Tuyển sinh đại học 2026: Rõ tiêu chí đánh giá, minh bạch và dễ tiếp cận

Mùa tuyển sinh đại học năm 2026 ghi nhận nhiều điểm mới, từ phương thức xét tuyển, kỳ thi riêng đến việc mở và phát triển ngành đào tạo.

Theo các chuyên gia, điều này không chỉ mở rộng cơ hội cho thí sinh, mà còn giúp các cơ sở đào tạo lựa chọn người học phù hợp, có chất lượng.

TS Đồng Mạnh Cường – Trưởng khoa Kinh doanh, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV): Hướng tới đánh giá toàn diện năng lực người học

Trong vài năm gần đây, xu hướng xét tuyển kết hợp ngày càng phổ biến, phản ánh sự chuyển dịch trong tuyển sinh đại học từ cách đánh giá đồng loạt sang tiếp cận đa dạng hơn. Các cơ sở đào tạo không chỉ tìm kiếm thí sinh có điểm số cao, mà còn quan tâm đến mức độ phù hợp giữa năng lực của người học với đặc thù chương trình đào tạo.

Điều này đặc biệt rõ ở các ngành như kinh doanh, công nghệ hoặc các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh. Ở những lĩnh vực này, năng lực của sinh viên không chỉ thể hiện qua kết quả thi, mà còn qua tư duy học thuật, khả năng ngoại ngữ và quá trình tích lũy trong nhiều năm học.

Việc kết hợp nhiều tiêu chí đánh giá giúp các trường lựa chọn được những sinh viên có khả năng thích nghi và phát triển trong môi trường học tập hiện đại. Đồng thời, cách tiếp cận này góp phần phản ánh đầy đủ hơn năng lực thực chất của thí sinh, thay vì chỉ dựa vào một kỳ thi duy nhất.

Tuy nhiên, tôi cho rằng, sự phát triển nhanh của các phương thức tuyển sinh trong thời gian qua cũng khiến hệ thống trở nên phức tạp, gây khó khăn cho học sinh và phụ huynh trong quá trình lựa chọn. Trong bối cảnh đó, quy chế tuyển sinh mới năm nay, với việc giới hạn số phương thức xét tuyển và chuẩn hóa nguyên tắc quy đổi điểm giữa các phương thức, được xem là điều chỉnh cần thiết. Những thay đổi này góp phần làm rõ hơn các tiêu chí đánh giá, giúp hệ thống tuyển sinh trở nên minh bạch và dễ tiếp cận hơn.

Đồng thời, quy định mới cũng khuyến khích các cơ sở đào tạo xây dựng phương thức xét tuyển có cơ sở học thuật rõ ràng, tránh tình trạng mở quá nhiều phương thức thiếu sự liên kết hoặc chồng chéo.

Ở góc độ dài hạn, tôi nhận thấy, xu hướng tuyển sinh đại học không nằm ở việc gia tăng số lượng phương thức, mà ở việc bảo đảm mỗi phương thức có ý nghĩa đánh giá cụ thể, bổ trợ cho nhau. Đây là cơ sở để nâng cao chất lượng tuyển sinh và bảo đảm sự phù hợp giữa người học và chương trình đào tạo.

Tiến sĩ Phạm Hải Chung – Trưởng chương trình Truyền thông chuyên nghiệp, Khoa Truyền thông & Sáng tạo, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam: Xu hướng xét tuyển kết hợp

Theo tôi, việc nhiều trường đại học áp dụng phương thức xét tuyển kết hợp là xu hướng tất yếu của tuyển sinh hiện đại. Bởi lẽ, nếu chỉ dựa vào một tiêu chí duy nhất như điểm thi tốt nghiệp THPT thì khó phản ánh đầy đủ năng lực của thí sinh. Việc kết hợp nhiều yếu tố như: Kết quả thi, học bạ THPT, các kỳ thi đánh giá năng lực hoặc chứng chỉ quốc tế giúp các trường có cái nhìn toàn diện hơn về khả năng học tập, tư duy và tiềm năng phát triển của người học. Đồng thời, phương thức này cũng giúp giảm rủi ro khi phụ thuộc vào kỳ thi duy nhất.

Đối với quy chế tuyển sinh mới năm nay, tôi cho rằng đây là bước điều chỉnh theo hướng tăng tính minh bạch và linh hoạt. Quy chế cho phép các trường chủ động hơn trong việc xây dựng phương thức tuyển sinh phù hợp với đặc thù đào tạo, đồng thời vẫn đảm bảo nguyên tắc công bằng cho thí sinh. Tuy nhiên, điều này cũng đòi hỏi thí sinh cần tìm hiểu kỹ đề án tuyển sinh của từng trường để lựa chọn phương thức đăng ký phù hợp với năng lực của mình.

Nhìn chung, mục tiêu cuối cùng của các điều chỉnh này vẫn là lựa chọn được đúng người học, phù hợp với ngành đào tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.

Đại tá Đỗ Thành Tâm – Thư ký Ban Tuyển sinh quân sự (Bộ Quốc phòng): Tổ chức kỳ thi riêng

Việc đa dạng hóa phương thức tuyển sinh là xu hướng tất yếu, nhằm đánh giá toàn diện năng lực người học. Bên cạnh các phương thức xét tuyển hiện có, nhiều cơ sở giáo dục đại học đã tổ chức các kỳ thi riêng, góp phần nâng cao chất lượng đầu vào. Kết quả các kỳ thi này không chỉ phục vụ cho chính cơ sở đào tạo tổ chức mà còn được một số trường khác sử dụng trong xét tuyển.

Năm 2026, lần đầu tiên Bộ Quốc phòng tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực để phục vụ tuyển sinh vào các trường quân đội. Kỳ thi nhằm đánh giá năng lực học sinh THPT phù hợp với Chương trình giáo dục phổ thông hiện hành, đồng thời góp phần định hướng nghề nghiệp cho thí sinh dựa trên năng lực cá nhân.

Kỳ thi được tổ chức độc lập với quy trình xét tuyển, kết quả được sử dụng làm căn cứ ở các mức độ khác nhau trong tuyển sinh đại học, cao đẳng. Đây cũng là nguồn dữ liệu quan trọng để các cơ sở đào tạo trong và ngoài quân đội tham khảo, nếu có nhu cầu.

Thông qua kỳ thi này, chúng tôi kỳ vọng góp phần đa dạng hóa phương thức tuyển sinh, đồng thời nâng cao chất lượng đầu vào cho các trường quân đội. Việc tổ chức kỳ thi bảo đảm tuân thủ quy định hiện hành và phù hợp với lộ trình đổi mới tuyển sinh.

Dự kiến, kỳ thi diễn ra một đợt vào tuần thứ 3 của tháng 6, sau Kỳ thi tốt nghiệp THPT, tại ba miền Bắc, Trung, Nam. Ban Tuyển sinh quân sự phối hợp với Viện Đào tạo số và Khảo thí (Đại học Quốc gia Hà Nội) xây dựng ngân hàng đề thi, bảo đảm tính khoa học, khách quan và độ tin cậy.

Năm 2026, hơn 20 trường quân đội thuộc Bộ Quốc phòng tuyển hơn 5.400 chỉ tiêu quân sự, 15 trường tuyển gần 3.900 chỉ tiêu hệ dân sự. Theo quy định, thí sinh đăng ký xét tuyển đại học, cao đẳng quân sự hệ chính quy phải qua sơ tuyển, có đủ tiêu chuẩn quy định của Bộ Quốc phòng.

Thanh niên ngoài quân đội sơ tuyển tại Ban Tuyển sinh quân sự cấp xã, phường, đặc khu; quân nhân tại ngũ sơ tuyển tại Ban Tuyển sinh quân sự cấp trung đoàn và tương đương. Về độ tuổi, xét tuyển thanh niên ngoài quân đội từ 17 – 21 tuổi; quân nhân tại ngũ từ 18 – 23 tuổi.

Quy định chung các học viện, trường tổ chức tuyển sinh theo chỉ tiêu riêng cho thí sinh có nơi thường trú khu vực phía Bắc từ Hà Tĩnh trở ra và thí sinh có nơi thường trú khu vực phía Nam từ Quảng Trị trở vào.

Thí sinh vượt qua vòng sơ tuyển phải đạt tiêu chuẩn sức khỏe loại 1 và loại 2, gồm thể lực; mắt, tai, mũi, họng; răng hàm mặt; tâm thần kinh; ngoại khoa. Được tuyển sinh các thí sinh viêm ruột thừa đã phẫu thuật, đạt kết quả tốt và thí sinh thận có 1 – 2 nang, đường kính từ 0,5cm đến dưới 1cm, không chèn ép đài bể thận.

PGS.TS Vũ Duy Hải – Trưởng ban Tuyển sinh – Hướng nghiệp, Đại học Bách khoa Hà Nội: Cơ hội lớn, yêu cầu cao với thí sinh

Mùa tuyển sinh năm nay ghi nhận xu hướng nhiều trường đại học mở các ngành mới liên quan đến khoa học máy tính và trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ.

Dù AI không phải lĩnh vực cần số lượng nhân lực quá lớn như một số ngành nền tảng, nhưng trong khoảng 5 năm tới, nhu cầu việc làm vẫn ở mức cao. Nguồn nhân lực AI không chỉ phục vụ các cơ quan, doanh nghiệp trong nước mà còn có cơ hội tham gia thị trường lao động quốc tế, đặc biệt tại các quốc gia như: Nhật Bản, Hàn Quốc.

Từ thực tế đó, thí sinh có thể cân nhắc lựa chọn các ngành liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, đây là nhóm ngành có hàm lượng khoa học – công nghệ cao, đòi hỏi năng lực tư duy, sáng tạo và khả năng học tập tốt. Vì vậy, mức điểm chuẩn thường ở ngưỡng cao.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, trong các mùa tuyển sinh gần đây, ngành AI luôn có điểm chuẩn thuộc nhóm cao nhất. Thí sinh cần đạt khoảng 28/30 điểm mới có cơ hội trúng tuyển. Điều này phần nào phản ánh mức độ cạnh tranh cũng như yêu cầu đầu vào của ngành.

Dù vậy, cơ hội không chỉ dành cho học sinh có học lực xuất sắc. Thí sinh có học lực trung bình vẫn có thể tiếp cận lĩnh vực AI nếu lựa chọn những cơ sở đào tạo có mức điểm chuẩn phù hợp hơn. Quan trọng hơn, sau khi trúng tuyển, sự nỗ lực trong quá trình học tập tại đại học mới là yếu tố quyết định.

Điểm đầu vào chỉ là bước khởi đầu, phản ánh năng lực ban đầu của thí sinh. Quá trình học tập, rèn luyện trong môi trường đại học mới là yếu tố then chốt để phát triển năng lực và nắm bắt cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

TS Nguyễn Văn Bình – Phó Giám đốc Học viện Tài chính: Mở rộng cơ hội lựa chọn ngành học

Năm 2026, Học viện Tài chính dự kiến tuyển sinh hơn 6.000 chỉ tiêu hệ đại học chính quy. Trong đó, cơ sở Hà Nội tuyển trên 5.700 chỉ tiêu, Phân hiệu TP Hồ Chí Minh tuyển 380 chỉ tiêu. Hiện nay, học viện đào tạo 40 chương trình thuộc các lĩnh vực thế mạnh như tài chính – ngân hàng, kế toán, kiểm toán, quản trị kinh doanh và kinh tế.

Một trong những điểm mới đáng chú ý trong mùa tuyển sinh năm nay là, Học viện tiếp tục triển khai 15 chương trình định hướng chứng chỉ quốc tế (trước đây là chương trình chất lượng cao). Các chương trình này được thiết kế theo chuẩn nghề nghiệp quốc tế, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận sớm với các chuẩn mực toàn cầu ngay trong quá trình học tập, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh sau khi tốt nghiệp.

Về định hướng đào tạo, học viện tiếp tục tuyển sinh một số ngành gắn với xu thế phát triển của nền kinh tế số, như AI trong tài chính – kế toán và khoa học dữ liệu trong tài chính. Đây là những lĩnh vực đang có nhu cầu nhân lực lớn, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập kinh tế quốc tế.

Về phương thức tuyển sinh, học viện duy trì 3 phương thức: Xét tuyển thẳng theo quy chế của Bộ GD&ĐT; xét tuyển kết hợp; và xét tuyển dựa vào kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2026. Trong đó, xét tuyển kết hợp tiếp tục là phương thức thu hút sự quan tâm của nhiều thí sinh.

Đáng chú ý, năm nay học viện bổ sung hai tổ hợp xét tuyển mới là X06 (Toán – Vật lý – Tin học) và X26 (Toán – Tin học – Tiếng Anh). Việc bổ sung này nhằm mở rộng cơ hội cho những thí sinh có thế mạnh về công nghệ thông tin và ngoại ngữ, phù hợp với định hướng đào tạo gắn với kinh tế số.

Với những điểm mới và xu hướng tuyển sinh năm nay, thí sinh cần đặc biệt lưu ý cách tính điểm ở phương thức xét tuyển kết hợp. Cụ thể, điểm xét tuyển được tính theo nguyên tắc không nhân hệ số, mỗi môn thành phần chiếm trọng số 1/3, đồng thời cộng điểm ưu tiên theo khu vực và đối tượng theo quy định. Điều này giúp bảo đảm tính công bằng và minh bạch trong tuyển sinh.

Bên cạnh đó, bảng quy đổi chứng chỉ tiếng Anh quốc tế được điều chỉnh chi tiết hơn với 5 mức quy đổi. Chẳng hạn, thí sinh có IELTS từ 7.5 trở lên được quy đổi tương đương 10 điểm. Học viện cũng bổ sung chứng chỉ ACT và cập nhật thang điểm mới đối với TOEFL iBT, tạo thêm lựa chọn cho thí sinh khi tham gia xét tuyển.

Ở thời điểm này, thí sinh nên chủ động tìm hiểu kỹ thông tin tuyển sinh của từng ngành, chương trình đào tạo. Cần nắm rõ phương thức xét tuyển, tổ hợp xét tuyển cũng như cách tính điểm để có chiến lược đăng ký phù hợp.

Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên