Khi MV Việt ngập tràn hình ảnh web cá độ

Việc RichChoi tung MV mới Anh biết mà rồi nhanh chóng gỡ bỏ chỉ sau thời gian ngắn phát hành đang tạo thêm cuộc tranh luận lớn trong công chúng. Ngay sau khi MV xuất hiện, khán giả phát hiện tên website cá độ bị lồng trực tiếp vào phần ca từ, đồng thời xuất hiện nhiều lần trong phần hình ảnh.

Chi tiết này khiến nhiều người phản ứng mạnh. Trong bối cảnh quản lý nội dung trực tuyến ngày càng siết chặt, việc một nghệ sĩ có sức ảnh hưởng đưa yếu tố nhạy cảm vào MV là điều khó chấp nhận.

Tranh cãi của RichChoi, Ngũ hổ tướng

Tối 13/3, MV của RichChoi được gỡ khỏi nền tảng phát hành, nhưng nam rapper chưa đưa ra phát ngôn chính thức về lý do rút sản phẩm hay sự xuất hiện của web cá độ.

Điều khiến câu chuyện gây chú ý hơn là chỉ cách đây chưa lâu, nhóm Ngũ hổ tướng gồm Ưng Hoàng Phúc, Dương Ngọc Thái, Khánh Phương, Lâm Chấn Huy và Lưu Hưng cũng đối mặt phản ứng tương tự khi MV Anh em trước sau như một xuất hiện hình ảnh liên quan đến trang web cá độ.

Sau vụ việc đó, các nghệ sĩ đã phải làm việc với cơ quan chức năng, đồng thời Khánh Phương công khai xin lỗi, thừa nhận sự thiếu cẩn trọng trong khâu kiểm duyệt nội dung và xem đây là bài học nghề nghiệp cần ghi nhớ.

Việc 2 sản phẩm âm nhạc liên tiếp vướng cùng một dạng tranh cãi cho thấy vấn đề không còn là sai sót cá nhân mà phản ánh lỗ hổng trong quá trình kiểm duyệt nội bộ của ê-kíp sản xuất.

Trong môi trường mạng xã hội phát triển mạnh như hiện nay, một MV không chỉ là sản phẩm sáng tạo của nghệ sĩ mà còn là nội dung có khả năng lan truyền tức thời đến hàng triệu người xem. Vì vậy, công chúng cho rằng bất kỳ chi tiết nào xuất hiện trong ca từ, hình ảnh hay đạo cụ đều cần được rà soát kỹ, đặc biệt với những yếu tố nhạy cảm, như web cá độ trái phép.

Bởi thế, trường hợp của RichChoi khiến dư luận đặt câu hỏi rằng tại sao anh không rút kinh nghiệm từ bài học của Ngũ hổ tướng?

Một số ý kiến cho rằng nam rapper chịu áp lực phát hành nhanh dẫn tới thiếu kiểm soát hoặc chủ quan trong khâu hậu kỳ. Tuy nhiên, không ít người khác đưa ra ý kiến gay gắt. Đáng nói, họ chờ đợi ở nam rapper phản hồi rõ ràng chứ không chỉ im lặng như hiện tại.

Trao đổi với Tri Thức – Znews, luật sư Hoàng Hà, Đoàn luật sư TP.HCM nhận định: “Rất nhiều người lầm tưởng chỉ cần xóa bài, gỡ video là sẽ được coi như chưa có chuyện gì xảy ra. Nhưng sản phẩm dù đã gỡ bỏ, người vi phạm vẫn bị xử phạt theo quy định của pháp luật”.

Hành vi vi phạm ở đây là “hành vi quảng cáo”. Dựa theo định nghĩa của Luật Quảng cáo 2012, ngay tại thời điểm nam rapper ấn nút “Public” (Công khai) MV trên YouTube, tức là đã sử dụng phương tiện mạng xã hội để “giới thiệu đến công chúng” dịch vụ cá độ.

Tại giây phút công chúng có thể tiếp cận và xem được MV, hành vi vi phạm pháp luật về quản lý nhà nước đã được thực hiện xong (đã cấu thành đầy đủ yếu tố lỗi và hành vi khách quan). Pháp luật xử phạt hành vi đưa thông tin cấm đến công chúng, do đó việc tồn tại 1 ngày, 1 tháng hay 1 năm chỉ là yếu tố đánh giá mức độ, quy mô ảnh hưởng (hậu quả) chứ không làm thay đổi bản chất là hành vi vi phạm đã xảy ra và đã hoàn thành.

Khoản 1 Điều 7 Luật Quảng cáo 2012 quy định rõ: Cấm quảng cáo đối với “Hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh theo quy định của pháp luật”. (Cờ bạc, cá độ là hoạt động bị pháp luật Việt Nam nghiêm cấm kinh doanh và tham gia dưới mọi hình thức).

Còn Khoản 1 Điều 8 Luật Quảng cáo 2012 quy định hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động quảng cáo là: “Quảng cáo những sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ quy định tại Điều 7 của Luật này”.

Không có bất kỳ điều luật nào quy định việc tự ý gỡ bỏ sản phẩm vi phạm sẽ được miễn trừ xử phạt. Hệ quả xấu (tiếp tay quảng bá web cá độ đến khán giả) đã xảy ra trên thực tế trước khi MV bị gỡ.

Theo Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2020), hành động chủ động gỡ bỏ MV của nam rapper sẽ được cơ quan chức năng xem xét như một hành động “Người vi phạm đã tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại”.

Đây là một tình tiết giảm nhẹ. Nghĩa là, thay vì bị phạt ở mức cao nhất của khung hình phạt, người vi phạm có thể được xem xét áp dụng mức phạt tiền thấp hơn (thường là mức trung bình của khung tiền phạt), nhưng chắc chắn vẫn phải chịu án phạt và các hình thức xử lý đi kèm.

Tóm lại, việc gỡ MV giúp người vi phạm ngăn chặn hậu quả lây lan thêm và có cơ hội được giảm nhẹ mức phạt tiền, chứ không thể “tẩy trắng” hoàn toàn hành vi vi phạm đã thực hiện.

Trước câu hỏi những nghệ sĩ không gỡ bỏ MV có chứa web cờ bạc trái phép, mức xử phạt như thế nào, luật sư phản hồi: “Dưới góc độ pháp lý, mức phạt cho hành vi quảng cáo trang web cá độ (hàng hóa, dịch vụ cấm kinh doanh) được quy định thống nhất trong một khung hình phạt. Điểm khác biệt lớn nhất giữa việc đã ‘gỡ’ và ‘chưa gỡ’ nằm ở mức tiền phạt cụ thể được áp dụng và biện pháp khắc phục hậu quả”.

Cụ thể căn cứ theo Điều 33 Nghị định 38/2021/NĐ-CP và Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi, bổ sung 2020), mức xử lý được chia thành hai trường hợp như sau:

Trường hợp chưa gỡ MV (hoặc gỡ sau khi đã bị cơ quan chức năng lập biên bản). Hình phạt tiền: Khung phạt được quy định là từ 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng (áp dụng đối với cá nhân). Theo nguyên tắc xử phạt, nếu không có tình tiết tăng nặng hay giảm nhẹ, mức tiền phạt cụ thể được áp dụng sẽ là mức trung bình của khung hình phạt, tức là 60 triệu đồng.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Cơ quan chức năng sẽ áp dụng biện pháp cưỡng chế buộc tháo gỡ, tháo dỡ, xóa quảng cáo (tức bắt buộc xóa MV khỏi nền tảng).

Trường hợp đã chủ động gỡ MV (trước khi bị cơ quan chức năng xử lý). Hình phạt tiền: Hành vi vi phạm vẫn bị xử phạt trong khung 50 triệu đồng đến 70 triệu đồng. Tuy nhiên, việc nghệ sĩ chủ động nhận thức sai lầm và tự gỡ bỏ MV trước khi cơ quan chức năng can thiệp được xem là một tình tiết giảm nhẹ (“Người vi phạm đã tự nguyện khắc phục hậu quả” theo khoản 3 Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính).

Khi có tình tiết giảm nhẹ, cơ quan chức năng có cơ sở để quyết định mức phạt tiền thấp hơn mức trung bình, thông thường sẽ áp dụng mức tối thiểu của khung phạt là 50 triệu đồng.

Biện pháp khắc phục hậu quả: Do người vi phạm đã tự giác thực hiện việc tháo gỡ, cơ quan nhà nước không cần ghi nhận quyết định cưỡng chế biện pháp này nữa.

Sự khác biệt giữa việc “đã gỡ” và “chưa gỡ” không nằm ở việc có bị phạt hay không, mà nằm ở thái độ hợp tác pháp luật. Việc chủ động gỡ bỏ MV giúp người vi phạm chuyển từ trạng thái bị cưỡng chế sang tự nguyện, qua đó có thể được áp dụng tình tiết giảm nhẹ để hưởng mức phạt tiền thấp nhất trong khung quy định (50 triệu đồng thay vì 60 triệu đồng).

Tuy nhiên, khung tiền phạt nêu trên áp dụng cho cá nhân. Nếu cơ quan chức năng xác định chủ thể vi phạm là một tổ chức/công ty giải trí, mức phạt tiền sẽ nhân đôi, tương đương 100 triệu-140 triệu đồng.