kiên trì và đầu tư đúng mức từ phía Nhà nước lẫn cộng đồng doanh nghiệp.

Nông dân tri thức không chỉ là những người giỏi canh tác mà còn phải là những người làm chủ công nghệ và hiểu biết về thị trường. Cuộc cách mạng này đang diễn ra mạnh mẽ không chỉ ở ngành rau quả mà còn lan tỏa sang các lĩnh vực khác, chẳng hạn như việc đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào các ao nuôi thủy sản. Việc áp dụng những công nghệ hiện đại này chính là bước tiến cụ thể nhất của quá trình tri thức hóa, giúp tối ưu hóa nguồn lực và giảm thiểu rủi ro trong sản xuất.

Tầm nhìn của ngành nông nghiệp Việt Nam không dừng lại ở những thành công hiện tại. Theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết, các định hướng chiến lược đang tập trung vào việc đưa kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt ngưỡng 9 – 10 tỷ USD trong tương lai gần. Để đạt được con số này, ngành nông nghiệp cần phải giải được bài toán về môi trường và phát triển bền vững.

Đó là việc định hình lại diện mạo nông thôn theo hướng hiện đại, gắn liền với nông nghiệp sinh thái và môi trường bền vững. Những khái niệm mới như “thị trường tín chỉ các-bon”, nông nghiệp phát thải thấp đang dần đi vào thực tiễn thông qua các chính sách và hành động cụ thể của doanh nghiệp. Từ việc khai thác tiềm năng tín chỉ các-bon của rừng ngập mặn Cần Giờ cho đến việc xây dựng các vùng phát thải thấp, tất cả đều nằm trong lộ trình kiến tạo một nền nông nghiệp xanh và bền bỉ.

Hành trình nâng cao năng lực cho doanh nghiệp và nông dân thông qua đổi mới sáng tạo là một hành trình đầy thách thức nhưng cũng mở ra những cơ hội chưa từng có. Sự kết hợp giữa nỗ lực tự thân của doanh nghiệp, sự hỗ trợ từ các tổ chức đổi mới sáng tạo và quá trình tri thức hóa người nông dân sẽ là “kiềng ba chân” vững chắc để nông sản Việt Nam không chỉ vươn xa mà còn trụ vững tại những thị trường cao cấp nhất trên toàn cầu. Với những bước đi bài bản và tư duy đổi mới, mục tiêu 10 tỷ USD xuất khẩu và một nền nông nghiệp hiện đại, xanh, bền vững hoàn toàn nằm trong tầm tay.

Đỗ Hương