‘Rốn lũ’ Hòa Thịnh: Miền xanh hy vọng đã nảy mầm

Dựng lại nhà, thắp lại niềm tin trên mảnh đất bị lũ tàn phá

Giờ đây, ít ai có thể hình dung, Hòa Thịnh từng chìm sâu trong biển lũ, 15/17 thôn của xã bị ngập hoàn toàn, có điểm ngập đến 5,5m. Đã có 25 người chết, gần 4.800 ngôi nhà ngập hoàn toàn, 117 căn sập đổ, hàng trăm con bò chết, tài sản thiệt hại ước tính gần 900 tỷ đồng. Với một xã thuần nông rộng gần 160 km², dân số gần 31.000 người, sống chủ yếu bằng trồng lúa, sắn, chăn nuôi trâu bò, gia cầm và buôn bán nhỏ lẻ, đó là tổn thất quá lớn.

Ông Phương Văn Lành, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Thịnh, vẫn chưa quên những giờ phút sinh tử khi nước lũ tràn về. Nằm bên hệ thống sông Bánh Lái và sông Trong, địa hình thấp trũng khiến nhiều thôn như Phú Hữu, Phú Phong, Mỹ Điền ngập sâu chỉ sau vài giờ.

“Có những nơi nước lên quá nhanh, ngập tới mái. Thiệt hại về người là nỗi đau không gì bù đắp được. Nhưng ngay trong lúc khốc liệt nhất, tinh thần ‘Đồng khởi’ của bà con Hòa Thịnh đã trỗi dậy mạnh mẽ, kiên cường vượt qua thiên tai khắc nghiệt nhất để xây dựng lại quê hương.

Một chiến dịch đặc biệt, “Chiến dịch Quang Trung”, được Thủ tướng Chính phủ phát động khi đến thăm, động viên nhân dân Hòa Thịnh vào ngày 29/11, nhằm hỗ trợ người dân xây dựng lại nhà ở, cung cấp vật tư để khôi phục sản xuất”, ông Lành chia sẻ.

Bí thư xã Hòa Thịnh nói thêm, 3 đợt tổng vệ sinh lớn được triển khai liên tục trong nhiều ngày. Hàng trăm cán bộ, chiến sĩ, dân quân, đoàn viên thanh niên cùng người dân toàn xã ra quân dọn vệ sinh môi trường. Xe tải, máy cày, máy kéo hoạt động suốt ngày đêm, dọn hàng nghìn khối rác thải, tiêu hủy hàng trăm con gia súc chết, khử khuẩn môi trường. Bùn lũ được cào lên, cuốn đi, khơi thông các tuyến đường, kênh mương, làm sạch trường học.

“Chúng tôi gọi đây là chiến dịch vì tính chất khẩn trương. Phải làm sao để bà con có nhà để ở, có hạt giống gieo trồng và có lại niềm tin ngay trên chính mảnh đất vừa bị lũ tàn phá”, ông Lành nhấn mạnh.

Lời hứa “có nhà mới trước Tết” được hiện thực hóa bằng quyết tâm “vượt nắng, thắng mưa”, làm không kể ngày đêm của bộ đội Quân khu 5. 117 căn nhà sập hoàn toàn đã được xây dựng lại kịp thời. 44 căn sửa chữa lớn và 112 căn sửa chữa nhỏ cũng hoàn thành trước thềm năm mới. Ngoài ra, xã đang tiếp tục triển khai xây dựng thêm 45 căn nhà cũ, xuống cấp (không do lũ) từ nguồn vận động, với kinh phí 4,5 tỷ đồng nhằm bảo đảm an cư lâu dài cho bà con.

Dưới mái hiên ngôi nhà mới được xây dựng trong Chiến dịch Quang Trung, ông Trần Văn Khánh (77 tuổi) cùng vợ ở thôn Phú Hữu không giấu được niềm vui, hạnh phúc.

“2 ngày đêm ấy tôi không bao giờ quên. Lũ về quá nhanh. Căn nhà nhanh chóng bị chìm trong biển nước, tài sản trôi hết. Vợ chồng tôi và đứa cháu bám víu vào chiếc ghe nhỏ đến nhà cao hơn để lánh nạn. Ở tuổi này, tôi nghĩ mình trắng tay thật rồi”, ông Khánh nhớ lại.

Thế nhưng, điều ông không dám nghĩ tới trở thành hiện thực. Chỉ vài tuần sau, trên nền đất cũ, một ngôi nhà mới đã được xây lên. Kiên cố, cao ráo, có sàn tránh lũ vững chãi. “Không ngờ mình lại có nhà mới nhanh đến vậy. Các chú bộ đội về làm liên tục trong 20 ngày để xây lại nhà. Chúng tôi hứa sẽ gìn giữ ngôi nhà này như một lời tri ân sâu sắc nhất”, ông Khánh xúc động.

Ông Trần Xuân Hội ở thôn Phú Hữu chia sẻ: “Trước đây, tôi cứ nghĩ nhà sập thì mình tự lo, nhưng rồi Thủ tướng Chính phủ đã về đây chỉ đạo, các anh bộ đội, các nhà hảo tâm lại quan tâm. Nhà được xây dựng thần tốc trước Tết. Tôi thấy mình không hề đơn độc và càng thấm thía chủ trương “không để ai bị bỏ lại phía sau” của Đảng và Nhà nước ta”.

Vực dậy sinh kế, hồi sinh những cánh đồng

Hồi sinh không chỉ là dựng lại mái nhà. Với Hòa Thịnh, hồi sinh còn là khôi phục lại sinh kế, khôi phục sản xuất nông nghiệp.

Nhìn cánh đồng lúa tràn đầy sức sống, ông Quang Vinh, cán bộ xã Hòa Thịnh cho biết: Ngay sau lũ, hơn 2.100 ha lúa vụ Đông Xuân đã được gieo sạ kịp thời. Nhà nước hỗ trợ lúa giống và tiền mặt để bà con chủ động lựa chọn giống phù hợp. Trên những cánh đồng từng ngập sâu, giờ đây lúa đã xanh mướt.

Hàng trăm con bò chết vì lũ để lại khoảng trống lớn trong chuồng trại. Trâu vốn bơi giỏi hơn nên thiệt hại ít hơn, nhưng với người nông dân, mất một con bò là mất cả “đầu cơ nghiệp”. Để bà con tái sản xuất, khoảng 100 con bò giống cùng 20.000 con gà, vịt đã được cấp phát.

Ông Vinh nói thêm, không chỉ nông dân, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ cũng được hỗ trợ 7–10 triệu đồng/hộ, tổng kinh phí khoảng 1,2 tỷ đồng. Khoản tiền không lớn nhưng đủ để nhiều quán tạp hóa, cửa hàng may mặc, quán ăn mở cửa trở lại.

“Lũ cuốn trôi tài sản, cảm giác trắng tay thực sự rất đau xót. Nhưng nhờ “Chiến dịch Quang Trung”, chính quyền cùng lực lượng vũ trang sát cánh dựng lại nhà, hỗ trợ cây giống, con giống. Sự quan tâm này là động lực để chúng tôi quyết tâm khôi phục sản xuất, sớm ổn định cuộc sống”, bà Phạm Thị Liễu ở thôn Mỹ Điền chia sẻ.

Chủ động “sống chung với lũ”

Sau cơn đại hồng thủy, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Thịnh Phương Văn Lành cho biết, địa phương đã rút ra nhiều bài học sâu sắc. Trước hết là phải phát huy tối đa phương châm “4 tại chỗ”: Chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ. Khi nước lũ dâng nhanh và diễn biến khó lường, chính sự chủ động, kịp thời ở cơ sở là yếu tố quyết định để giảm thiểu thiệt hại. Thực tế cho thấy, trong hoạn nạn, tinh thần tương trợ, người dân tự cứu giúp lẫn nhau đã phát huy hiệu quả rõ rệt. Bên cạnh đó, việc bảo đảm thông tin liên lạc thông suốt trong mọi tình huống là yêu cầu then chốt, phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo và ứng phó khẩn cấp.

Đối với những vùng trũng thấp, địa phương xác định cần xây dựng các nhà có sàn tránh lũ cộng đồng như những “pháo đài” an toàn giữa mùa mưa bão. Đồng thời, quy hoạch lại vùng sản xuất, điều chỉnh lịch thời vụ, cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng thích ứng linh hoạt với điều kiện thời tiết cực đoan.

Trong thời gian tới, các thôn xung yếu như Mỹ Điền, Phú Hữu sẽ được bổ sung thêm ghe xuồng và trang thiết bị cứu hộ. Công tác tập huấn kỹ năng phòng, chống thiên tai, diễn tập phương án di dời dân cũng sẽ được triển khai thường xuyên, bài bản hơn.

“Thiên tai là điều không ai mong muốn, nhưng chúng ta không thể chỉ chờ đợi. Xây dựng một ngôi nhà mới đã khó, làm sao để ngôi nhà ấy vững vàng trước mọi cơn lũ và giúp bà con có sinh kế bền vững còn khó hơn. Đó là mục tiêu mà Hòa Thịnh quyết tâm thực hiện”, ông Lành nhấn mạnh.

Sau những ngày nước dâng trắng trời, người dân Hòa Thịnh hôm nay không còn nhắc nhiều đến mất mát. Thay vào đó là câu chuyện về vụ lúa mới, về đàn bò được gây dựng lại, về căn nhà kiên cố trước mưa bão, về dự định sắm thêm ghe xuồng để chủ động trước mỗi mùa mưa tới. Sự hồi sinh ấy không chỉ là sự trở mình của một vùng quê từng oằn mình trong lũ dữ, mà còn là sự hồi sinh của niềm tin và hy vọng của người dân miền “hoa vàng trên cỏ xanh”.

Nhật Anh