Gỡ ‘thẻ vàng’ IUU: Rà soát toàn diện, sẵn sàng cho đợt kiểm tra của EC

Phiên họp nhằm kiểm điểm kết quả thực hiện các nhiệm vụ thời gian qua, đồng thời xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cần tập trung triển khai trước và trong quá trình đoàn công tác của Ủy ban châu Âu (EC) làm việc tại Việt Nam.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh đợt kiểm tra lần này của EC có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu gỡ “thẻ vàng” IUU. Do đó, hoạt động rà soát, kiểm tra, thanh tra, khắc phục các tồn tại, thực hiện các khuyến nghị của EC phải được triển khai với sự nhất trí, thống nhất, tinh thần trách nhiệm cao, dưới sự lãnh đạo quyết liệt, thông suốt từ Trung ương đến địa phương.

Công tác chuẩn bị, tổ chức đón tiếp và làm việc với đoàn kiểm tra phải được thực hiện hết sức chủ động, khoa học, trách nhiệm, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị, nhất là người đứng đầu.

Cao điểm kiểm tra, khắc phục, hoàn thiện hồ sơ, số liệu 

Báo cáo tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết Bộ đã xây dựng báo cáo tổng thể về chống khai thác IUU theo yêu cầu của EC từ năm 2017 đến nay. Thời gian qua, các đoàn kiểm tra của các bộ, ngành thành viên Ban Chỉ đạo đã tiến hành thanh tra, kiểm tra tại 18 địa phương và sẽ tiếp tục kiểm tra trọng điểm tại 15 địa phương trước khi đoàn EC vào làm việc.

Đến nay, 100% tàu cá đủ điều kiện hoạt động đã được cập nhật trên Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VN-Fishbase). Các địa phương đã rà soát, cập nhật và công bố công khai 19.042 tàu xóa đăng ký để phục vụ công tác quản lý, kiểm tra, kiểm soát; đồng thời giao chính quyền cơ sở quản lý trực tiếp các tàu cá không đủ điều kiện hoạt động tại nơi neo đậu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đã có văn bản đề nghị các địa phương và Bộ Quốc phòng phối hợp kiểm soát liên thông tàu cá qua cảng trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) và qua trạm Biên phòng. Tuy nhiên, hiện số lượt tàu cá qua trạm Biên phòng còn cao hơn khoảng 1,3 lần so với số liệu trên hệ thống eCDT; một số địa phương có chênh lệch lớn như Nghệ An, An Giang, Cà Mau, Lâm Đồng, Quảng Ngãi.

Từ sau phiên họp lần thứ 30 đến nay, các địa phương tiếp tục rà soát, xác minh, xử lý các trường hợp tàu cá và ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài; rà soát hồ sơ các trường hợp mất kết nối thiết bị giám sát hành trình (VMS) và vượt ranh giới. Đến ngày 22/2, có 15/17 địa phương hoàn thành rà soát hồ sơ các doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản sang Liên minh châu Âu và không phát hiện sai phạm; 15/22 địa phương đã ban hành chính sách chuyển đổi nghề trong khai thác thủy sản.

Các cơ sở dữ liệu về nghề cá tiếp tục được hoàn thiện, kết nối liên thông, triển khai áp dụng các hệ thống điện tử như nhật ký khai thác, nhật ký thu mua, chuyển tải và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, một số địa phương chưa thực hiện nghiêm túc việc đối soát, cập nhật dữ liệu trên hệ thống VN-Fishbase và VMS như Lâm Đồng, Quảng Trị, Tây Ninh.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng đề nghị các bộ, ngành, địa phương tập trung kiểm tra, rà soát, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ phục vụ đoàn công tác của EC, nhất là đối với tàu cá “3 không”, tàu mất kết nối VMS; xử lý dứt điểm các trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài và tăng cường quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động.

Tại cuộc họp, lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương đã thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế và đề xuất giải pháp khắc phục. Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết công tác xử phạt vi phạm hành chính đã có chuyển biến, nhất là đối với các trường hợp mất kết nối VMS, tuy nhiên cần tiếp tục nâng cao tỷ lệ chấp hành quyết định xử phạt, bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý khi xử lý các trường hợp vi phạm.

Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết lực lượng quân đội đang duy trì tuần tra, kiểm soát chặt chẽ trên biển, kịp thời phát hiện, xử lý vi phạm và cảnh báo nguy cơ tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng cần hoàn thành ngay việc kết nối, liên thông đồng bộ giữa các hệ thống dữ liệu nghề cá, bảo đảm hiệu quả quản lý.

Lãnh đạo các tỉnh An Giang, Cà Mau thừa nhận còn chậm trong tổng hợp, báo cáo và xử lý một số vụ việc, đồng thời cam kết khẩn trương khắc phục theo yêu cầu.

Không giải trình chung chung, né tránh trách nhiệm

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá toàn diện việc thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU, không chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà phải kiểm tra việc thực hiện đầy đủ các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo; khẩn trương khắc phục tình trạng chênh lệch, thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống, bảo đảm số liệu thống nhất, chính xác, sẵn sàng giải trình khi đoàn EC kiểm tra.

Các địa phương phải nghiêm túc thực hiện, báo cáo đúng, đủ các nhiệm vụ được giao, tập trung khắc phục triệt để những tồn tại đã được thanh tra, kiểm tra, không giải trình chung chung, né tránh trách nhiệm; hoàn thiện báo cáo truy xuất nguồn gốc, báo cáo tự kê khai của doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản; tăng cường quản lý đội tàu, nhất là tàu cá “3 không”, tàu mất kết nối VMS.

Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài khẩn trương xây dựng chương trình làm việc với đoàn công tác của EC, xác định rõ đối tượng (bộ, ngành Trung ương, địa phương, chủ tàu, ngư dân, cơ quan quản lý các cấp…), nội dung, mục tiêu, yêu cầu, tài liệu cần chuẩn bị, gắn với trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân. Các bộ, ngành, địa phương phải chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, nhân lực, bảo đảm sẵn sàng làm việc với đoàn công tác của EC.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, từ nay đến thời điểm đoàn công tác của EC làm việc là giai đoạn cao điểm, các thành viên Ban Chỉ đạo, các địa phương phải tập trung kiểm tra, khắc phục tồn tại và chuẩn bị đầy đủ điều kiện cần thiết, bảo đảm sự thống nhất, liên tục và trách nhiệm trong quá trình tổ chức thực hiện.

Minh Khôi