Trải nghiệm Tết Đoan Ngọ Thăng Long xưa

Nhằm bảo tồn, tôn vinh truyền thống văn hóa của dân tộc nói chung và phát huy giá trị văn hóa cung đình Thăng Long, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức chương trình “Tết Đoan Ngọ Thăng Long xưa” trong chuỗi hoạt động nhân dịp tết Đoan Ngọ 2024 và Ngày Quốc tế thiếu nhi 1/6.

Đoan Ngọ nghĩa là ngày mở đầu chuỗi ngày nóng nhất trong năm. Thời khí mùa hạ nóng ẩm sinh ra các loài sâu bọ, vi trùng phát triển làm hại mùa màng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người. Để chống lại cái nóng và phòng dịch bệnh, cha ông ta có nhiều kinh nghiệm độc đáo như: tục ăn trái cây, ăn bánh tro, ăn cơm rượu nếp, uống rượu hùng hoàng, xương bồ để “giết sâu bọ” trong người vào lúc sáng sớm; tục hái thảo mộc làm thuốc và làm trà vào giờ ngọ; tục đeo chỉ ngũ sắc, đeo túi thơm có đựng hạt mùi, bột hùng hoàng để xua đuổi côn trùng… Những phong tục này được tái hiện lại một cách chân thực và dung dị thông qua không gian thờ cúng và không gian trưng bày các loại thảo mộc, các loại túi thơm. Khu trưng bày đã làm gợi nhớ đến hình ảnh 2 khu phố cổ quen thuộc là Thuốc Bắc và Hàng Mụn. Vào mỗi dịp tết Đoan Ngọ, người dân kinh thành Thăng Long xưa lại nhộn nhịp đi mua chỉ ngũ sắc, túi thơm trên phố Hàng Mụn về đeo cho trẻ con; đi mua lá thảo mộc về làm trà đun nước uống hàng, mua thảo dược về phòng bệnh…

Bên cạnh không gian trưng bày các phong tục dân gian truyền thống, các nghi lễ cúng tế tổ tiên, lễ thiết triều, lễ ban quạt trong cung đình cũng được diễn giải qua tranh vẽ và mô hình hiện vật phỏng dựng. Để chuẩn bị cho lễ ban quạt của nhà vua, triều đình đã giao: “Hộ phiên phát phái cho sáu cung Ngự dụng lĩnh tiền công giao cho xã Đào Xá làm và sơn”. Đào Xá là làng của những người mang họ Đào, xưa làng chuyên làm quạt nên còn được gọi là Đào quạt. Thời Lê, làng thuộc tổng Ngọc Cục, huyện Đường An, phủ Thượng Hồng, trấn Hải Dương, nay thuộc xã Bãi Sậy, huyện Ân Thi, Hưng Yên. Thần hoàng làng là ông tổ nghề quạt Đào Tiến Công. Làng không chỉ làm các loại quạt thường bán cho các vùng thôn quê như quạt nan, quạt giấy dó phất cậy…, mà còn là nơi được triều đình chọn có những người thợ tài hoa làm ra được những chiếc quạt quí, với kỹ thuật tinh xảo, dành riêng cho vua, quan, quí tộc và thương nhân giàu có như quạt ngà, quạt đồi mồi, quạt gỗ quý… Sau này, người dân của làng di chuyển lên đất kinh kỳ làm và buôn bán quạt, lập lên phố Hàng Quạt ở kinh thành Thăng Long. Gian trưng bày một số loại quạt phỏng dựng của tầng lớp vua quan quí tộc và các loại quạt thông thường của người dân, đã giúp cho du khách có cái nhìn rõ hơn về văn hóa sử dụng quạt của người xưa. Đối với người dân xứ nóng như Việt Nam thì chiếc quạt đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong đời sống sinh hoạt thường ngày. Chương trình diễn ra ngày 1/6 tại Nhà 19C, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long.

Trong khuôn khổ Chương trình, công chúng sẽ được trải nghiệm thực hành nghi lễ cung đình với việc thực hành nghi lễ tiến phẩm dâng hương lên các vị tiên đế và nghi lễ ban quạt diễn ra 8h30 ngày 6/6 (ngày 1/5 âm lịch) tại sân điện Kính Thiên, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long.

Công chúng cũng được trải nghiệm thực hành phong tục dân gian “giết sâu bọ” và phần giao lưu, trò chuyện cùng Nghệ nhân ẩm thực Ánh Tuyết về phong tục này vào 9h00 ngày 6/6/2024 (ngày 1/5 âm lịch) tại Lầu Bát giác, cổng Đông, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long.

Bên cạnh đó là các hoạt động trình diễn, giao lưu với trải nghiệm nghệ thuật thưởng trà, nghe các nghệ nhân sẽ chia sẽ những câu chuyện hay, những bí quyết ướp trà, pha trà, thưởng trà đặc sắc… truyền tải tri thức, sự hiểu biết và niềm vui đến với du khách. Chương trình diễn ra lúc 10h00 ngày 6/6 và 10h00 ngày 9/6 tại lầu Bát giác, cổng Đông, Khu di sản Hoàng thành Thăng Long./.

An An

Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên