Những ai sẽ tham gia chấm sáng kiến kinh nghiệm bậc mầm non, tiểu học và trung học cơ sở?

Nếu như những năm trước khi chưa thực hiện chính quyền 2 cấp như hiện nay thì việc chấm sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên từ cấp mầm non đến trung học cơ sở do Ủy ban nhân dân huyện chủ trì nhưng phòng giáo dục và đào tạo đóng vai trò tham mưu và trực tiếp chấm giải. Những người nằm trong ban giám khảo chủ yếu là lãnh đạo, chuyên viên phòng giáo dục và một số hiệu trưởng, phó hiệu trưởng và một số giáo viên cốt cán các trường học.

Năm học 2026-2027 này có những khác biệt lớn khi không còn cấp huyện và phòng giáo dục nhưng việc viết sáng kiến kinh nghiệm ở các nhà trường vẫn được triển khai, thực hiện như trước.

Đến thời điểm này, đa phần giáo viên các trường mầm non đến trung học cơ sở đã hoàn thiện việc viết sáng kiến kinh nghiệm và nộp về xã (phường, đặc khu). Như vậy, việc chấm sáng kiến năm nay cho cán bộ, giáo viên, nhân viên các trường học từ mầm non đến trung học cơ sở sẽ do ủy ban nhân dân xã thực hiện việc chấm, công nhận sáng kiến kinh nghiệm cấp cơ sở.

Những ai sẽ được cơ cấu chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp xã?

Tại địa bàn người viết bài công tác, Quyết định thành lập hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp xã vừa được ban hành. Theo đó, thành phần tham gia hội đồng chủ yếu là cán bộ quản lý các trường học trên địa bàn xã.

Chủ tịch hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm là phó chủ tịch ủy ban nhân dân xã; phó chủ tịch hội đồng là trưởng phòng văn hóa- xã hội. Các thành viên hội đồng chỉ có 1 chuyên viên thuộc phòng văn hóa- xã hội cấp xã, còn lại là tất cả các hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở trên địa bàn.

Hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm cấp xã không cơ cấu tổ trưởng, khối trưởng ở các trường học trên địa bàn.

Nhìn vào quyết định của ủy ban nhân dân xã ban hành, ai cũng biết chủ tịch và phó chủ tịch hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm sẽ không trực tiếp tham gia chấm bởi thực tế 2 vị này đang có rất nhiều công việc ở xã. Họ phụ trách nhiều lĩnh vực chuyên môn khác nhau.

Vì vậy, các hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường học sẽ là những người trực tiếp chấm sáng kiến kinh nghiệm cho cán bộ, giáo viên, nhân viên các trường học trên địa bàn.

Về cơ bản, cán bộ quản lý trường học được phân công chấm chéo sáng kiến kinh nghiệm cho trường khác để tạo tính khách quan. Nhưng, cũng có hiệu trưởng, phó hiệu trưởng chấm sáng kiến kinh nghiệm cho giáo viên, nhân viên ở trường mình vì số lượng sáng kiến của từng trường khác nhau.

Những trường loại I sẽ có số lượng sáng kiến nhiều, trường loại II, loại III thì số lượng ít nên phòng văn hóa- xã hội phân công số lượng tương đồng cho các cán bộ quản lý chấm. Điều mà nhiều giáo viên băn khoăn là có một số môn học không có cán bộ quản lý cùng chuyên môn thì việc chấm sáng kiến kinh nghiệm sẽ thực hiện ra sao?

Nhiều băn khoăn khi hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm chỉ có hiệu trưởng và phó hiệu trưởng các trường học

Thực ra, hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm cơ cấu lực lượng chấm là hiệu trưởng, phó hiệu trưởng các trường học cũng là phù hợp và thẩm quyền. Xét ở góc độ pháp lý – hành chính, điều này không trái quy định nhưng sẽ dẫn đến những băn khoăn cho giáo viên ở các nhà trường.

Thứ nhất: đối với cấp mầm non có phần phù hợp vì trước khi được bổ nhiệm hiệu trưởng, phó hiệu trưởng thì các vị này cũng đã có nhiều năm dạy lớp. Chuyên môn sư phạm mầm non không khác nhau nên cán bộ quản lý cấp mầm non chấm cho giáo viên mầm non hoàn toàn đúng chuyên môn.

Cấp tiểu học đã có nhiều khác biệt vì nếu như cán bộ quản lý học sư phạm tiểu học thì các môn đào tạo giống nhau. Nhưng, nếu học sư phạm chuyên ngành ở các môn: Tin học; Ngoại ngữ; Âm nhạc; Mĩ thuật; Thể dục thì sẽ có sự khác biệt.

Vì thế, nếu cán bộ quản lý mà học sư phạm tiểu học chấm sáng kiến kinh nghiệm cho các môn chuyên sẽ gặp khó vì không cùng chuyên môn.

Cấp trung học cơ sở thì khác biệt hoàn toàn vì mỗi giáo viên được đào tạo từ 1-2 chuyên ngành. Hơn nữa, hiện nay cấp trung học cơ sở đang có hơn 10 môn học, phân môn khác nhau. Trong khi, trường loại I hiện nay có 3 cán bộ quản lý, trường loại II, III có 2 cán bộ quản lý.

Tại địa bàn người viết bài công tác, trong số 4 trường trung học cơ sở của xã, có nhiều môn học không trùng chuyên môn với các cán bộ quản lý của 4 trường học.

Vì thế, nhiều sáng kiến của những môn học không trùng với chuyên môn đào tạo của các cán bộ quản lý các trường học trên địa bàn xã sẽ không có giám khảo cùng chuyên môn chấm. Một khi không cùng chuyên môn thì làm sao hiểu để đánh giá về học thuật mà các tác giả sáng kiến kinh nghiệm đề cập.

Khi không có kiến thức chuyên môn môn học của người viết sáng kiến sẽ không thể nào hiểu sâu những nội dung kiến thức mà người viết đề cập thì làm sao đánh giá chính xác và đề xuất giải?

Thứ hai: đa phần hiệu trưởng, phó hiệu trưởng đều viết sáng kiến kinh nghiệm, có người viết đến 2 sáng kiến kinh nghiệm. Dù quản lý khác trường nhưng họ quen thân, thường xuyên họp hành và tham dự các sự kiện của địa phương.

Hơn nữa, khi họp hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm thì có danh sách phân công người chấm. Điều hiển nhiên là anh chấm cho tôi, tôi chấm cho anh không đạt giải mới là chuyện lạ. Vì thế, nhìn vào danh sách giám khảo, ai cũng hiểu các hiệu trưởng, phó hiệu trưởng viết sáng kiến kinh nghiệm sẽ không thể nào rớt được.

Một khi có sáng kiến kinh nghiệm cũng đồng nghĩa cuối năm sẽ có nhiều quyền lợi khi xét loại viên chức, xét thi đua.

Bởi lẽ, thời gian vừa qua, Bộ Tư pháp đã công bố Tài liệu thẩm định dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Thi đua khen thưởng. Trong đó, tại khoản 9 Điều 1 của dự thảo nêu:

Điều 23. Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở”

Danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cơ sở” để tặng cho cá nhân đạt các tiêu chuẩn sau đây:

1. Được công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ;

2. Có sáng kiến được cơ sở công nhận hoặc có đề tài khoa học, đề án khoa học, công trình khoa học và công nghệ đã được nghiệm thu hoặc mưu trí, sáng tạo trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu được đơn vị công nhận.

Thứ ba: việc xã chỉ phân công hiệu trưởng, phó hiệu trưởng tham gia chấm sáng kiến kinh nghiệm sẽ khiến cho nhiều giáo viên, nhân viên các trường học băn khoăn vì rất dễ tạo ra những đặc quyền riêng cho cán bộ quản lý.

Không chỉ băn khoăn việc cán bộ quản lý trường này chấm cho cán bộ quản lý trường kia và ngược lại mà còn băn khoăn cho việc chấm sẽ thiếu đi tính khách quan đối với những giáo viên, nhân viên ở các nhà trường.

Mối quan hệ gia đình, bạn bè của các cán bộ quản lý rất dễ dẫn đến tình trạng khi chấm những sáng kiến không cùng chuyên môn sẽ nhìn mặt chấm giải. Thiếu đi tính phản biện, trao đổi từ người có chuyên môn.

Thiết nghĩ, khi thực hiện chính quyền 2 cấp thì ủy ban nhân dân cấp xã thành lập hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm ngoài những cán bộ quản lý các trường học cần cơ cấu thêm những thầy cô có kinh nghiệm ở các nhà trường, không nhất thiết phải có chức vụ.

Khi cán bộ không cùng chuyên môn thì có giáo viên cùng chuyên môn chấm sáng kiến mới có thể đánh giá đúng tính mới, giải pháp, hiệu quả, khả năng áp dụng của từng đề tài. Nếu không, rất dễ dẫn đến việc đánh giá , xếp giải một cách chủ quan và dẫn đến thị phi sau khi ủy ban nhân dân xã công bố kết quả sáng kiến kinh nghiệm trên địa bàn.

(*) Văn phong, nội dung bài viết thể hiện góc nhìn, quan điểm của tác giả.