Uống cà phê điều độ giúp giảm căng thẳng hiệu quả

Các vấn đề sức khỏe tâm thần, chẳng hạn như lo âu và trầm cảm, đang ngày càng phổ biến. Hơn 1 tỷ người trên thế giới đang sống chung với một rối loạn sức khỏe tâm thần. Ở Mỹ, hơn 1/5 người trưởng thành đã từng trải qua bệnh tâm thần. Do đó, ngày càng có nhiều nỗ lực để phát triển các biện pháp phòng ngừa nhằm giúp giảm nguy cơ.

Ngày càng có nhiều sự quan tâm đến vai trò tiềm năng của chế độ ăn uống và dinh dưỡng trong việc giúp quản lý sức khỏe tâm thần. Các nghiên cứu gần đây đã liên kết việc tiêu thụ cà phê với những lợi ích sức khỏe tiềm năng, đặc biệt là ảnh hưởng của nó đến tuổi thọ và giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính. Tuy nhiên, các nghiên cứu trước đây điều tra mối liên hệ giữa cà phê và sức khỏe tâm thần lại không nhất quán.

Mới đây, một nghiên cứu quan sát quy mô lớn cho thấy rằng uống cà phê điều độ, khoảng 2 đến 3 cốc mỗi ngày, có thể liên quan đến nguy cơ mắc chứng lo âu và trầm cảm thấp hơn.

Kết quả nghiên cứu, được công bố trên Tạp chí Rối loạn Cảm xúc (Journal of Affective Disorders), chỉ ra rằng những người uống cà phê điều độ ít có khả năng mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần nhất, so với những người không uống cà phê hoặc uống nhiều hơn 3 tách.

Mối liên hệ giữa cà phê và sức khỏe tâm thần

Các nhà nghiên cứu từ Đại học Fudan đã phân tích dữ liệu sức khỏe từ 461.586 cá nhân bằng cách sử dụng dữ liệu ngân hàng sinh học của Vương quốc Anh. Những người tham gia không mắc các vấn đề về sức khỏe tâm thần khi bắt đầu nghiên cứu và được theo dõi trong thời gian trung bình là 13,4 năm, với mức tiêu thụ cà phê được ghi nhận ở thời điểm ban đầu.

Nhóm nghiên cứu đã xem xét các mức độ tiêu thụ cà phê khác nhau có liên quan như thế nào đến sự phát triển sau này của các rối loạn liên quan đến tâm trạng và căng thẳng.

Phân tích cho thấy mối quan hệ “hình chữ J” giữa việc tiêu thụ cà phê và nguy cơ sức khỏe tâm thần (mô hình chữ J là một đồ thị trong đó giá trị giảm xuống, ổn định rồi tăng mạnh trở lại, giống như chữ ‘J’). Điều này cho thấy rằng so với những người không uống cà phê, việc tiêu thụ vừa phải từ 2 đến 3 cốc mỗi ngày có liên quan đến khả năng mắc các bệnh như lo âu hoặc trầm cảm thấp nhất.

Tom Maclaren, Cử nhân Y khoa và Cử nhân Phẫu thuật, một bác sĩ tâm thần tư vấn tại Re Cognition Health, là người không tham gia vào nghiên cứu, đã nói chuyện với Medical News Today về việc uống 2 đến 3 cốc cà phê có thể là lượng tối ưu để mang lại lợi ích tốt nhất: “Trong thực tiễn lâm sàng, chúng ta thường thấy rằng sự kích thích vừa phải có thể hỗ trợ tâm trạng và chức năng, trong khi lượng caffeine cao hơn có xu hướng làm tăng lo lắng, cáu kỉnh và rối loạn giấc ngủ. Do đó, mô hình hình chữ J rất phù hợp với cách bệnh nhân phản ứng trong thực tế”.

“2 đến 3 cốc thường là đủ để cải thiện sự tỉnh táo, tập trung và năng lượng mà không gây ra phản ứng căng thẳng sinh lý đi kèm với liều lượng cao hơn” – Bác sĩ Tom Maclaren nhấn mạnh.

Tuy nhiên, ngược lại, việc tiêu thụ nhiều hơn dường như ít có lợi hơn, thậm chí là có hại. Uống 5 cốc trở lên mỗi ngày có liên quan đến nguy cơ mắc các rối loạn tâm thần cao hơn, cho thấy rằng lượng tiêu thụ cao hơn có thể làm mất đi những lợi ích sức khỏe tiềm năng.

“Khi lượng tiêu thụ vượt quá mức, tác dụng kích thích ban đầu có vẻ hữu ích có thể bắt đầu làm trầm trọng thêm tình trạng căng thẳng, bồn chồn và khó ngủ, từ đó ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần” – Maclaren nói thêm.

Đáng chú ý, mối liên hệ này nhất quán ở nhiều loại cà phê khác nhau, bao gồm cà phê xay, cà phê hòa tan và cà phê không caffeine.

Cà phê tác động sức khỏe thế nào?

Mặc dù nghiên cứu không trực tiếp đo lường những thay đổi trong não bộ có thể giải thích mối quan hệ này, nhưng các nhà nghiên cứu cho rằng các hợp chất hoạt tính sinh học trong cà phê có thể đóng vai trò quan trọng.

Nghiên cứu trước đây cho thấy các hợp chất này có thể có đặc tính chống oxy hóa, chống viêm và bảo vệ thần kinh. Do đó, các hợp chất này có khả năng ảnh hưởng đến các đường dẫn thần kinh liên quan đến điều chỉnh tâm trạng.

“Lượng caffeine tiêu thụ vừa phải ảnh hưởng đến các chất hóa học trong não liên quan đến tâm trạng và động lực, đặc biệt là dopamine”, Maclaren nói với Medical News Today: “Caffeine cũng làm giảm mệt mỏi và có thể hỗ trợ chức năng nhận thức, từ đó gián tiếp cải thiện tâm trạng. Đồng thời, cà phê chứa các hợp chất có tác dụng chống viêm, và tình trạng viêm ngày càng được công nhận là đóng vai trò trong bệnh trầm cảm”.

Ngoài ra, các tác giả nghiên cứu cũng đã tiến hành phân tích gen. Họ đã cố gắng xác định những cá nhân có gen cho thấy họ có thể xử lý caffeine tốt hơn hoặc kém hơn. Tuy nhiên, họ nhận thấy rằng những khác biệt này không làm thay đổi đáng kể các mối liên hệ được quan sát.

Nên uống bao nhiêu cà phê mỗi ngày?

Việc uống cà phê điều độ trước đây đã được chứng minh là có liên quan đến nhiều lợi ích sức khỏe tiềm năng, bao gồm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và tăng tuổi thọ. Những phát hiện mới này cho thấy rằng nó cũng có thể là một phần của phương pháp tiếp cận lối sống toàn diện hơn để hỗ trợ sức khỏe tâm thần.

Mặc dù kết quả rất đáng khích lệ đối với những người thường xuyên uống cà phê, các tác giả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của sự điều độ. Lợi ích tiềm năng mạnh nhất ở mức 2 đến 3 cốc, phù hợp với các nghiên cứu trước đây. Nghiên cứu cũng chỉ ra mối liên hệ giảm dần hoặc bất lợi ở mức tiêu thụ cà phê cao hơn.

“Thay vì thực hiện những thay đổi đột ngột, nghiên cứu này củng cố giá trị của sự điều độ. Những người uống nhiều hơn (4 hoặc 5 cốc) mỗi ngày, đặc biệt nếu họ bị lo lắng hoặc khó ngủ, có thể được học cách giảm dần lượng tiêu thụ và nhận thấy liệu các triệu chứng của họ có được cải thiện hay không” – bác sĩ Maclaren nói thêm.

Maclaren cũng nhấn mạnh rằng nghiên cứu tiền cứu quy mô lớn này chỉ ra mối liên hệ, chứ không phải quan hệ nhân quả. Ông cũng lưu ý rằng nhiều biến số có thể ảnh hưởng, chẳng hạn như khả năng dung nạp của mỗi cá nhân và thói quen uống cà phê, điều này khiến việc xác định cà phê là một yếu tố độc lập trở nên khó khăn.

Mặc dù cần nghiên cứu thêm để xác định liệu cà phê có trực tiếp làm giảm nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe tâm thần hay không, nhưng bằng chứng hiện tại cho thấy thói quen uống cà phê điều độ hàng ngày có thể tương thích và thậm chí hỗ trợ sức khỏe tâm thần tốt.