Xét học bạ bị “siết”, giới hạn chứng chỉ ngoại ngữ: Thí sinh cần lưu ý

Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 mà Bộ GD-ĐT ban hành giữa tháng 2 có nhiều điểm mới. Nếu như mọi năm, Bộ GD-ĐT không giới hạn phương thức xét tuyển và số lượng nguyện vọng thì năm nay số nguyện vọng chỉ được tối đa là 15, số phương thức xét tuyển tối đa 5.

Quy chế tuyển sinh mới siết chặt

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Hòa, Trưởng phòng Khảo thí & Đảm bảo chất lượng – Trường ĐH Giao thông vận tải, với quy chế tuyển sinh mới, những trường trước đây có đề án tuyển sinh quá phức tạp như 15 – 20 phương thức xét tuyển, chắc chắn sẽ phải có sự điều chỉnh và có thể gặp một số khó khăn ban đầu.

Đối với thí sinh, việc Bộ GD-ĐT giới hạn số nguyện vọng tối đa là 15 có thể ảnh hưởng tới những thí sinh chưa có định hướng rõ ràng. Tuy nhiên theo thống kê hàng năm, phần lớn thí sinh chỉ đăng ký khoảng 6 – 9 nguyện vọng. Vì vậy, những điều chỉnh về quy chế tuyển sinh là hợp lý.

Đồng tình, ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc điều hành Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho rằng, việc giới hạn 15 nguyện vọng giúp thí sinh tập trung hơn vào sở trường và năng lực của mình.

“Trước đây có những thí sinh đăng ký hàng trăm nguyện vọng, làm tăng lượng hồ sơ ảo và gây quá tải cho hệ thống. Thực tế thống kê cho thấy chỉ cần 10 nguyện vọng đầu tiên là phần lớn thí sinh đã có thể trúng tuyển đại học”, ông Huy nêu quan điểm.

Trước đây, ở một số cơ sở đào tạo, chứng chỉ ngoại ngữ vừa được quy đổi điểm vừa được cộng điểm thưởng, tức là thí sinh có “lợi ích kép”.

Tuy nhiên, không phải học sinh ở mọi vùng miền đều có điều kiện tiếp cận những chứng chỉ này. Do đó, năm nay Bộ quy định các chứng chỉ quốc tế chỉ được sử dụng theo một trong hai cách: hoặc quy đổi điểm, hoặc cộng điểm thưởng.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Hòa, đây là bước tiến nhằm tạo sự công bằng hơn trong tuyển sinh. “Nếu vừa quy đổi thành điểm 10, lại vừa cộng thêm điểm thưởng thì sẽ tạo ra lợi thế quá lớn cho một số thí sinh so với những bạn không có điều kiện thi chứng chỉ”.

Điều chỉnh phương án tuyển sinh

Mùa tuyển sinh 2026 nhiều trường ĐH điều chỉnh phương án tuyển sinh theo hướng tinh gọn, phù hợp với quy định của Bộ GD-ĐT.

Học viện Ngân hàng đưa ra ba phương thức xét tuyển gồm: xét tuyển thẳng, xét tuyển dựa trên kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026 và xét tuyển kết hợp.

Trong phương thức xét tuyển kết hợp, thí sinh có thể sử dụng kết quả học tập THPT cùng với kết bài thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội hoặc bài thi Đánh giá năng lực đầu vào đại học (V-SAT). Ngoài ra, kết hợp kết quả học tập THPT với các chứng chỉ quốc tế như SAT, IELTS, TOEFL iBT.

Như vậy, năm nay Học viện Ngân hàng bỏ xét học bạ độc lập.

Theo PGS.TS Trần Mạnh Hà -Trưởng phòng đào tạo Học viện Ngân hàng, mỗi bài thi hoặc yếu tố đầu vào chỉ phản ánh năng lực người học ở một góc nhìn nhất định. Ví dụ, học bạ phản ánh quá trình học tập lâu dài, nhưng lại khó đánh giá chính xác một số năng lực cốt lõi và có sự khác biệt trong cách đánh giá giữa các trường.

Khi kết hợp học bạ với các bài thi khác như HSA, V-SAT hoặc chứng chỉ quốc tế, việc đánh giá thí sinh toàn diện và chính xác hơn.

“Nếu chỉ dựa vào một phương thức duy nhất, đôi khi chúng ta có thể bỏ lỡ những thí sinh tốt”, ông Hà nói.

Khi được hỏi “các trường ĐH dành nhiều chỉ tiêu cho xét tuyển kết hợp có làm giảm vai trò của kỳ thi tốt nghiệp THPT?”, PGS.TS Trần Mạnh Hà cho rằng, hiện nay mỗi năm có khoảng một triệu thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT. Trong khi số lượng thí sinh thi đánh giá năng lực chỉ khoảng 100.000 – 120.000. Vì vậy, các bài thi này chủ yếu đóng vai trò bổ sung chứ không thay thế kỳ thi tốt nghiệp.

Với những thay đổi trong quy chế tuyển sinh ĐH 2026, Trường ĐH Nguyễn Trãi điều chỉnh theo hướng tinh gọn, với 5 phương thức xét tuyển. Bên cạnh đó, nhà trường định hướng tuyển sinh thông qua việc xây dựng thương hiệu đào tạo gắn với tuyển dụng.

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho biết, nhà trường tập trung đào tạo ứng dụng, liên kết với hệ sinh thái doanh nghiệp từ giai đoạn sinh viên thực tập cho đến khi tập sự và đi làm chính thức.

Trong quá trình đó, các doanh nghiệp sẽ tham gia phát hiện, bồi dưỡng, dẫn dắt và tuyển dụng sinh viên ngay từ khi còn ngồi trên ghế giảng đường hoặc bảo vệ luận án tốt nghiệp. Từ đó, nhà trường hướng tới xây dựng một thương hiệu tuyển sinh dựa trên hiệu quả việc làm thực tế của sinh viên, tạo sức hút thông qua cơ hội nghề nghiệp.

Ví dụ, tại Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, các chuyên gia là lãnh đạo doanh nghiệp, ngân hàng tham gia vào quá trình xây dựng chương trình đào tạo. Họ cũng trực tiếp hướng dẫn sinh viên tại các giờ học thực tế.

Sinh viên được đưa đến doanh nghiệp hoặc ngân hàng để được đào tạo trực tiếp theo hình thức “cầm tay chỉ việc”, được định hướng lộ trình nghề nghiệp khi thực tập, nếu muốn gắn bó lâu dài. Nhờ vậy, sau khi tốt nghiệp ĐH, sinh viên có kinh nghiệm tương đương với người đã đi làm 1-2 năm và có lợi thế khi thi tuyển vào các doanh nghiệp.

Thí sinh lưu ý gì?

Với những điều chỉnh trong mùa tuyển sinh năm 2026, PGS.TS Nguyễn Thị Hòa lưu ý, thí sinh cần tập trung học tập tốt. Dù xét tuyển bằng phương thức nào thì điểm thi tốt nghiệp của ba môn cũng phải đạt tối thiểu 15 điểm.

Dù đã có các chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế, việc học tập ở bậc THPT vẫn rất quan trọng vì đây là nền tảng kiến thức để bước vào chương trình đại học.

Ngoài ra, khi đăng ký xét tuyển, thí sinh lưu ý quy định tối đa 15 nguyện vọng và nên chia nguyện vọng thành ba nhóm: Nhóm mơ ước là những ngành yêu thích nhưng điểm trúng tuyển các năm trước cao hơn khả năng dự kiến; Nhóm vừa sức là những ngành có mức điểm trúng tuyển gần với năng lực hiện tại; Nhóm an toàn là những ngành có điểm trúng tuyển thấp hơn mức điểm dự kiến, để đảm bảo cơ hội trúng tuyển.

Theo bà Hòa, đây là cách phân bổ giúp thí sinh tăng khả năng trúng tuyển ngay trong đợt xét tuyển đầu tiên.

Còn ông Nguyễn Quang Huy khuyên thí sinh nên chọn nghề trước, chọn ngành, sau đó mới chọn trường. Nếu có cơ hội, các em cũng nên gặp gỡ những người đang làm trong lĩnh vực mình quan tâm để hiểu rõ nghề nghiệp, từ đó xây dựng mục tiêu và động lực phấn đấu