Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Nhiều nghiên cứu tâm lý cho thấy những năm đầu đời có ảnh hưởng lớn đến sự hình thành tính cách. Trẻ trước 7 tuổi nếu sớm bộc lộ những điểm sau thường có lợi thế khi trưởng thành.
Nhiều nghiên cứu tâm lý học cho thấy phần lớn tính cách của trẻ được hình thành trước 6 tuổi và dần ổn định vào khoảng 9-10 tuổi. Điều này đồng nghĩa với việc sau 10 tuổi, sự thay đổi tính cách sẽ khó hơn.
Nhận định này phần nào tương đồng với câu nói “ba tuổi nhìn lớn, bảy tuổi nhìn già”, hàm ý rằng tính cách, phẩm chất và cách hành xử của trẻ từ sớm có thể phản ánh phần nào tương lai khi trưởng thành.
Giai đoạn then chốt
Theo các nghiên cứu về phát triển trẻ em, 3 tuổi được xem là giai đoạn then chốt của sự phát triển não bộ, đồng thời là thời kỳ quan trọng để hình thành khả năng độc lập và tự chủ. Nhà tâm lý học Paul Bloom tại Đại học Yale (Mỹ) cho biết nếu coi chỉ số IQ của một người ở tuổi 17 là 100%, khoảng 50% trong số đó đã được hình thành trước 3 tuổi.
Kết quả này cho thấy tầm quan trọng của việc phát triển trí tuệ và khai thác tiềm năng não bộ của trẻ trong những năm đầu đời.
Các nhà tâm lý học cũng gọi giai đoạn 3-6 tuổi là “thời kỳ xi măng ướt”, bởi khoảng 85% tính cách, thói quen và lối sống của trẻ có thể được định hình trong giai đoạn này. Trước 7 tuổi, tính cách của trẻ giống như lớp xi măng còn ướt, có khả năng định hình rất lớn.
Để kiểm chứng ảnh hưởng của giai đoạn này, giáo sư tâm lý học Avshalom Caspi từng thực hiện một nghiên cứu theo dõi dài hạn với 1.000 trẻ em dưới 7 tuổi. Kết quả cho thấy trẻ ở giai đoạn này giống như miếng bọt biển. Các em hấp thụ những trải nghiệm xung quanh và từ đó hình thành tính cách cũng như cách hành xử. Những yếu tố này có thể theo trẻ suốt cuộc đời.
Những đặc điểm nổi bật
Theo một khảo sát dài hạn do Đại học Harvard thực hiện từ năm 2003 với 1.000 người thành công trên 30 tuổi có thu nhập cao, gia đình ổn định và nhân cách lành mạnh, phần lớn trong số họ đã bộc lộ một số điểm mạnh từ trước 7 tuổi, bao gồm khả năng tự chủ, kiểm soát cảm xúc tốt và tư duy sáng tạo.
Trong đó, tự chủ được xem là một trong những năng lực quan trọng trong tâm lý học. Tại Đại học Stanford, đây cũng là chủ đề của một trong những khóa học được sinh viên quan tâm nhất.
Theo nhà tâm lý học Kelly McGonigal, tác giả cuốn The Willpower Instinct, khả năng làm chủ bản thân giúp con người duy trì mục tiêu, quản lý thời gian và tránh trì hoãn.
Ở trẻ em, những em có khả năng tự kiểm soát tốt thường học tập hiệu quả hơn, biết ưu tiên công việc và có tính kỷ luật cao. Khi đối mặt với cám dỗ, các em cũng dễ tập trung vào mục tiêu dài hạn và khai thác tốt tiềm năng của bản thân.
Trước 6 tuổi, cảm xúc của trẻ thường bộc lộ trực tiếp như vui thì cười, buồn thì khóc. Sau giai đoạn này, trẻ bắt đầu hình thành ý thức đạo đức và khả năng đồng cảm, từ đó phát triển trí tuệ cảm xúc.
Những trẻ có khả năng kiểm soát cảm xúc tốt thường biết điều chỉnh hành vi, thấu hiểu cảm xúc của người khác và xây dựng các mối quan hệ xã hội tích cực. Khi trưởng thành, điều này có thể giúp họ dễ tiếp cận cơ hội và nguồn lực trong cuộc sống.
Tư duy độc lập và khả năng sáng tạo cũng là yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, trong nhiều gia đình hiện nay, cha mẹ có xu hướng quyết định thay con trong hầu hết vấn đề, từ đó hạn chế khả năng suy nghĩ và giải quyết vấn đề của trẻ.
Ngược lại, những trẻ có khả năng phân tích, đánh giá và bình tĩnh xử lý tình huống từ sớm thường phát triển năng lực tư duy chiến lược khi trưởng thành.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh, khả năng sáng tạo càng được đánh giá cao. Trong tương lai, những công việc mang tính sáng tạo sẽ có lợi thế lớn trong thời đại AI. Theo đó, tư duy sáng tạo không chỉ giúp con người tìm ra giải pháp trong hoàn cảnh khó khăn mà còn mở ra cơ hội phát triển mới.
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
