Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Dự thảo quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng được kỳ vọng giúp giữ chân đội ngũ GV “tinh nhuệ”.
Bộ Giáo dục và Đào tạo đăng tải công khai Dự thảo Thông tư quy định về nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu và nhà giáo thỉnh giảng trên website và lấy ý kiến góp ý rộng rãi.
Theo đó, nhà giáo sau khi nghỉ hưu đủ điều kiện và có nhu cầu tiếp tục cống hiến có thể ký hợp đồng lao động xác định thời hạn theo quy định của Bộ luật Lao động. Nhà giáo được giảng dạy, hoạt động giáo dục phù hợp chuyên môn đào tạo; được tham gia xây dựng, phát triển chương trình đào tạo…; được tham gia sinh hoạt chuyên môn, bồi dưỡng nghiệp vụ, được tạo điều kiện thực hiện hoạt động khoa học, được hưởng chính sách ưu đãi trong hoạt động khoa học; được đối xử bình đẳng trong hoạt động và phát triển nghề nghiệp.
Đặc biệt, trong thời gian hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu, nhà giáo được xem xét bổ nhiệm chức danh giáo sư, phó giáo sư; xét, phong tặng danh hiệu nhà giáo nhân dân, nhà giáo ưu tú khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn, điều kiện.
Cơ sở giáo dục nào sử dụng nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau khi nghỉ hưu thì được sử dụng đội ngũ này như một nguồn lực để đánh giá năng lực của cơ sở mình.
Giải pháp khắc phục thiếu giáo viên cục bộ, duy trì sự ổn định của đội ngũ
Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, thầy Lại Tiến Đẩu – Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông B Nghĩa Hưng (xã Quỹ Nhất, tỉnh Ninh Bình) bày tỏ sự đồng tình cao với dự thảo Thông tư, đặc biệt trong bối cảnh nhiều cơ sở giáo dục đang gặp khó khăn về nhân lực giảng dạy.
Theo thầy Đẩu, thực tế tại nhà trường hiện nay vẫn phải thực hiện hợp đồng với giáo viên để đảm bảo triển khai chương trình. Tuy nhiên, nguồn giáo viên trẻ để ký hợp đồng khá hạn chế, không đáp ứng đủ nhu cầu. Điều này khiến các đơn vị thiếu giáo viên phải chịu áp lực lớn trong việc bố trí nhân sự và hoàn thành khối lượng công việc giảng dạy.
Trong bối cảnh đó, việc cho phép ký hợp đồng toàn thời gian với nhà giáo đã nghỉ hưu được đánh giá là một giải pháp thiết thực. Dù số lượng giáo viên nghỉ hưu có chuyên môn cao và mong muốn quay lại giảng dạy không nhiều, nhưng đây vẫn là một nguồn lực quan trọng, giúp các trường có thêm lựa chọn để bổ sung đội ngũ.
“Đối với những trường thiếu giáo viên, nếu có thêm cơ chế này thì rất tốt. Các thầy cô có năng lực, có nhu cầu sẽ có cơ hội quay lại giảng dạy với quyền lợi rõ ràng hơn. Bên cạnh đó, dự thảo đã quy định tương đối đầy đủ và rõ ràng các nội dung liên quan như điều kiện, hình thức hợp đồng, thời gian làm việc, chế độ nghỉ ngơi, tiền lương và quyền lợi của nhà giáo. Những hướng dẫn chi tiết này giúp các cơ sở giáo dục triển khai thuận lợi hơn trong thực tế”, thầy Đẩu nhận định.
Dẫn chứng từ thực tiễn, thầy Đẩu cho biết tại một số địa phương, việc tuyển dụng giáo viên còn chậm do nhiều yếu tố khách quan. Điều này càng cho thấy sự cần thiết của việc tận dụng đội ngũ nhà giáo nghỉ hưu nhằm đảm bảo kế hoạch giảng dạy không bị gián đoạn.
Về chế độ tiền lương, thầy cho rằng không phải là vấn đề quá lớn. Bởi đa số giáo viên sau khi nghỉ hưu đã có lương hưu ổn định, khi quay lại làm việc thường xuất phát từ mong muốn tiếp tục cống hiến hoặc tận dụng quỹ thời gian rảnh. Bên cạnh đó, mức lương được xây dựng trên cơ sở thỏa thuận, có thể linh hoạt tính theo số tiết giảng dạy, phù hợp với nhu cầu và khả năng của từng người.
“Như vậy, về cơ bản quyền lợi của các thầy cô đã được đảm bảo. Đây là cơ chế hợp lý, vừa tạo điều kiện cho nhà trường, vừa mở ra cơ hội để đội ngũ nhà giáo nghỉ hưu tiếp tục đóng góp cho ngành giáo dục”, thầy Đẩu nhấn mạnh.
Cùng quan điểm trên, thầy Nguyễn Ánh – Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Chu Văn An (xã Hương Khê, tỉnh Hà Tĩnh) chia sẻ: “Đây là một cơ chế tích cực và cần thiết, góp phần làm rõ hơn các quy định đối với nhà giáo hợp đồng toàn thời gian sau nghỉ hưu trong thực tiễn.
Dự thảo đã nhấn mạnh nguyên tắc thực hiện dựa trên sự tự nguyện, bình đẳng, đồng thời hướng tới việc tận dụng hiệu quả trí tuệ, năng lực và kinh nghiệm của đội ngũ nhà giáo sau khi nghỉ hưu. Yếu tố quan trọng này góp phần duy trì sự ổn định đội ngũ và đảm bảo chất lượng giảng dạy trong các cơ sở giáo dục”.
Từ thực tế, thầy Ánh cho rằng có thể phân thành hai nhóm nhà giáo nghỉ hưu. Thứ nhất là nhóm nghỉ hưu sớm, tỷ lệ quay trở lại giảng dạy của nhóm này thường không cao. Thứ hai là nhóm nghỉ hưu đúng tuổi, đây là lực lượng có khả năng quay lại làm việc nhiều hơn, bởi họ có thể vẫn còn mong muốn tiếp tục cống hiến và gắn bó với nghề.
Theo thầy, để chính sách phát huy hiệu quả, các nhà trường cần có sự chủ động trong việc lựa chọn và thu hút đúng đối tượng. Đặc biệt, nên chú trọng đến những giáo viên có chất lượng chuyên môn cao, từng tham gia đào tạo học sinh giỏi, dẫn dắt đội tuyển hoặc có nhiều thành tích, sáng kiến trong giảng dạy. Đây là những nhân sự có giá trị lớn về chuyên môn và kinh nghiệm, nếu được tiếp tục sử dụng sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
“Đối với những giáo viên có năng lực tốt, khi họ đến tuổi nghỉ hưu, nhà trường có thể chủ động trao đổi, tạo điều kiện để ký hợp đồng tiếp tục giảng dạy. Nếu bản thân giáo viên cũng có nhu cầu quay lại làm việc thì càng thuận lợi. Việc tận dụng đội ngũ này không chỉ giúp các trường giải quyết bài toán nhân lực trong ngắn hạn mà còn góp phần duy trì sự ổn định và kế thừa trong đội ngũ giáo viên, đặc biệt ở những lĩnh vực cần kinh nghiệm chuyên sâu”, thầy Ánh nhận định.
Đánh giá về dự thảo Thông tư, cô Trần Thị Thanh Ngân – Phó Hiệu trưởng Trường Tiểu học Bãi Cháy (phường Bãi Cháy, tỉnh Quảng Ninh) cũng cho rằng đây là một chính sách cần thiết trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều cơ sở giáo dục đang đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên cục bộ.
Theo cô Ngân, cơ chế này có thể giải quyết hiệu quả “điểm nghẽn” trước mắt, đặc biệt ở những môn học đang thiếu giáo viên như môn Tiếng Anh. Thực tế tại các trường học, việc thiếu nhân lực không diễn ra đồng đều mà thường mang tính cục bộ, xảy ra ở một số bộ môn hoặc trong những giai đoạn nhất định. Vì vậy, việc tận dụng đội ngũ giáo viên đã nghỉ hưu – những người có sẵn kinh nghiệm và chuyên môn là một hướng đi hợp lý.
“Trước khi có dự thảo này, nhiều trường đã chủ động mời giáo viên nghỉ hưu quay lại giảng dạy theo hình thức thỉnh giảng. Tuy nhiên, hình thức này còn hạn chế vì không mang tính toàn thời gian, dẫn đến việc bố trí công việc, đảm bảo tính ổn định trong giảng dạy gặp khó khăn. Do đó, việc cho phép ký hợp đồng toàn thời gian được xem là bước tiến mới, giúp nhà trường chủ động hơn trong sử dụng nhân lực và xây dựng kế hoạch giảng dạy lâu dài”, cô Ngân cho hay.
Về mặt chính sách, nữ nhà giáo đánh giá dự thảo đã đưa ra nhiều quy định tích cực, đặc biệt là việc đảm bảo các quyền lợi nghề nghiệp cho giáo viên nghỉ hưu khi quay lại làm việc. Theo đó, nhà giáo được tham gia đầy đủ các hoạt động chuyên môn như một giáo viên chính thức, bao gồm giảng dạy, xây dựng chương trình, sinh hoạt chuyên môn và nghiên cứu khoa học. Điều này giúp giáo viên không cảm thấy bị “ra rìa” hay mất đi vị thế nghề nghiệp, từ đó tạo tâm lý yên tâm khi quay trở lại công tác.
Bên cạnh đó, việc cho phép nhà giáo hợp đồng sau nghỉ hưu được xét các danh hiệu như giáo sư, phó giáo sư, nhà giáo nhân dân hay nhà giáo ưu tú (khi đủ điều kiện) cũng là một điểm đáng chú ý. Theo cô Ngân, đây là yếu tố có ý nghĩa lớn về mặt tinh thần, ghi nhận sự cống hiến và tạo động lực để những người có năng lực tiếp tục tham gia giảng dạy.
Tuy nhiên, khi đề cập đến vấn đề tiền lương, cô Ngân cho rằng đây vẫn là điểm cần cân nhắc thêm. Dự thảo quy định mức lương không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng và được thỏa thuận giữa nhà trường và giáo viên. Dù đảm bảo về mặt pháp lý, nhưng trên thực tế, mức thu nhập này có thể chưa đủ hấp dẫn để giáo viên nghỉ hưu quay lại làm việc. Do đó, việc ký hợp đồng với giáo viên sau nghỉ hưu chủ yếu diễn ra với những nhà giáo có nhu cầu tiếp tục làm việc, không mang tính thu hút.
Ngoài ra, việc cho phép thỏa thuận rút ngắn thời gian làm việc đối với giáo viên cao tuổi được đánh giá là phù hợp, giúp cân bằng giữa yêu cầu công việc và sức khỏe người lao động.
“Dự thảo là một cơ chế mở, linh hoạt và mang tính hỗ trợ tích cực cho các cơ sở giáo dục, đặc biệt trong bối cảnh khó khăn về nguồn tuyển giáo viên hiện nay. Chính sách này không chỉ giúp khắc phục tình trạng thiếu giáo viên cục bộ mà còn góp phần giữ chân và tận dụng đội ngũ nhà giáo có kinh nghiệm, chất lượng cao. Đây cũng là nền tảng pháp lý để việc hợp đồng giáo viên toàn thời gian sau nghỉ hưu diễn ra thuận lợi”, cô Ngân cho hay.
Tận dụng kinh nghiệm nhà giáo nghỉ hưu, song cần chọn lọc và bồi dưỡng phù hợp
Bên cạnh những đánh giá tích cực về chính sách, cô Trần Thị Thanh Ngân cũng đưa ra nhiều nhận định cụ thể liên quan đến năng lực sư phạm của đội ngũ giáo viên nghỉ hưu, cũng như những lưu ý quan trọng khi các cơ sở giáo dục triển khai áp dụng.
Theo cô, yếu tố tuổi tác không phải là rào cản lớn nếu giáo viên vẫn còn nhiệt huyết, sức khỏe và mong muốn cống hiến. Đối với những giáo viên vừa mới nghỉ hưu, đặc biệt là những người vừa rời khỏi môi trường giảng dạy, năng lực chuyên môn và kỹ năng sư phạm của họ vẫn được duy trì tốt. Đây là lực lượng có thể tham gia giảng dạy ngay mà không gặp nhiều trở ngại, thậm chí còn phát huy được lợi thế về kinh nghiệm tích lũy trong nhiều năm công tác.
Tuy nhiên, với những giáo viên đã nghỉ hưu trong thời gian dài, việc quay trở lại giảng dạy cần được cân nhắc kỹ lưỡng. Theo cô Ngân, chương trình giáo dục, phương pháp giảng dạy và yêu cầu đối với giáo viên hiện nay đã có nhiều thay đổi so với trước đây. Nếu không được cập nhật kịp thời, những giáo viên này có thể gặp khó khăn trong việc thích ứng.
Chính vì vậy, các nhà trường cần có cơ chế lựa chọn phù hợp, không nên sử dụng đại trà mà cần đánh giá dựa trên từng trường hợp cụ thể. Đồng thời, việc hỗ trợ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức và phương pháp giảng dạy là rất cần thiết. Hoạt động này không nhất thiết phải theo hình thức đào tạo chính quy mà có thể linh hoạt thông qua sự hỗ trợ từ đội ngũ giáo viên trẻ trong trường, giúp các thầy cô cập nhật chương trình và phương pháp mới.
Ngoài ra, số lượng giáo viên nghỉ hưu sẵn sàng quay lại làm việc được dự báo sẽ không nhiều. Vì vậy, chính sách này nên được xem là một giải pháp bổ trợ, không thể thay thế hoàn toàn việc tuyển dụng và đào tạo đội ngũ giáo viên trẻ.
Cô Ngân cũng nhấn mạnh rằng, đối với những trường hợp giáo viên có năng lực chuyên môn cao, đặc biệt là những người sắp đến tuổi nghỉ hưu, dự thảo Thông tư này có thể đóng vai trò như một cơ chế “giữ chân” hiệu quả. Nếu được triển khai tốt, các nhà trường có thể chủ động trao đổi, định hướng từ trước khi giáo viên nghỉ hưu để khuyến khích những giáo viên này tiếp tục gắn bó, qua đó duy trì chất lượng giảng dạy và sự ổn định của đội ngũ.
Đồng tình với ý kiến trên, thầy Lại Tiến Đẩu cho rằng năng lực sư phạm của nhà giáo đã nghỉ hưu không phải là vấn đề đáng lo ngại. Theo thầy, khi quay trở lại giảng dạy, các giáo viên nghỉ hưu hoàn toàn có thể nhanh chóng thích nghi thông qua hoạt động sinh hoạt chuyên môn tại tổ, nhóm. Việc trao đổi kinh nghiệm giảng dạy, góp ý bài giảng, cùng chỉnh sửa giáo án hay dự giờ lẫn nhau sẽ giúp các thầy cô cập nhật phương pháp và điều chỉnh nội dung cho phù hợp với thực tế lớp học. Bên cạnh đó, những nội dung liên quan đến ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy cũng có thể được hỗ trợ ngay trong tổ chuyên môn nên không tạo ra rào cản lớn.
Tuy nhiên, theo thầy, khi tiếp nhận giáo viên nghỉ hưu quay lại làm việc, các nhà trường vẫn cần có sự lựa chọn kỹ lưỡng. Việc đánh giá không chỉ dựa trên nhu cầu trước mắt mà còn cần căn cứ vào quá trình công tác trước khi nghỉ hưu, đặc biệt là kết quả đánh giá, xếp loại trong những năm cuối. Những giáo viên có năng lực chuyên môn tốt, được đánh giá hoàn thành tốt hoặc xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn gần nghỉ hưu sẽ là đối tượng được ưu tiên.
Ngược lại, cần thẳng thắn nhìn nhận rằng với những nhà giáo ứng tuyển vị trí giáo viên hợp đồng có năng lực ở mức trung bình hoặc chỉ trên trung bình, nhà trường cần cân nhắc kỹ trước khi ký hợp đồng để đảm bảo chất lượng giảng dạy.
Ngoài ra, trong thực tế, các trường thường ưu tiên lựa chọn chính giáo viên của đơn vị mình đã nghỉ hưu, do đã nắm rõ năng lực, chuyên môn và tác phong làm việc. Đối với giáo viên từ trường khác, việc tiếp nhận sẽ cần thêm bước xác minh, trao đổi thông tin với đơn vị công tác cũ để có đánh giá khách quan trước khi quyết định.
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
