Lễ hội Xuân Yên Tử 2026: Lan tỏa giá trị di sản thế giới

Đây là kỳ lễ hội có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, đánh dấu cột mốc quan trọng sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản Văn hóa thế giới. Mùa lễ hội năm nay được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều chương trình đặc sắc, hoạt động phong phú và trải nghiệm mới mẻ, thu hút người dân cùng du khách về chiêm bái và du xuân.

Đây là kỳ lễ hội có quy mô lớn nhất từ trước đến nay, đánh dấu cột mốc quan trọng sau khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản Văn hóa thế giới. Mùa lễ hội năm nay được kỳ vọng sẽ mang đến nhiều chương trình đặc sắc, hoạt động phong phú và trải nghiệm mới mẻ, thu hút người dân cùng du khách về chiêm bái và du xuân.

Lễ hội Xuân Yên Tử 2026 có quy mô lớn nhất từ trước đến nay

Lễ hội Xuân Yên Tử là một trong những lễ hội truyền thống lâu đời, diễn ra tại vùng núi Yên Tử, vùng đất tổ của Phật giáo Việt Nam, nơi vua Trần Nhân Tông xuất gia và sáng lập dòng thiền mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Lễ hội Xuân Yên Tử tôn vinh tinh thần nhập thế, là sự kết hợp hài hòa giữa đạo và đời của Phật giáo Việt Nam. Đây cũng là lễ hội lớn nhất đầu xuân tại Quảng Ninh, kéo dài suốt 3 tháng đầu năm và trở thành điểm hẹn chào đón du khách trong, ngoài nước. Qua đó, quảng bá giá trị nổi bật toàn cầu, khẳng định niềm tự hào về Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc với bạn bè trong nước và quốc tế.

Theo Ban tổ chức, Lễ hội năm nay được nâng tầm quy mô với sự chủ trì phối hợp của Ban Quản lý di sản thế giới Vịnh Hạ Long – Yên Tử, Sở Văn hóa và Thể thao, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Quảng Ninh cùng nhiều đơn vị liên quan nhằm khẳng định giá trị đa dạng, cả về vật thể và phi vật thể của dòng thiền Trúc Lâm có lịch sử hơn 700 năm.

Điểm mới lạ và khác biệt nhất của mùa lễ hội Xuân Yên Tử 2026 chính là sự mở rộng về không gian văn hóa. Không gian lễ hội được mở rộng với sự tham gia của 5 phường (thay vì 2 phường như trước đây) gồm: Vàng Danh, Yên Tử, Thượng Yên Công, Phương Đông và Bắc Sơn. Sự kết nối này tạo nên một không gian văn hóa cộng đồng gắn kết chặt chẽ, đưa tinh thần Phật giáo Trúc Lâm thấm sâu vào đời sống của người dân địa phương và du khách thập phương.

Đáng chú ý là đêm nghệ thuật đặc biệt sẽ diễn ra tối 26/2/2026 với quy mô khoảng 10.000 người, được truyền hình trực tiếp trên sóng Báo và Đài Phát thanh-Truyền hình Quảng Ninh. Chương trình được dàn dựng công phu, kết hợp nghệ thuật truyền thống với ngôn ngữ trình diễn hiện đại nhằm tái hiện hành trình lịch sử, văn hóa và tư tưởng của Thiền phái Trúc Lâm, qua đó khắc họa Yên Tử như một biểu tượng tinh thần của dân tộc.

Song song với phần lễ là chuỗi hoạt động phong phú: triển lãm về Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử; hội chợ trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP và liên hoan ẩm thực các vùng miền với hơn 100 gian hàng; khóa tu “Yên Tử – suối nguồn tuệ giác” quy mô 3.000 người; không gian trải nghiệm “Xuân di sản – Tết làng Nương” cùng nhiều hoạt động văn hóa dân gian truyền thống. Các sự kiện được thiết kế theo hướng kết hợp hài hòa giữa yếu tố tâm linh, di sản và trải nghiệm du lịch hiện đại.

Đặc biệt, nhằm tri ân nhân dân và du khách đã đồng hành trong quá trình đưa Yên Tử trở thành di sản thế giới, Hội đồng nhân dân tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Nghị quyết số 101/2026/NQ-HĐND, quyết nghị miễn 100% vé tham quan danh lam thắng cảnh Yên Tử (không áp dụng miễn phí đối với vé đi cáp treo) áp dụng từ năm 2026 đến hết năm 2028. Để đảm bảo an toàn cho du khách trong bối cảnh lượng khách dự kiến tăng đột biến, tỉnh đã triển khai lắp đặt hệ thống camera AI giám sát và mua bảo hiểm cho mọi khách tham quan

Các chính sách này tạo điều kiện đưa di sản văn hóa thế giới Yên Tử đến gần hơn với cộng đồng, thúc đẩy phát triển du lịch bền vững gắn với bảo tồn di sản. Chỉ trong 9 ngày nghỉ Tết Nguyên đán (14-22/2/2026), Khu di tích danh thắng Yên Tử đã đón khoảng 171.000 lượt du khách, tăng 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Nhìn tổng thể, Hội Xuân Yên Tử 2026 phản ánh sự dịch chuyển quan trọng trong tư duy quản trị di sản của Việt Nam: lấy trải nghiệm du khách làm trung tâm, kết hợp tín ngưỡng với công nghệ, gắn lễ hội với phát triển kinh tế địa phương, chuyển từ tổ chức sự kiện sang kiến tạo hệ sinh thái văn hóa.

Yên Tử – Di sản văn hóa miền đất Phật

Yên Tử được UNESCO ghi danh vào danh sách Di sản Văn hóa thế giới tháng 7/2025 bởi không gian văn hóa-tôn giáo độc đáo, kết tinh giá trị tư tưởng, lịch sử, cảnh quan và kiến trúc của Việt Nam gắn với sự ra đời và phát triển của Thiền phái Trúc Lâm do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng lập từ cuối thế kỷ XIII. Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử-Vĩnh Nghiêm-Côn Sơn, Kiếp Bạc thể hiện sự giao hòa giữa con người và thiên nhiên, phản ánh triết lý sống an hòa, hướng thiện của văn hóa Việt.

Từ xa xưa, núi Yên Tử đã được các nhà địa lý cổ Phương Đông xem như là một trong những phúc địa “Giao Châu”, nơi tích tụ khí thiêng sông núi, trời đất giao hòa. Yên Tử từ lâu đã được coi là cội nguồn tâm linh của bao thế hệ dân tộc Việt Nam. Dân gian ta vẫn lưu truyền câu ca dao: “Trăm năm tích đức tu hành, chưa về Yên Tử chưa thành quả tu”.

Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Yên Tử gắn liền với tên tuổi và sự nghiệp của Phật hoàng Trần Nhân Tông (1258-1308). Sau 2 lần lãnh đạo quân, dân Đại Việt kháng chiến chống giặc Nguyên-Mông thắng lợi (năm 1285 và 1288), Ngài đã truyền ngôi báu cho con, từ bỏ lầu son, điện ngọc về chốn hoang liêu này để tu hành, giác ngộ Phật. Ngài sáng lập và trở thành Sơ tổ của Thiền phái Trúc Lâm – dòng thiền mang đậm bản sắc Việt, với mong muốn xây dựng một quốc gia hạnh phúc, đoàn kết và hướng thiện.

Phật giáo Trúc Lâm đã góp phần định thành nền tảng tinh thần của quốc gia Đại Việt, tạo động lực cho sự trỗi dậy của một quốc gia tự chủ, tự cường, đồng thời thúc đẩy đối thoại văn hóa, tinh thần hữu nghị hòa bình giữa các dân tộc. Thiền phái Trúc Lâm đã hội tụ đầy đủ những tinh thần của Phật giáo, nhưng vẫn chứa đựng được những nét độc đáo của Việt Nam. Vì vậy, Yên Tử cũng được xem là kinh đô Phật giáo Việt Nam. Từ Yên Tử giáo lý Trúc Lâm phát triển rộng ra khắp vùng Đông Bắc, trên 800 ngôi chùa lớn nhỏ được dựng lên, trong đó có những chùa nổi tiếng như: Quỳnh Lâm, Côn Sơn, Thanh Mai…

Sang đến thời Lê, thời Nguyễn, Yên Tử vẫn là trung tâm của Phật giáo Việt Nam và được vua quan các triều đại quan tâm tôn tạo nên khu di tích Yên Tử là sự kết tinh, sự hội tụ của nền văn hoá dân tộc với dáng dấp kiến trúc, hoa văn trang trí và các mảng chạm khắc mang đậm dấu ấn của các thời đại.

Vẻ đẹp của Yên Tử là sự kỳ vĩ của núi non hoà với nét cổ kính, trầm mặc của chùa tháp, là sự thơ mộng của suối nước trời mây chen trong cây cỏ hoa lá và chim muông, là sự phong phú của thảm thực vật đa dạng và những loại cây dược liệu có giá trị. Nơi đây có hàng trăm am, tháp mộ các thiền sư, tượng đá thiên tạo, bia phật và đặc biệt là hang đá Bảo Sái nơi Thiền tổ Trần Nhân Tông ngồi thiền và viên tịnh ngày 1/1/1308. Hệ thống chùa, am tháp ở Yên Tử tập trung trên sườn núi phía đông của ngọn núi, bao gồm: Chùa Bí Thượng, chùa Suối Tắm, chùa Cầm Thực, chùa Lân, chùa Giải Oan, vườn tháp Hòn Ngọc (bao gồm 9 ngôi tháp lớn nhỏ bằng đá và gạch), khu tháp Tổ (còn gọi là vườn tháp Huệ Quang), chùa Hoa Yên, chùa Một Mái, chùa Bảo Sái, chùa Vân Tiêu, chùa Đồng. Ngoài ra còn một số am như: Am Dược, am Thung, am Thiền Định, am Lò Rèn, am Diêm…

Khu di tích lịch sử và danh thắng Yên Tử được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt vào năm 2012. Mỗi năm, khu di tích thu hút hàng triệu lượt du khách, nhân dân và phật tử.

Với sự chuẩn bị công phu, cách tiếp cận bài bản và tầm vóc của một di sản thế giới, Lễ hội Xuân Yên Tử 2026 được kỳ vọng sẽ tạo dấu ấn đặc biệt đối với du khách và phật tử, đưa Yên Tử trở thành không gian văn hóa – tâm linh an toàn, thân thiện, hấp dẫn, góp phần xây dựng hình ảnh Quảng Ninh “Một điểm đến, hai di sản thế giới”.