Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Có một nhà giáo – nhà báo – cựu chiến binh đã dành hơn 30 năm miệt mài sưu tầm những đồ vật gắn với đời sống, sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp của người dân từ thế kỷ trước. Đến nay, ông đã sở hữu gần 2.000 hiện vật đa dạng chủng loại, tạo nên một “bảo tàng gia đình” độc đáo, sống động về đời sống người nông dân trong những năm tháng gian khó.
Ông là Nguyễn Đắc Nông – nguyên Trưởng phòng Giáo dục, Phó Chủ tịch UBND huyện Yên Thế (cũ), Phó Giám đốc Đài Phát thanh – Truyền hình Bắc Giang (cũ). Mặc dù năm nay đã 76 tuổi, nhưng niềm đam mê sưu tầm trong ông vẫn không hề vơi. Điều đáng quý là ông không làm vì lợi nhuận mà xuất phát từ tình yêu lịch sử, ý thức gìn giữ ký ức văn hóa dân tộc.
Bộ sưu tập gồm hơn 700 hiện vật bằng đá như cối đá, cối xay bột, trục đá; hơn 200 nông cụ truyền thống đồng bằng sông Hồng; gần 100 đèn bão, đèn măng sông, đèn hoa kỳ; khoảng 50 mâm đồng, thau đồng, nồi đồng; gần 100 đồ gốm cùng nhiều đồ dùng sinh hoạt khác. Ngoài ra còn có rìu đá, rìu đồng, chum sành, bát đĩa cổ, tiền cổ và nhiều kỉ vật chiến tranh chống Pháp, chống Mỹ.
Không gian sống của ông gần như trở thành một bảo tàng lộ thiên: lối ngõ, sân, hiên, nhà ngang đều ken dày hiện vật. Điều này phần nào ảnh hưởng đến sinh hoạt gia đình, nhưng ông không băn khoăn, vì niềm đam mê đã trở thành lẽ sống.
Ông Nguyễn Đắc Nông cho biết, bản thân ông sinh ra ở ấp Cầu Đen, xã Quang Tiến (Tân Yên, Bắc Giang) – vùng đất gắn với “Đồi văn hóa kháng chiến”, nhìn ra toàn cảnh địa bàn nghĩa quân Yên Thế xưa của thủ lĩnh Hoàng Hoa Thám. Yêu lịch sử, yêu bảo tàng học, ông trân trọng mọi hiện vật gắn với quá khứ và tin rằng chúng sẽ có ích cho thế hệ mai sau. Từ sở thích giản đơn ấy, trong suốt hơn 30 năm tích góp ông đã tạo dựng nên bảo tàng hôm nay.
Hơn 700 hiện vật bằng đá nặng nề, cồng kềnh cùng hàng trăm nông cụ được ông gom nhặt suốt những năm tháng rong ruổi trên chiếc xe máy cũ. Dù ngã xe, hỏng xe, thồ nặng đường xa… ông vẫn kiên trì “kiến tha lâu đầy tổ”. Gần như mỗi hiện vật đều thấm mồ hôi, công sức.
Về tiền bạc, ông từng phải đưa ra những quyết định khó khăn: đôi chum cổ có giá ba chỉ vàng, đồng hồ cổ hơn 10 triệu đồng, tủ cổ 15 triệu đồng, hay gần 600 cối đá khiến “đồng lương công chức” nhiều phen bất lực. Có lúc gia đình lo ngại vì kinh phí quá lớn, nhưng ông luôn cố gắng tự chủ tài chính để không ảnh hưởng cuộc sống đạm bạc trong nhà. Đam mê đã giúp ông vượt qua mọi trở ngại.
Bảo tàng của ông là sự hội tụ của những vật dụng gắn bó mật thiết với đời sống nhọc nhằn của người nông dân. Cối và chày giã gạo là người bạn thuỷ chung trong những đêm khuya mòn chân giã gạo. Chiếc cày chìa vôi và cày 51 với lưỡi cày mòn vẹt gợi hình ảnh lam lũ “mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày”. Các vật dụng quạt thóc, gầu sòng, gầu dai, liềm, hái, đòn gánh, quang gánh… đều nhuốm dấu vết thời gian và bao vất vả.
Trong bảo tàng của ông, các đồ dùng sinh hoạt cũng mang theo ký ức những năm tháng cũ xưa: đèn bão soi chuồng gà chuồng lợn đêm mưa; đèn chai theo mẹ cất vó tôm; đèn hoa kỳ leo lét trong căn nhà nghèo; mâm gỗ, mâm đồng của bữa cơm gia đình; điếu cày, điếu bát gắn với người nông dân nghỉ tay giữa hai lượt cày bừa; chum tương, vại cà, chõ đồ xôi, bình vôi, hũ sành… mỗi thứ đều là một mảnh đời cũ.
Nhưng có lẽ ấn tượng nhất là “thế giới đá” trải dài từ cổng vào với hơn 700 hiện vật bằng đá xếp lớp lớp tạo nên điểm nhấn đặc biệt. Ông chia sẻ: “Tôi rất thích đồ bằng đá. Đá trường tồn với thời gian, dễ bảo quản và dường như chứa đựng hồn cốt dân tộc. Ai nghĩ nhiều đá sẽ đơn điệu thì tùy, còn tôi muốn sưu tập nhiều hiện vật nữa”.
Bởi lẽ đối với ông Nguyễn Đắc Nông, mỗi bộ sưu tập không chỉ là những vật dụng vô tri, mà đều mang theo một câu chuyện, một lát cắt đời sống nông thôn Việt Nam. Đó là ký ức của cả một thời lam lũ mà ông đã dành nửa đời để lưu giữ cho thế hệ hôm nay và mai sau.
Lê Hữu Tỉnh Travel+ số 12/2025
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
