Vụ thử nghiệm bom hạt nhân RDS-1 diễn ra thế nào?

Ngày 29 tháng 8 năm 1949, Liên Xô đã thử nghiệm thành công quả bom nguyên tử đầu tiên được định danh là RDS-1, tại bãi thử Semipalatinsk.

Theo Komsomolskaya Pravda, sự kiện lịch sử này là đỉnh cao của công trình dài và khó khăn. Vật lý Liên Xô bắt đầu nghiên cứu về phân hạch hạt nhân vào những năm 1920.

Ngay từ tháng 9 năm 1942, nhà lãnh đạo Liên Xô Joseph Stalin đã phê chuẩn nghị quyết của Ủy ban Quốc phòng Nhà nước về việc tổ chức công việc nghiên cứu uranium, theo đó việc nghiên cứu sử dụng năng lượng nguyên tử đã được tiếp tục.

Vào tháng 10 năm 1942, Igor Kurchatov, một giáo sư của Viện Vật lý và Công nghệ Leningrad (nay là Viện Vật lý-Kỹ thuật Ioffe thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga) đã tham gia vào công việc này.

Đến tháng 2 năm 1943, Ủy ban Quốc phòng Nhà nước đã ban hành một lệnh mới, theo đó Kurchatov được bổ nhiệm làm giám sát viên của phản ứng dây chuyền phân hạch urani (“vấn đề urani”).

Kurchatov đứng đầu Phòng thí nghiệm số 2 mới thành lập của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô, nơi bắt đầu nghiên cứu năng lượng nguyên tử. Phòng thí nghiệm này sau đó phát triển thành Viện Năng lượng Nguyên tử Kurchatov.

Ban đầu, chỉ đạo chung và giám sát vấn đề nguyên tử được thực hiện bởi phó chủ tịch Ủy ban Quốc phòng Nhà nước, Vyacheslav Molotov.

Nhưng vào ngày 20 tháng 8 năm 1945, vài ngày sau khi Mỹ cho nổ hai quả bom hạt nhân trên các thành phố của Nhật Bản, Ủy ban Quốc phòng Nhà nước đã quyết định thành lập một Ủy ban Đặc biệt, do Lavrentiy Beria đứng đầu. Ông trở thành người đứng đầu dự án nguyên tử của Liên Xô.

Vào khoảng thời gian đó, Tổng cục thứ nhất thuộc Hội đồng Dân ủy Liên Xô (sau này là Bộ Công nghiệp chế tạo máy hạng trung của Liên Xô và hiện là Tổng công ty Năng lượng hạt nhân Nhà nước Rosatom), trực thuộc Ủy ban Đặc biệt, đã được thành lập.

Ủy viên nhân dân phụ trách công nghiệp quốc phòng Boris Vannikov là người đứng đầu Tổng cục 1.

Vào tháng 4 năm 1946, Phòng thí nghiệm số 2 đã thành lập Cục Thiết kế số 11 (KB-11, hiện là Trung tâm Hạt nhân Liên bang Nga – Viện Nghiên cứu Khoa học Vật lý Thực nghiệm Toàn Nga), một trong những doanh nghiệp bí mật nhất để phát triển vũ khí hạt nhân trong nước. Giáo sư Yulii Khariton được bổ nhiệm làm giám đốc thiết kế của cục.

Nhà máy N 550 của Ủy ban Nhân dân về Vũ khí, nơi sản xuất các vỏ đạn pháo, được chọn làm căn cứ để triển khai KB-11. Cơ sở tuyệt mật này nằm cách thành phố Arzamas 80 km (gần 50 dặm) trên lãnh thổ của Tu viện Sarov trước đây.

KB-11 được giao nhiệm vụ tạo ra hai phiên bản bom nguyên tử. bom Plutonium và uranium-235 trong phiên bản còn lại. Vào giữa năm 1948, công việc trên phiên bản uranium đã bị dừng lại do hiệu suất tương đối thấp so với chi phí vật liệu hạt nhân.

Tên chính thức của quả bom nguyên tử đầu tiên của Liên Xô là RDS-1.

Việc tạo ra RDS-1 được thực hiện có tính đến các vật liệu có sẵn theo sơ đồ của quả bom plutonium của Mỹ, được thử nghiệm vào năm 1945. Các vật liệu này được cung cấp bởi tình báo đối ngoại của Liên Xô.

Klaus Fuchs, một nhà vật lý người Đức đã tham gia vào công việc về các chương trình hạt nhân tại Mỹ và Vương quốc Anh, là một nguồn thông tin quan trọng.

Những phát hiện tình báo về lượng plutonium của Mỹ cho quả bom nguyên tử đã giúp rút ngắn thời gian cần thiết để tạo ra lượng bom của Liên Xô, mặc dù nhiều giải pháp kỹ thuật của nguyên mẫu Mỹ không phải là tốt nhất.

Trong lần thử nghiệm đầu tiên, vì lý do an toàn và để chứng minh trong thời gian ngắn rằng Liên Xô cũng có vũ khí nguyên tử, người ta đã quyết định sử dụng loại thuốc nổ được tạo ra theo sơ đồ của Mỹ.

Bom RDS-1 được tạo ra dưới dạng cấu trúc nhiều lớp, trong đó quá trình chuyển hoạt chất plutonium sang trạng thái tới hạn được thực hiện thông qua quá trình nén bằng sóng nổ hình cầu hội tụ trong chất nổ.

RDS-1 nặng 4,7 tấn, có đường kính 1,5 mét và dài 3,3 mét. Nó được thiết kế theo cách đó để phù hợp với máy bay Tu-4, khoang chứa bom của máy bay này cho phép đặt một “sản phẩm” có đường kính không quá 1,5 mét.

Nhà máy số 817 được xây dựng tại thành phố Chelyabinsk-40 được giao nhiệm vụ sản xuất điện tích nguyên tử cho bom.

Lò phản ứng của nhà máy bắt đầu hoạt động hết công suất thiết kế vào tháng 6 năm 1948. Nhà máy có đủ lượng plutonium cần thiết để sản xuất lần nổ đầu tiên cho một quả bom nguyên tử một năm sau đó.

Một địa điểm thử nghiệm để thử nghiệm điện tích đã được xây dựng ở phía tây Semipalatinsk. Địa điểm này là một đồng bằng có đường kính khoảng 20 km được bao quanh bởi những ngọn núi thấp ở phía nam, phía tây và phía bắc.

Việc xây dựng cơ sở thử nghiệm mang tên Sân tập số 2 bắt đầu vào năm 1947 và phần lớn hoàn thành vào tháng 7 năm 1949.

Một địa điểm thử nghiệm có đường kính 10 km đã được chuẩn bị cho các vụ thử bom. Nó được trang bị các cơ sở đặc biệt cần thiết cho việc thử nghiệm, cũng như để quan sát và ghi lại nghiên cứu vật lý.

Các đoạn đường hầm tàu ​​điện ngầm và các đường băng đã được xây dựng; các mẫu máy bay, xe tăng, bệ phóng tên lửa pháo binh và tàu thuyền đã được đặt tại địa điểm này để nghiên cứu tác động của một vụ nổ hạt nhân.

Vào ngày 5 tháng 8 năm 1949, ủy ban chính phủ tiến hành thử nghiệm RDS-1 đã đưa ra kết luận, khẳng định lại sự sẵn sàng hoàn toàn của địa điểm thử nghiệm và đề xuất tiến hành lắp ráp thử nghiệm chi tiết và các hoạt động nổ trong vòng 15 ngày.

Thử nghiệm

Các cuộc thử nghiệm được tiến hành từ ngày 10 tháng 8 đến ngày 26 tháng 8. Vào ngày 21 tháng 8, một lượng plutonium và bốn ngòi nổ neutron, một trong số đó được cho là sẽ được sử dụng để kích nổ vũ khí, đã được chuyển đến địa điểm thử nghiệm.

Kurchatov đã ra lệnh tiến hành thử nghiệm RDS-1 vào lúc 8 giờ sáng ngày 29 tháng 8, nhưng sau đó, do điều kiện thời tiết, người ta quyết định kích nổ quả bom sớm hơn một giờ.

Đúng 7 giờ sáng ngày 29 tháng 8 năm 1949, một tia sáng chói lòa lóe lên, đánh dấu sự phát triển và thử nghiệm thành công vụ thử bom nguyên tử đầu tiên của Liên Xô.

Hai xe tăng được trang bị bảo vệ bằng chì đã được đưa đến trung tâm của cánh đồng 20 phút sau vụ nổ để tiến hành phát hiện bức xạ và kiểm tra trung tâm của cánh đồng, nơi đặt khối thuốc nổ.

Cuộc kiểm tra cho thấy tất cả các công trình ở trung tâm của cánh đồng đã bị phá hủy, các tòa nhà dân dụng và cơ sở công nghiệp đã bị phá hủy hoàn toàn hoặc một phần. Lượng năng lượng trong vụ nổ là khoảng 20 kiloton.

Kết quả của cuộc thử nghiệm là Liên Xô đã xóa bỏ thế độc quyền hạt nhân của Mỹ về sở hữu vũ khí nguyên tử, trở thành cường quốc hạt nhân thứ hai thế giới.

Điều gì đã xảy ra sau đó

Vũ khí hạt nhân chiến thuật-hoạt động đầu tiên, trước đây gọi là vũ khí nguyên tử, được đưa vào trang bị trong Quân đội Liên Xô vào cuối năm 1953, và tên lửa đạn đạo liên hành tinh đầu tiên mang đầu đạn hạt nhân được đưa vào trang bị vào năm 1962.

Vào những năm 1950, việc thành lập lực lượng hạt nhân chiến lược của Liên Xô bắt đầu như một phản ứng đối với mối đe dọa hạt nhân từ Mỹ.

Sự phát triển nhanh chóng của vũ khí tên lửa hạt nhân ở Liên Xô và Mỹ đã dẫn đến sự tích tụ lớn vũ khí hạt nhân, vì vậy vào những năm 1970, các quốc gia này bắt đầu thực hiện các biện pháp để giảm kho vũ khí hạt nhân của họ.

Lực lượng hạt nhân chiến lược của Nga được xây dựng để ngăn chặn sự xâm lược và đánh bại các mục tiêu của kẻ thù chiến lược trong một cuộc chiến tranh hạt nhân.

Chúng là thành phần chính của lực lượng hạt nhân của đất nước, bao gồm Lực lượng tên lửa chiến lược, một phần của lực lượng Hải quân — lực lượng hạt nhân chiến lược hải quân và một phần của Không quân — cũng như lực lượng hạt nhân chiến lược trên không.

Vũ khí của chúng được thể hiện bằng các hệ thống tên lửa cố định và di động trên mặt đất, tàu ngầm tên lửa đạn đạo và máy bay ném bom chiến lược hạng nặng, được trang bị tên lửa không đối đất và bom trên không.

Thành phần chính của bộ ba hạt nhân của Nga là tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) RS-24 Yars cùng với hệ thống tên lửa Topol-M. Mỗi tên lửa, tùy thuộc vào phiên bản, có thể mang từ ba đến sáu đầu đạn 300 kiloton mỗi đầu đạn. Tầm bắn tối đa của tên lửa là 12.000 km.

Lực lượng Tên lửa Chiến lược cũng được trang bị tên lửa đạn đạo liên lục địa R-36M2 Voevoda và hệ thống tên lửa RS-18A Stiletto.

Voevoda có khả năng đưa 8,8 tấn đầu đạn hạt nhân vào lãnh thổ đối phương. Tên lửa này có thể mang mười đầu đạn nửa megaton lên đến 11.000 km.

Có hơn chục tàu ngầm tên lửa chiến lược trong thành phần chiến đấu của lực lượng hạt nhân chiến lược của hải quân.

Từ năm 2013, Hải quân Nga bắt đầu tiếp nhận tàu ngầm lớp Borei với ICBM R-30 Bulava mới nhất, có thể mang từ sáu đến mười đầu đạn với tầm bắn 8.000 km và có tải trọng 1,15 tấn. Mỗi tàu Borei có khả năng mang tới 16 tên lửa Bulava.

Bộ ba hạt nhân cũng bao gồm máy bay ném bom chiến lược siêu thanh Tu-160 và Tu-160M1 White Swan, và máy bay ném bom chiến lược động cơ tua bin cánh quạt Tu-95MS Bear.

Vũ khí chính của chúng là tên lửa hành trình Kh-555, Kh-101 và phiên bản có đầu đạn hạt nhân, Kh-102. Tên lửa có trọng lượng phóng là 2,4 tấn và tầm bắn 5.500 km.

Tính đến tháng 3 năm 2019, theo Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí, Nga đã triển khai 524 hệ thống phóng với 1.461 đầu đạn, cũng như 760 bệ phóng chiến lược đã triển khai và chưa triển khai.

Hiện tại, Lực lượng Vũ trang Nga đang trong quá trình cập nhật lực lượng hạt nhân chiến lược của mình với những vũ khí tối tân hơn nữa.

Kiên Bùi

Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên