Y tế học đường: Hướng tới đủ nhân lực, nâng cao chất lượng

Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026 – 2030 của Bộ GD&ĐT hướng đến mục tiêu 100% trường học có nhân viên làm công tác y tế học đường (chuyên trách hoặc kiêm nhiệm); 100% nhân viên phụ trách y tế học đường được bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng sơ cứu ban đầu.

Tuy nhiên, thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục cho thấy, việc đáp ứng yêu cầu này vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là ở khu vực miền núi, vùng sâu, xa.

Bài toán giữa nhân lực và nhu cầu

Tại Trường THCS Canh Vinh (Canh Vinh, Gia Lai), công tác y tế học đường hiện được triển khai khá bài bản. Ông Nguyễn Trọng Thủy – Hiệu trưởng, cho biết, đơn vị có 1 biên chế nhân viên y tế chuyên trách, được đào tạo đúng chuyên môn. Hàng năm, nhân viên y tế đều tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ và kỹ năng sơ cứu ban đầu theo quy định.

Nhà trường cũng bố trí phòng y tế riêng với 2 giường và đầy đủ trang thiết bị, thuốc men thiết yếu. Nhờ đó, việc sơ cấp cứu ban đầu và xử lý các bệnh học đường thường gặp được thực hiện kịp thời, đảm bảo an toàn cho học sinh. “So với nhiều đơn vị khác, hoạt động y tế học đường của trường khá thuận lợi, đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe ban đầu cho học sinh”, ông Thủy chia sẻ.

Trường Mầm non Nam Giang (Kim Liên, Nghệ An) cũng may mắn có 1 nhân viên y tế đúng chuyên môn đào tạo là chị Đặng Thị Tín. Theo lãnh đạo nhà trường, nhân viên y tế học đường, ngoài lương được hưởng thêm phụ cấp đặc thù 20%/tháng. Khoản trợ cấp ít ỏi, trong khi công việc lại nhiều nên số lượng nhân viên y tế gắn bó với các trường học không nhiều. Trong khi đó, công tác y tế ở trường mầm non rất quan trọng khi phải thường xuyên theo dõi các chỉ số về chiều cao, cân nặng, dinh dưỡng cho trẻ, kiểm soát phòng dịch bệnh…

Chị Đặng Thị Tín đã gắn bó với trường gần 15 năm, nhưng mức thu nhập hiện nay chỉ khoảng 6 triệu đồng/tháng. Chị chia sẻ có thời điểm định xin nghỉ việc để đi xuất khẩu lao động. Tuy nhiên, vì yêu trẻ, yêu trường nên chị lại quyết định tiếp tục ở lại để được phục vụ trong ngành Giáo dục. “Hiện ngoài làm công tác chăm sóc sức khỏe, nhân viên y tế học đường ở Trường Mầm non Nam Giang còn kiêm luôn thủ kho, kiểm tra vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm cho các bữa ăn bán trú mỗi ngày”, chị Tín chia sẻ.

Trái ngược với điều kiện tương đối đầy đủ ở một số trường khu vực thuận lợi, nhiều trường vùng khó vẫn loay hoay với bài toán thiếu nhân lực y tế học đường. Ông Nguyễn Thành Nhẫn – Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú cấp 1, 2 Măng Bút 1 (xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi), cho biết nhà trường hiện chưa có nhân viên y tế chuyên trách. Công tác y tế học đường do một giáo viên dạy Âm nhạc kiêm nhiệm.

Do không được đào tạo chuyên môn y tế và thiếu kinh nghiệm thực hành, giáo viên kiêm nhiệm chủ yếu hỗ trợ hoàn thiện hồ sơ, sổ sách liên quan. Khi học sinh có biểu hiện đau, sốt hoặc tai nạn nhẹ, giáo viên này phối hợp với giáo viên chủ nhiệm để theo dõi, hỗ trợ ban đầu. “Vì không có chuyên môn nên nhà trường không thể chủ động khám sức khỏe định kỳ cho học sinh. Khi các em ốm, trường phải đưa sang trạm y tế xã để kiểm tra và cấp thuốc”, ông Nhẫn cho biết.

Nguyện vọng nâng cao năng lực

Chị Nguyễn Thị Tú là nhân viên y tế của Trường Phổ thông năng khiếu Thể dục thể thao Nghệ An. Ngôi trường này có gần 400 học sinh đều là vận động viên đang huấn luyện tại Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể dục thể thao tỉnh hoặc Câu lạc bộ Bóng đá Sông Lam Nghệ An.

Với tính chất đặc thù, học sinh thường xuyên tham gia luyện tập, thi đấu nên công tác y tế học đường tại trường đặc biệt quan trọng. Chị Nguyễn Thị Tú chia sẻ, việc thăm khám, tư vấn sức khỏe cho học sinh diễn ra thường xuyên. Gần như ngày nào chúng tôi cũng có học sinh đến phòng y tế để được hỗ trợ. Nhất là thời kỳ cao điểm chuẩn bị vào các giải đấu, học sinh bị các vết thương ngoài da, bầm tím là chuyện thường ngày.

Chị Tú cho biết thêm, một khác biệt khác, học sinh nhà trường có nhiều em sống xa gia đình, ở tập thể để học tập, rèn luyện, thi đấu. Không có bố mẹ bên cạnh, nhân viên y tế còn là người tư vấn, dặn dò nhắc nhở thường xuyên để các em chú ý đến sức khỏe bản thân. Khối lượng công việc lớn, học sinh ở nhiều độ tuổi, có nguy cơ về nhiều loại chấn thương nên chị Nguyễn Thị Tú mong muốn được bồi dưỡng tập huấn nâng cao chuyên môn. Nhất là nội dung về phòng chống thương tích, sơ cứu ban đầu.

Theo chị Đinh Thị Nga – nhân viên y tế Trường Tiểu học Yên Bình (xã Vũ Dương, tỉnh Ninh Bình), học sinh ngày càng hiếu động, các tình huống tai nạn như ngã, va chạm, dị ứng xảy ra khá thường xuyên. Nếu không được tập huấn bài bản, việc xử lý nhanh và đúng trong những tình huống này rất khó.

Trong khi đó, nhân viên y tế trường học hiện phải đảm nhiệm nhiều công việc cùng lúc, từ chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý hồ sơ sức khỏe học sinh đến tuyên truyền phòng, chống dịch bệnh. Khối lượng công việc lớn, áp lực cao nhưng chế độ đãi ngộ chưa tương xứng khiến công tác y tế học đường khó thu hút và giữ chân nhân lực.

Bản thân chị Nga mong muốn có các khóa bồi dưỡng định kỳ, chú trọng nội dung thực hành, gắn với những tình huống thường gặp trong môi trường học đường. Đồng thời, việc xây dựng mạng lưới phối hợp chặt chẽ giữa y tế trường học và trạm y tế xã, phường là hết sức quan trọng. Như vậy, y tế trường học mới thực sự trở thành “lá chắn” bảo vệ sức khỏe học sinh.

Đủ con người để nâng hiệu quả

Theo bà Trần Thị Thục An – Phó Hiệu trưởng Trường THCS Yên Khánh (Ý Yên, Ninh Bình), mục tiêu đến năm 2030 bảo đảm 100% trường học bố trí nhân viên làm công tác y tế trường học là yêu cầu cần thiết, phù hợp với thực tiễn hiện nay.

Thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục cho thấy, công tác y tế trường học chủ yếu do giáo viên kiêm nhiệm đảm nhận. Dù rất nỗ lực, song do chưa được đào tạo bài bản, chuyên sâu, việc theo dõi sức khỏe học sinh cũng như xử lý các tình huống sơ cứu ban đầu còn gặp không ít khó khăn. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa nhà trường với các cơ sở y tế địa phương chưa thường xuyên, chủ yếu chỉ phát sinh khi xảy ra sự cố liên quan đến sức khỏe học sinh.

Để tháo gỡ những vướng mắc trên, Phó Hiệu trưởng Trường THCS Yên Khánh cho rằng cần có cơ chế cụ thể, rõ ràng hơn trong việc tuyển dụng hoặc ký hợp đồng nhân viên y tế trường học. Cùng đó, việc tăng cường các lớp bồi dưỡng, tập huấn chuyên môn, đặc biệt là kỹ năng sơ cấp cứu và phòng, chống dịch bệnh cho đội ngũ kiêm nhiệm hết sức cần thiết.

“Bộ GD&ĐT nên ban hành hướng dẫn chi tiết về định mức kinh phí cũng như danh mục trang thiết bị tối thiểu cho phòng y tế trường học, tạo điều kiện để các trường triển khai đồng bộ và hiệu quả”, bà An đề xuất.

Cùng quan điểm, ông Nguyễn Trọng Thủy – Hiệu trưởng Trường THCS Canh Vinh, mong muốn ngành Giáo dục và chính quyền địa phương tiếp tục quan tâm, bố trí nhân viên y tế cho các trường còn thiếu hoặc phải phân công giáo viên kiêm nhiệm. Đồng thời, cần duy trì thường xuyên các đợt tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn để đội ngũ làm công tác y tế học đường được cập nhật kiến thức mới và kỹ năng xử lý tình huống.

Ông Nguyễn Thành Nhẫn – Hiệu trưởng Trường Phổ thông Dân tộc bán trú cấp 1, 2 Măng Bút 1, cũng kiến nghị các cấp quản lý giáo dục và chính quyền địa phương sớm quan tâm, bổ sung nhân viên y tế chuyên trách cho nhà trường.

Bởi với đặc thù trường bán trú, chiếm tới 60% học sinh ăn ở tập trung, nhu cầu theo dõi sức khỏe, xử lý các tình huống đau ốm, tai nạn học đường phát sinh khá thường xuyên. Việc có nhân viên y tế được đào tạo bài bản sẽ giúp nhà trường chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe ban đầu, giảm áp lực cho giáo viên kiêm nhiệm và đảm bảo an toàn cho học sinh.

Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên