Trường học không giấy tờ: Hiện thực hóa chuyển đổi số toàn diện

Từ quản lý, điều hành đến dạy học và đánh giá, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động ứng dụng công nghệ, từng bước hình thành mô hình “trường học không giấy tờ”, tạo ra những chuyển biến rõ nét về chất lượng và hiệu quả giáo dục.

Số hóa trong quản trị nhà trường

Tại Trường Tiểu học Võ Thị Sáu (Quảng Trị), chuyển đổi số được triển khai bài bản, đồng bộ và có lộ trình rõ ràng, thể hiện tư duy quản trị hiện đại ngay từ cấp học nền tảng. Nhà trường xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, gắn chặt với các nghị quyết của Đảng, chỉ đạo của ngành Giáo dục và được cụ thể hóa trong nghị quyết Chi bộ, kế hoạch năm học cũng như các chương trình hành động.

Trên cơ sở đó, nhà trường xây dựng kế hoạch chuyển đổi số dài hạn và hằng năm, phân công rõ trách nhiệm cho từng bộ phận, cá nhân. Các hoạt động quản lý được chuẩn hóa theo quy trình số, bảo đảm “rõ người – rõ việc – rõ tiến độ – rõ kết quả”. Nhiều phần mềm quản lý được triển khai hiệu quả, bao gồm quản lý hồ sơ cán bộ, giáo viên, học sinh; quản lý kế hoạch chuyên môn, tài chính, tài sản; điều hành công việc qua môi trường số, qua đó giảm tối đa hồ sơ giấy.

Song song với hạ tầng và quy trình, nhà trường đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực số cho đội ngũ. Các lớp tập huấn, sinh hoạt chuyên môn được tổ chức theo hướng “cầm tay chỉ việc”, gắn với nhu cầu thực tiễn. Ban giám hiệu nêu cao vai trò gương mẫu, trực tiếp sử dụng và chỉ đạo sử dụng công nghệ trong quản lý, tạo động lực lan tỏa tích cực trong toàn trường.

Công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá cũng được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số, giúp lãnh đạo theo dõi tiến độ, chất lượng công việc mọi lúc, mọi nơi. Kết quả chuyển đổi số được đưa vào tiêu chí thi đua, làm căn cứ đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của từng cá nhân, bộ phận. Bên cạnh đó, nhà trường tăng cường truyền thông, phối hợp với giáo viên, phụ huynh và học sinh qua các kênh số, tạo sự đồng thuận cao trong quá trình triển khai.

Theo bà Phạm Thị Thanh Bình – Hiệu trưởng nhà trường, công tác quản lý và chỉ đạo chuyển đổi số được thực hiện theo hướng khoa học – hiện đại – nhân văn, trong đó vai trò lãnh đạo quyết liệt, gương mẫu và sáng tạo của ban giám hiệu là yếu tố then chốt. Chuyển đổi số không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện.

Công nghệ gắn với dạy học chất lượng cao

Tại tỉnh Thanh Hóa, nhiều cơ sở giáo dục đã chủ động triển khai ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy và quản lý, trong đó Trường THPT chuyên Lam Sơn và Trường THCS Trần Mai Ninh được xem là những điển hình tiêu biểu, thể hiện rõ tư duy đổi mới, cách làm bài bản và hiệu quả.

Trường THPT chuyên Lam Sơn được xem là một trong những điển hình tiêu biểu trong ứng dụng công nghệ vào dạy học và quản lý. Là trường THPT chuyên trọng điểm của tỉnh Thanh Hóa, nhà trường xác định chuyển đổi số không phải là mục tiêu tự thân, mà là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo học sinh giỏi và bồi dưỡng nhân tài, phát huy tối đa năng lực của học sinh chuyên trong bối cảnh mới.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn – Hiệu trưởng Trường THPT chuyên Lam Sơn, nhà trường đã từng bước tích hợp công nghệ vào hoạt động chuyên môn một cách có chọn lọc, phù hợp với đặc thù đào tạo mũi nhọn. Trong dạy học, giáo viên đẩy mạnh sử dụng bài giảng điện tử, học liệu số, các phần mềm mô phỏng và phân tích dữ liệu, đặc biệt ở các môn khoa học tự nhiên và ngoại ngữ.

“Việc ứng dụng công nghệ giúp bài học trực quan, sinh động, tăng tính tương tác và hỗ trợ học sinh chủ động nghiên cứu, đào sâu kiến thức. Nhiều tổ chuyên môn đã khai thác hiệu quả các nền tảng học tập trực tuyến để giao nhiệm vụ học tập, trao đổi học thuật và hướng dẫn học sinh tự học, tự nghiên cứu”, ông Sơn thông tin.

Không chỉ trong dạy học, công nghệ còn được ứng dụng hiệu quả trong công tác quản lý tại Trường THPT chuyên Lam Sơn. Hồ sơ, dữ liệu học sinh, điểm số và các quy trình hành chính từng bước được số hóa, góp phần giảm áp lực giấy tờ cho giáo viên, nâng cao tính minh bạch và hỗ trợ ban giám hiệu theo dõi, đánh giá chất lượng giáo dục kịp thời, chính xác.

Tại Quảng Trị, Trường THPT Vĩnh Linh cũng cho thấy những chuyển động tích cực trong chuyển đổi số. Nhà trường tổ chức nhiều lớp tập huấn cho cán bộ, giáo viên; khuyến khích xây dựng bài dạy ứng dụng công nghệ; tạo điều kiện để học sinh rèn luyện kỹ năng số thông qua Ngày hội Công nghệ số và các sân chơi về AI, robotics.

Ở góc độ quản lý, việc áp dụng đồng bộ các phần mềm quản lý thiết bị, thời khóa biểu, kiểm tra – đánh giá và học bạ số giúp quy trình vận hành tinh gọn, minh bạch và hiệu quả hơn.

Thúc đẩy nâng cao chất lượng

Trường THCS Trần Mai Ninh được đánh giá là một trong những đơn vị tiên phong của tỉnh Thanh Hóa trong triển khai chuyển đổi số. Nhà trường xác định ứng dụng công nghệ là hướng đi lâu dài nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ngay từ bậc học nền tảng, giúp học sinh sớm hình thành năng lực số và phương pháp học tập hiện đại.

Trong dạy học, giáo viên tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong thiết kế bài giảng, tổ chức các hoạt động học tập tương tác và đổi mới kiểm tra, đánh giá. Giáo viên chủ động sử dụng các công cụ số để minh họa kiến thức, giao nhiệm vụ học tập và theo dõi tiến trình học của học sinh.

Học sinh được hướng dẫn khai thác tài nguyên học tập trực tuyến một cách phù hợp, an toàn; đồng thời được tiếp cận các hoạt động STEM và trải nghiệm khoa học gắn với thực tiễn. Theo Hiệu trưởng Dương Lê Hoàn, việc rèn luyện kỹ năng sử dụng công nghệ cho học sinh THCS có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng để các em tự tin bước vào các bậc học cao hơn trong môi trường giáo dục số.

Ngoài ra, nhà trường từng bước số hóa hồ sơ, dữ liệu học sinh và tăng cường kết nối giữa nhà trường, giáo viên và phụ huynh thông qua các nền tảng công nghệ, giúp việc trao đổi thông tin kịp thời, minh bạch và nâng cao hiệu quả phối hợp trong giáo dục học sinh.

Những mô hình từ các nhà trường cho thấy chuyển đổi số đã tác động mạnh mẽ đến phương pháp sư phạm, công tác quản lý và quá trình học tập. Đây cũng là nền tảng quan trọng để toàn ngành Giáo dục thúc đẩy đổi mới bền vững.

Ngành Giáo dục Quảng Trị đang đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, từ quản lý hành chính đến đổi mới phương pháp dạy học, tạo ra những bước chuyển rõ rệt về chất lượng và khả năng thích ứng với yêu cầu của thời đại số.

Theo bà Lê Thị Hương – Giám đốc Sở GD&ĐT tỉnh Quảng Trị, trong bối cảnh toàn ngành đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện và bứt phá mạnh mẽ, chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu.

Trước đây công tác quản lý giáo dục chủ yếu dựa vào kinh nghiệm cá nhân, hồ sơ giấy tờ và các quy trình thủ công. Ngày nay và trong tương lai, dữ liệu, công nghệ và tư duy số sẽ trở thành nền tảng quyết định chất lượng quản trị nhà trường, hiệu quả điều hành và sự phát triển bền vững của giáo dục.

Trọng tâm của chuyển đổi số trong quản lý, quản trị giáo dục là đổi mới tư duy lãnh đạo, ra quyết định dựa trên dữ liệu, xây dựng văn hóa số trong nhà trường và trên hết hướng tới mục tiêu lấy người học làm trung tâm, nâng cao chất lượng giáo dục một cách thực chất.

“Năm 2025 được xác định là năm tăng tốc của tiến trình chuyển đổi số quốc gia, trong đó giáo dục là lĩnh vực ưu tiên. Chuyển đổi số không chỉ để quản lý tốt hơn, mà quan trọng hơn là để dạy và học hiệu quả hơn, công bằng hơn, từng bước thu hẹp khoảng cách trong tiếp cận giáo dục giữa các vùng miền”, bà Lê Thị Hương cho hay.