Trẻ mê game, lơ là chuyện học, phải làm sao?

Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc trẻ nghiện game, nhưng nguyên nhân chính là sự thiếu kết nối gia đình.

4g sáng, bà Thái Hà – 75 tuổi, ngụ phường Phú Nhuận, TPHCM – bàng hoàng nhận ra cháu gái mình – Thanh Vi, học sinh lớp Tám tại TPHCM – vẫn đang miệt mài với những trận game trên điện thoại.

Bà Hà bừng tỉnh, nói vọng về phía Thanh Vi: “Sao con chưa ngủ, ngày mai còn đi học sớm?”. Bà nhắc lại lần thứ hai, Thanh Vi gằn giọng: “Ngoại cứ mặc kệ con, con chơi xong sẽ học bài rồi đi học luôn”. Trời sáng, em xách cặp đến trường mà chưa hề xem lại bài cũ. Trưa đó, trở về nhà ăn cơm, em ngủ li bì, lay hoài không dậy. Cuối cùng, gia đình phải xin cho em nghỉ học buổi chiều.

Nghiện game, chán học

Câu chuyện Thanh Vi nghỉ học vì không dậy nổi đã kéo dài chừng 3 tháng nay. Ngoài thời gian ở trường, em chỉ chơi game, nói chuyện với những người bạn trong game. Thậm chí, em còn xin tiền cha mẹ hoặc nhịn ăn để lấy tiền tặng quà cho bạn bè qua game. Bà Hà trầm ngâm nói: “Lúc trước, nó vui vẻ, chăm học, thích chơi với anh chị em. Nhưng gần đây chỉ chăm chăm vào điện thoại, khuyên răn thì nó cộc cằn, khóc lóc nhiều hơn”.

Cha mẹ Thanh Vi đi làm xa từ khi em còn nhỏ, em ở nhà với bà và 2 chị đã lớn. Gia đình mua điện thoại để em tiện liên lạc khi đi học và có phương tiện giải trí tại nhà. Nhưng bầu bạn với điện thoại thời gian dài, em không còn hứng thú với người thật, việc thật xung quanh mình. Có hôm trong cơn giận dữ, em nói: “Mọi người kệ con đi, con làm gì kệ con. Không chơi game thì cũng đâu có ai chơi với con”. Lúc ấy, cả nhà mới vỡ lẽ em đã nghiện game.

Đã qua mấy tháng nhưng chị Thùy Mị – 40 tuổi, ngụ phường Bình Thạnh, TPHCM – vẫn nhớ như in hình ảnh cậu con trai lớp Bảy cắt nát chậu hoa của chị, chỉ vì chị tịch thu điện thoại khi con chơi game quá lâu. Vợ chồng chị làm văn phòng nên để con ở nhà cùng ông bà. Ban đầu, con sử dụng điện thoại dưới sự kiểm soát của cha mẹ.

Nhưng dần dà, mỗi khi đến giờ thu máy, con liên tục hỏi mượn lại để học bài, trả lời tin nhắn bạn nên chị không can thiệp nữa. Cho đến một ngày chị nhận ra con nghiện game trầm trọng, nếu thua cuộc thì cộc cằn tức giận. Sau nhiều lần động viên, đặt ra mục tiêu học tốt sẽ nhận được quà, con cũng chăm học hơn. Nhưng lâu lâu cha mẹ vắng nhà, con vẫn tập trung vào điện thoại khiến cả nhà vô cùng lo lắng.

Chị Trúc Linh – 33 tuổi, ngụ phường Thủ Đức, TPHCM – kể, con trai chị học lớp Sáu, trước đây vốn ngoan ngoãn, ít khi to tiếng với ai. Nhưng từ khi con chơi một số game bạo lực thì bắt đầu có hành vi khác lạ, la hét khi có chuyện không hài lòng. Khi tìm hiểu nguyên nhân, chị mới biết trong game, mỗi lần nhân vật gặp vấn đề thì phải đánh nhau để giải quyết.

“Tôi đã thử nói chuyện với con, nhưng dường như con không nhận ra sự thay đổi của mình, cũng không cho rằng đó là chuyện sai. Tôi không biết làm sao để quản lý nội dung con tiếp xúc và giúp con hiểu rõ đúng sai” – chị trăn trở.

Cần phát hiện và can thiệp sớm đúng cách

Tiến sĩ Phạm Thị Thúy – chuyên viên tâm lý, giảng viên Học viện Chính trị khu vực II – cho biết có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến việc trẻ nghiện game, nhưng nguyên nhân chính là sự thiếu kết nối gia đình. Những đứa trẻ không sống cùng cha mẹ, hoặc sống cùng nhưng thiếu sự quan tâm, chia sẻ rất dễ rơi vào trạng thái cô đơn.

Các em tìm đến game như một nơi để giải tỏa, lấp đầy sự trống rỗng bên trong. Khi ở với ông bà, dù được chăm sóc về vật chất nhưng sự cách biệt lứa tuổi khiến ông bà khó định hướng phù hợp về tâm sinh lý, mục tiêu học tập và cách sử dụng thời gian cho trẻ. Mặt khác, ở tuổi dậy thì, các em có nhu cầu khẳng định bản thân, được công nhận và thuộc về một nhóm. Game online lại đáp ứng những nhu cầu này: trẻ có thể chiến thắng, được khen ngợi, giao tiếp bạn bè và thể hiện năng lực.

Từ những nguyên nhân trên, bà Phạm Thị Thúy đề nghị cha mẹ và người thân cần can thiệp sớm khi trẻ có dấu hiệu bất thường, vì đến khi trẻ nghiện mới bắt đầu can thiệp sẽ gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, sai lầm phổ biến của phụ huynh là vội vàng cấm đoán, tịch thu điện thoại hoặc trách mắng con. Việc này khiến trẻ cảm thấy bị áp lực, buồn chán, mất quyền riêng tư và gia tăng khoảng cách với người thân.

Thay vào đó, hành trình hỗ trợ cần bắt đầu từ việc kết nối lại với con. Nếu không ở gần về địa lý, cha mẹ có thể gọi điện, nhắn tin để con cảm nhận được sự quan tâm, đồng cảm. Ông bà cũng cần chủ động trò chuyện, tạo cơ hội tương tác trong sinh hoạt hằng ngày như cho trẻ làm việc nhà, hỏi thăm trẻ, hướng trẻ đến hoạt động thể thao phù hợp.

Sau khi thiết lập được sự kết nối, bước tiếp theo là xây dựng lộ trình giảm dần thời gian chơi game cho trẻ. Tuyệt đối không nên cắt đột ngột, mà cần thỏa thuận rõ ràng về thời gian sử dụng, kết hợp với các hoạt động khác trong ngày.

Đặc biệt, người lớn cần giúp trẻ xây dựng mục tiêu học tập và tương lai để trẻ có động lực điều chỉnh hành vi. Việc này có thể nhờ đến sự hỗ trợ của thầy cô và những người trẻ yêu thích để tăng hiệu quả. Tuy nhiên, nếu tình trạng nghiện của học sinh đã nặng, có những biểu hiện tâm lý khác thường, gia đình cần nhờ sự hỗ trợ của các chuyên gia tâm lý để giúp trẻ điều chỉnh hành vi một cách hiệu quả.

Bà Phạm Thị Thúy nhấn mạnh: “Phụ huynh cần thay đổi cách tiếp cận, thay vì chỉ trích, hãy ghi nhận những điểm tích cực của con. Việc được khen ngợi, công nhận sẽ giúp trẻ tự tin, cảm thấy được yêu thương và giảm dần nhu cầu tìm kiếm sự công nhận trong thế giới ảo”.

Trường học nỗ lực kéo học sinh rời “thế giới ảo”

Thầy Nguyễn Tuấn Anh (Trường THPT Lương Thế Vinh, phường Cầu Ông Lãnh, TPHCM) cho biết, biểu hiện rõ nhất của những học sinh nghiện game là buồn ngủ, lơ là trong giờ học, thường nhắc chuyện trong game với bạn bè, đăng hình ảnh game lên mạng xã hội. Khi phát hiện tình trạng này, thầy thường trò chuyện, hỏi thăm về mục tiêu và ước mơ của các em. Từ đó, thầy khơi gợi ý thức thay đổi, hướng học sinh đến ước mơ của chính mình.

Tuy nhiên, thầy cho rằng vai trò của gia đình rất quan trọng: “Gia đình cần xây dựng thói quen sinh hoạt tích cực như cùng ăn cơm, trò chuyện, đọc sách với con. Cha mẹ phải làm gương trong việc sử dụng thiết bị và dành thời gian cho con, để trẻ thấy được giá trị của gia đình”.

5 năm qua, Trường THCS Trần Quốc Tuấn (phường Tân Hưng, TPHCM) quy định học sinh không được sử dụng điện thoại trong trường. Những trường hợp vô ý mang điện thoại đến trường và bị phát hiện sẽ mời phụ huynh đến nhắc nhở. Nhờ đó, những học sinh nghiện thiết bị điện tử có thời gian thả lỏng, dần hình thành thói quen tốt. Bà Cao Thị Lan Phương – Hiệu trưởng nhà trường – thông tin, trong trường hợp phát hiện học sinh nghiện game, thầy cô sẽ mời học sinh lên để trao đổi, nhắc nhở trước, sau đó trao đổi với phụ huynh để cùng quản lý con em.

Bên cạnh đó, trường tổ chức rất nhiều hoạt động thể thao, câu lạc bộ… cho học sinh. Bà khuyến khích phụ huynh tích cực động viên, tạo điều kiện để con tham gia. Khi đó, học sinh sẽ dành thời gian tập luyện, giảm dần việc sử dụng điện thoại. Ngoài ra, gia đình cũng cần tổ chức các hoạt động chung, đưa con ra ngoài, tăng cường tương tác với con.

Trang Thư

Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên