Lâm Đồng phát triển du lịch văn hóa theo hướng bền vững

Trong xu thế du lịch bền vững, Lâm Đồng đang lấy văn hóa làm nền tảng để nâng cao sức hút điểm đến và tạo động lực phát triển kinh tế – xã hội.

Văn hóa – nguồn lực cốt lõi tạo bản sắc du lịch Lâm Đồng

Lâm Đồng sở hữu hệ thống di sản văn hóa đa dạng và giàu chiều sâu, phản ánh sự giao thoa độc đáo giữa văn hóa bản địa Tây Nguyên và dấu ấn kiến trúc Pháp tại Đà Lạt.

Nổi bật trong đó là Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO ghi danh năm 2005, cùng kho tàng tri thức dân gian phong phú của các dân tộc K’Ho, Mạ, Chu Ru và nhiều cộng đồng bản địa khác.

Các giá trị di sản này được thể hiện sinh động qua hệ thống lễ hội truyền thống như lễ mừng lúa mới, nghi lễ cưới hỏi, nghề dệt thổ cẩm, kiến trúc nhà rông, nhà dài và các thực hành nghi lễ gắn với cồng chiêng, biểu tượng văn hóa tiêu biểu của vùng đất và con người Tây Nguyên.

Bên cạnh ưu thế về cảnh quan và khí hậu cao nguyên, Lâm Đồng còn sở hữu hệ thống di sản kiến trúc và văn hóa có giá trị đặc sắc. Toàn tỉnh hiện còn hơn 2.000 biệt thự cổ mang phong cách kiến trúc Pháp, cùng nhiều di tích lịch sử – cách mạng tiêu biểu như Dinh Bảo Đại, Nhà thờ Cam Ly. Cùng với đó là hệ thống điểm du lịch sinh thái gắn với văn hóa bản địa tại các khu vực phụ cận, những không gian hội tụ hài hòa giữa giá trị tự nhiên và chiều sâu văn hóa của vùng đất cao nguyên.

Đây là nguồn tài nguyên đặc thù, tạo nền tảng quan trọng để Lâm Đồng xây dựng các sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng và lợi thế cạnh tranh bền vững.

Thực tiễn phát triển cho thấy, trong bối cảnh thị trường du lịch ngày càng đa dạng, du khách không còn chỉ tìm đến các điểm nghỉ dưỡng đơn thuần mà có xu hướng ưu tiên những hành trình trải nghiệm có chiều sâu, gắn với văn hóa bản địa, đời sống cộng đồng và các giá trị truyền thống.

Bám sát xu thế đó, Lâm Đồng đang từng bước phát huy hiệu quả các giá trị văn hóa sẵn có, qua đó định hình và nâng cao chất lượng các sản phẩm du lịch trải nghiệm, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Một minh chứng rõ nét là việc tổ chức Lễ hội Cồng chiêng Đông Nam Á năm 2025 tại Đà Lạt, với sự tham gia của 5 quốc gia và hàng trăm nghệ nhân. Sự kiện đã thu hút hàng nghìn lượt du khách trong và ngoài nước, đồng thời góp phần tôn vinh không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên, qua đó khẳng định vị thế của Đà Lạt – Lâm Đồng như một điểm đến văn hóa giàu bản sắc trong khu vực và trên bản đồ du lịch quốc tế.

Ông Trần Văn Hào, chuyên gia nhiều năm gắn bó với du lịch văn hóa Đà Lạt chia sẻ: “Cảnh quan có thể tương đồng ở nhiều địa phương, dịch vụ có thể học hỏi và sao chép, nhưng văn hóa là giá trị độc bản, không thể thay thế”.

Theo ông, chính du lịch văn hóa là yếu tố tạo nên chiều sâu, bản sắc riêng và sức hút bền vững cho du lịch Lâm Đồng, giúp địa phương tránh được sự trùng lặp, đơn điệu trong cạnh tranh điểm đến và từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch.

Từ góc nhìn cộng đồng, anh K’Brăh, hướng dẫn viên người K’Ho tại Lạc Dương, chia sẻ: “Khi trực tiếp giới thiệu lễ hội, cồng chiêng, phong tục và cuộc sống buôn làng mình cho du khách, chúng tôi ý thức hơn về trách nhiệm giữ gìn di sản. Du lịch giúp văn hóa dân tộc sống động và được truyền lại cho thế hệ trẻ nhiều hơn”.

Định hướng phát triển bền vững trong giai đoạn tới

Trước yêu cầu phát triển du lịch xanh, bền vững và có trách nhiệm, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Đồng xác định văn hóa là trụ cột nền tảng, xuyên suốt trong quá trình xây dựng và phát triển các sản phẩm du lịch của địa phương.

Trong giai đoạn 2025 – 2030, Lâm Đồng tập trung đẩy mạnh công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, từng bước hình thành các mô hình buôn, làng truyền thống gắn với phát triển du lịch cộng đồng; đồng thời khuyến khích mở rộng hoạt động của hệ thống bảo tàng, các không gian trưng bày nhằm lưu giữ, giới thiệu và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc. Trên cơ sở đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện các sản phẩm du lịch đặc thù, nhất là du lịch cộng đồng và du lịch nông nghiệp gắn với văn hóa bản địa.

Hoạt động văn hóa – du lịch tiêu biểu tại Lâm Đồng

• Không gian văn hóa Cồng chiêng Tây Nguyên: tổ chức trình diễn, phục dựng nghi lễ truyền thống tại các buôn làng đồng bào K’Ho, Mạ, Chu Ru; gắn với du lịch cộng đồng và giáo dục di sản.
• Lễ hội văn hóa – du lịch: Festival Hoa Đà Lạt; Lễ hội Cồng chiêng; các sự kiện văn hóa dân gian, ẩm thực, nghề truyền thống được tổ chức định kỳ.
• Du lịch cộng đồng: phát triển mô hình homestay, trải nghiệm đời sống buôn làng, sinh hoạt văn hóa bản địa tại Lạc Dương, Đam Rông, Di Linh…
• Du lịch nông nghiệp gắn văn hóa bản địa: tham quan không gian rau – hoa, cà phê, chè; kết hợp trải nghiệm sản xuất và sinh hoạt truyền thống.
• Hoạt động bảo tồn và phát huy di sản: trưng bày, giới thiệu hiện vật tại bảo tàng, không gian văn hóa cộng đồng; số hóa tư liệu, di sản phục vụ quảng bá du lịch.