Đi đúng hướng và bước đầu hình thành nền tảng phát triển công nghiệp bán dẫn

Tham dự cuộc họp có lãnh đạo các bộ, cơ quan ngang bộ: Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo, Công Thương, Xây dựng, Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường, Văn phòng Chính phủ; UBND các tỉnh, thành phố: Hà Nội, TPHCM, Đà Nẵng, Bắc Ninh,…; một số cơ sở giáo dục, đào tạo: Đại học Quốc gia TPHCM, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội; các tập đoàn, doanh nghiệp công nghệ: Viettel, FPT, Phenikaa, VSAP Lab, Intel, Amkor, Marvell, Renesas, CoAsia.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng, công nghiệp bán dẫn ngày càng giữ vai trò chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành danh mục 11 ngành công nghiệp chiến lược, trong đó có công nghiệp bán dẫn. Năm 2025, Quốc hội đã thông qua 13 luật liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến phát triển ngành bán dẫn.

Việt Nam đã tham gia vào tất cả các công đoạn của chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, thu hút hơn 50 doanh nghiệp thiết kế chip với khoảng 7.000 kỹ sư, cùng nhiều dự án lớn về đóng gói, kiểm thử. Tổng vốn FDI trong lĩnh vực bán dẫn đạt trên 14,2 tỷ USD với 241 dự án.

Về nguồn nhân lực, cả nước có hơn 240 trường đại học, mỗi năm khoảng 134.000 sinh viên khối kỹ thuật được đào tạo, trong đó khoảng 6.000 kỹ sư thiết kế vi mạch.

Đặc biệt, việc khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 16/1/2026 là dấu mốc quan trọng, thể hiện quyết tâm từng bước làm chủ công nghệ và nâng cao năng lực tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Việt Nam – mắt xích quan trọng trong khâu đóng gói và kiểm thử chip

Phát biểu khai mạc, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng cho biết ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu tiếp tục tăng trưởng mạnh mẽ và tái cấu trúc sâu sắc cả về công nghệ và chuỗi cung ứng. Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo (AI) và các công nghệ số mới đang tiếp tục khẳng định vai trò nền tảng của bán dẫn đối với nền kinh tế số toàn cầu, đặc biệt trong lĩnh vực như AI, điện toán đám mây, Internet vạn vật và dữ liệu lớn. Nhiều quốc gia và nền kinh tế lớn đang thúc đẩy đa dạng hóa chuỗi cung ứng, tăng cường tính tự chủ chiến lược trong lĩnh vực bán dẫn.

“Hiện nay, khu vực Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, đang nổi lên như một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị toàn cầu, đặc biệt ở các khâu đóng gói và kiểm thử chip”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thời gian vừa qua, các bộ, ngành đã tích cực, chủ động triển khai các nhiệm vụ, giải pháp theo Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn và Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn. Trong đó, tập trung tháo gỡ các rào cản về thể chế, hoàn thiện khung pháp lý; kiên trì theo đuổi mục tiêu phát triển ngành công nghiệp bán dẫn theo hướng hài hòa lợi ích, cân bằng quan hệ với các đối tác lớn, đồng thời thu hút đầu tư nước ngoài có chọn lọc, gắn với nâng cao năng lực nội sinh của doanh nghiệp trong nước.

Đến nay, nhiều tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới đã đầu tư và mở rộng hoạt động tại Việt Nam, tập trung chủ yếu vào các khâu lắp ráp, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn. Các doanh nghiệp Việt Nam cũng đã từng bước tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, từng bước nâng cao năng lực thiết kế, sản xuất và dịch vụ trong lĩnh vực bán dẫn; một dự án nhà máy sản xuất chip đã được khởi công triển khai.

Bên cạnh đó, nước ta cũng đã tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy hợp tác công – tư, đẩy mạnh mô hình liên kết “Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp” nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp bán dẫn.

Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn: Không có đề án, nhiệm vụ chậm, muộn

Về triển khai Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050, báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ chỉ ra rằng, 10/38 đề án, nhiệm vụ đã được hoàn thành đúng hạn; 24/38 đề án, nhiệm vụ đang trong quá trình triển khai theo thời hạn được giao; 4/38 đề án, nhiệm vụ chưa đến thời gian thực hiện và không có đề án, nhiệm vụ chậm, muộn.

Thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã chủ động nghiên cứu, lên kế hoạch thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp thuộc trách nhiệm của Bộ trong việc thực hiện Chiến lược đến năm 2030. Theo đó, 5 nhóm nhiệm vụ cụ thể bao gồm: Phát triển chip chuyên dụng; phát triển công nghiệp điện tử song hành, là đầu ra cho công nghiệp bán dẫn; phát triển nguồn nhân lực và thu hút nhân tài trong lĩnh vực bán dẫn; thu hút đầu tư nước ngoài có điều kiện trong lĩnh vực bán dẫn; những nhiệm vụ và giải pháp khác.

Đồng thời, các bộ và địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, đề án triển khai thực hiện chiến lược thuộc phạm vi quản lý của mình. Trong đó, 25 địa phương đã ban hành kế hoạch riêng để triển khai Quyết định số 1018/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050; Quyết định số 1017/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình “Phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, định hướng đến năm 2050”.

Cũng tại Phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm đã báo cáo tình hình thu hút đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn và tình hình thực hiện Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn; Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Phúc trình bày về phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam.

Ngoài ra, đại diện lãnh đạo TPHCM, Đà Nẵng, Bắc Ninh… phát biểu về giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn tại địa phương; đại diện các trường Đại học, doanh nghiệp cho ý kiến về đầu tư phát triển phòng thí nghiệm, nhà máy sản xuất, đóng gói và kiểm thử chip bán dẫn trong lĩnh vực công nghiệp bán dẫn, nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nguồn nhân lực cho công nghiệp bán dẫn; các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đào tạo, nghiên cứu, sản xuất kinh doanh.

Đòi hỏi giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và lâu dài

Sau khi lắng nghe các ý kiến, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng ghi nhận và đánh giá cao các bộ, cơ quan đã phối hợp chặt chẽ, chuẩn bị chu đáo nội dung Phiên họp; hoan nghênh các ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm, thẳng thắn của các đồng chí thành viên Ban Chỉ đạo, các đại biểu tham dự về tình hình triển khai phát triển ngành công nghiệp bán dẫn và xác định những nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung chỉ đạo thúc đẩy trong năm 2026.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Phó Thủ tướng nhấn mạnh phát triển ngành công nghiệp bán dẫn là nhiệm vụ rất khó khăn với nhiều thách thức. Đó là: Hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn trong nước chưa phát triển đồng bộ và đầy đủ, cần tiếp tục hoàn thiện để tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu; nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; hạ tầng phục vụ ngành (nhất là điện, nước và các cơ sở nghiên cứu – phát triển) cần tiếp tục được đầu tư, hoàn thiện; hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn vẫn cần tiếp tục được mở rộng và đi vào chiều sâu.

“Những khó khăn này đòi hỏi chúng ta phải có các giải pháp mạnh mẽ, đồng bộ và lâu dài để thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp bán dẫn”, Phó Thủ tướng lưu ý và đề nghị thống nhất phương châm hành động năm 2026 của Ban Chỉ đạo là: “Quyết liệt triển khai – Phối hợp đồng bộ – Tập trung trọng điểm – Tạo kết quả thực chất”.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng nêu một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Thứ nhất, Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục phát huy vai trò cơ quan nòng cốt trong phát triển ngành công nghiệp bán dẫn; chủ trì điều phối, theo dõi và đôn đốc việc triển khai các nhiệm vụ của Ban Chỉ đạo; tập trung thúc đẩy nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, đồng thời thúc đẩy kết nối doanh nghiệp, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo và các đối tác quốc tế.

Thứ hai, Bộ Tài chính tiếp tục hoàn thiện và triển khai hiệu quả các cơ chế, chính sách ưu đãi về thuế, tài chính và đầu tư đối với lĩnh vực bán dẫn; đẩy mạnh thu hút đầu tư có chọn lọc, đặc biệt là các dự án công nghệ cao.

Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành liên quan bố trí và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển hạ tầng nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đào tạo nguồn nhân lực bán dẫn.

Thứ ba, Bộ Ngoại giao tiếp tục thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn; tranh thủ các nguồn lực về công nghệ, đào tạo và đầu tư; tăng cường kết nối với các tập đoàn công nghệ, các tổ chức nghiên cứu và chuyên gia quốc tế; đẩy mạnh truyền thông đối ngoại, quảng bá hình ảnh Việt Nam là điểm đến hấp dẫn của các dự án công nghệ cao.

Thứ tư, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp bán dẫn; tiếp tục hoàn thiện các chương trình đào tạo vi mạch bán dẫn; đẩy mạnh mô hình liên kết giữa Nhà nước – Nhà trường – Doanh nghiệp; thúc đẩy các chương trình đào tạo lại và đào tạo nâng cao nhằm nhanh chóng mở rộng lực lượng kỹ sư và chuyên gia trong lĩnh vực này.

Thứ năm, Bộ Công Thương nghiên cứu, hoàn thiện các chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp điện tử và bán dẫn; bảo đảm các điều kiện về năng lượng và hạ tầng phục vụ sản xuất công nghệ cao; thúc đẩy hợp tác thương mại nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu.

Thứ sáu, các địa phương cần chủ động chuẩn bị hạ tầng đồng bộ, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp để thu hút các dự án công nghệ cao và hình thành các trung tâm công nghiệp bán dẫn tại Việt Nam.

Thứ bảy, các cơ sở đào tạo, nghiên cứu cần tăng cường hợp tác với doanh nghiệp trong đào tạo và nghiên cứu; phát huy hiệu quả các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu đã được đầu tư; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế để nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực nghiên cứu trong lĩnh vực bán dẫn.

Thứ tám, đối với cộng đồng doanh nghiệp, đề nghị các doanh nghiệp công nghệ trong nước chủ động nâng cao năng lực công nghệ, tăng cường đầu tư cho nghiên cứu – phát triển, tích cực tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn./.

Thu Sa