Nghị quyết 71 và bước ngoặt chiến lược: Kết nối hệ thống, thúc đẩy đổi mới giáo dục

Từ đầu tư giáo dục STEM, bồi dưỡng đội ngũ, kết nối với các cơ sở giáo dục đại học đến thu hẹp khoảng cách vùng miền, cơ quan quản lý giáo dục địa phương giữ vai trò “nhạc trưởng”, điều phối nhịp nhàng các chuyển động thực chất tại cơ sở.

Từ nghị quyết đến mô hình cụ thể

Nghị quyết 71-NQ/TW đặt ra yêu cầu đổi mới căn bản phương pháp dạy học, phát triển năng lực người học, gắn giáo dục với khoa học – công nghệ và thực tiễn. Trong tiến trình đó, giáo dục STEM được xác định là một trong những hướng đi quan trọng. Tuy nhiên, để STEM không dừng ở khẩu hiệu, vai trò tổ chức thực hiện của các sở GD&ĐT có ý nghĩa quyết định.

Tại Gia Lai – địa bàn còn nhiều khó khăn về điều kiện cơ sở vật chất và khả năng tiếp cận công nghệ, việc đầu tư xây dựng phòng học STEM được xem là bước đi nền tảng. Theo ông Trương Quang Mẫn – Hiệu trưởng Trường THPT số 2 Nguyễn Trường Tộ (xã Ia Nan), phòng học STEM là nguồn lực quý báu đối với các trường vùng biên giới. “Phòng STEM với đầy đủ thiết bị hiện đại giúp học sinh tiếp cận công nghệ cao, hình thành tư duy khoa học. Nếu chỉ dựa vào nguồn lực của nhà trường thì rất khó thực hiện”, ông Mẫn chia sẻ.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo nhà trường, điều quan trọng không chỉ nằm ở đầu tư ban đầu mà còn ở cách tổ chức khai thác lâu dài. Trên cơ sở định hướng của ngành, nhà trường chủ động xây dựng kế hoạch sử dụng phòng STEM theo hướng không gian học tập mở, khuyến khích học sinh tìm tòi, sáng tạo, tham gia nghiên cứu khoa học phù hợp với điều kiện thực tế.

Đằng sau những phòng học STEM là vai trò điều phối của sở GD&ĐT trong việc cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết 71, kết nối nguồn lực, hướng dẫn chuyên môn và theo dõi quá trình triển khai. Sở không làm thay nhà trường nhưng giữ vai trò “giữ nhịp”, bảo đảm các mô hình được triển khai đồng bộ, tránh đầu tư dàn trải, hình thức.

Tại Đà Nẵng, vai trò này thể hiện rõ qua việc huy động, kết nối các nguồn lực xã hội. Từ chương trình “STEM Innovation Petrovietnam”, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam tài trợ 10,5 tỷ đồng xây dựng 3 phòng thực hành STEM tại Trường THCS Lê Lợi, Trường THPT Chuyên Lê Thánh Tông và Trường THPT Trần Phú.

Riêng phòng thực hành STEM tại Trường THCS Lê Lợi có tổng kinh phí 3,5 tỷ đồng, được đầu tư đồng bộ, đạt chuẩn quốc tế. Cùng với đó, ngành Giáo dục Đà Nẵng ưu tiên đầu tư xây dựng hệ thống phòng học bộ môn, thư viện, ngoại ngữ đạt chuẩn; đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý và giảng dạy; từng bước hoàn thiện hạ tầng công nghệ phục vụ lộ trình tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính trong thời gian tới.

Theo bà Lê Thị Bích Thuận – Giám đốc Sở GD&ĐT TP Đà Nẵng, các định hướng đầu tư này nhằm tổ chức lại phương thức dạy và học theo tinh thần Nghị quyết 71, bảo đảm đổi mới diễn ra đồng bộ từ điều kiện dạy học đến cách thức tổ chức hoạt động giáo dục trong nhà trường. Trong tổng thể đó, các phòng học STEM là một hợp phần cụ thể, góp phần hỗ trợ giáo viên đổi mới phương pháp, giúp học sinh từng bước hình thành năng lực số, tư duy khoa học và khả năng thích ứng với yêu cầu của giáo dục hiện đại.

Từ chủ trương ưu tiên đầu tư đồng bộ cơ sở vật chất, hiện đại hóa thiết bị dạy học, phát triển không gian học tập xanh – thông minh – an toàn, nhất là tại khu đô thị mới và các trường chuyên, trường trọng điểm, thành phố tạo nền tảng để các mô hình dạy học mới được triển khai có trọng tâm, tránh manh mún, hình thức. Qua đó, các định hướng ở tầm chính sách được chuyển hóa thành những thay đổi cụ thể trong nhà trường.

Xây dựng chân đế vững chắc

Nếu STEM là cú hích về phương pháp và không gian học tập, thì đội ngũ nhà giáo chính là trục bền vững của đổi mới giáo dục. Nghị quyết 71 xác định rõ yêu cầu xây dựng đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, mạnh về chất lượng, đáp ứng yêu cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới.

Tại Đà Nẵng, công tác bồi dưỡng giáo viên được triển khai theo hướng gắn chặt với thực tiễn nhà trường, coi đây là khâu then chốt trong thực hiện Nghị quyết 71-NQ/TW. Sở GD&ĐT Đà Nẵng chủ động thiết lập cơ chế hợp tác với Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng trong đào tạo, bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý.

Theo định hướng của Sở, hoạt động hợp tác không dừng ở nâng chuẩn trình độ giáo viên mà được tổ chức theo hình thức đặt hàng, gắn nội dung đào tạo với yêu cầu đổi mới chương trình, phương pháp dạy học và thực tiễn từng cấp học, môn học, đặc biệt là các môn tích hợp. Đồng thời, sở GD&ĐT giữ vai trò điều phối trong việc rà soát, dự báo nhu cầu đội ngũ, giúp thành phố chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực giáo dục bài bản, tránh bị động khi các nhiệm vụ của Nghị quyết 71 đi vào thực tiễn.

Theo bà Lê Thị Bích Thuận, cách tiếp cận này giúp gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của nhà trường, bảo đảm việc bồi dưỡng đội ngũ không tách rời yêu cầu đổi mới ở cơ sở, qua đó nâng cao hiệu quả triển khai Nghị quyết 71 trên toàn hệ thống.

Sau sáp nhập tỉnh Quảng Nam và TP Đà Nẵng, yêu cầu tổ chức lại hoạt động chuyên môn trong toàn hệ thống giáo dục được đặt ra rõ hơn. Sở GD&ĐT Đà Nẵng giữ vai trò điều phối, định hướng chung nhằm thu hẹp chênh lệch giữa các khu vực, song không áp đặt khuôn mẫu cứng cho từng địa bàn.

Theo định hướng đó, cụm sinh hoạt chuyên môn ở các cấp học được tổ chức với quy mô lớn, gồm các nhà trường từ khu vực trung tâm đến nông thôn, miền núi. Các cụm chủ động đổi mới cách thức sinh hoạt, phù hợp điều kiện từng địa bàn. Cách tổ chức này giúp giảm áp lực điều phối, đồng thời tăng tính chủ động, sát với điều kiện dạy học của từng nhà trường.

Là Cụm trưởng Cụm chuyên môn số 5 cấp tiểu học, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Đình Chinh (Hòa Cường, Đà Nẵng) Huỳnh Thị Thu Nguyệt cho rằng, sinh hoạt chuyên môn theo cụm tạo điều kiện kết nối các trường từ trung tâm đến vùng xa, lan tỏa kinh nghiệm và hỗ trợ lẫn nhau về chuyên môn.

Thông qua các hội nghị cụm chuyên môn được tổ chức đồng loạt, sở GD&ĐT giữ vai trò chuẩn hóa định hướng, thống nhất yêu cầu chuyên môn; trong khi việc lựa chọn nội dung và hình thức triển khai được giao cho cơ sở, đúng tinh thần đổi mới quản trị giáo dục của Nghị quyết 71.