Tết Đoan Ngọ: Ăn gì để “diệt sâu bọ” theo truyền thống Việt?

Tết Đoan Ngọ, hay còn gọi là Tết diệt sâu bọ, là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt, diễn ra vào ngày mùng 5 tháng 5 Âm lịch hàng năm. Dù không ăn sâu bọ theo đúng nghĩa đen, nhưng vào ngày này, người dân thường chuẩn bị những món ăn đặc trưng với niềm tin sẽ “diệt trừ” sâu bệnh, xua đuổi những điều không may và mang lại sức khỏe. Vậy, đâu là những món không thể thiếu trong mâm cỗ Tết Đoan Ngọ?

Theo quan niệm dân gian, sáng sớm mùng 5 tháng 5 là thời điểm sâu bọ, côn trùng sinh sôi nảy nở mạnh nhất. Vì thế, việc ăn những món có vị chua, chát, cay nồng được cho là sẽ thanh lọc cơ thể, diệt trừ các loại ký sinh trùng, bệnh tật từ bên trong.

Cơm rượu nếp (hoặc rượu nếp cẩm): Đây là món ăn được coi là “linh hồn” của Tết Đoan Ngọ. Vị cay nồng của rượu cùng vị ngọt dịu của nếp cái hoa vàng lên men được tin là có khả năng diệt trừ các loại giun sán, sâu bọ trong đường ruột ngay từ sáng sớm. Người miền Bắc thường ăn cơm rượu nếp, trong khi người miền Nam lại ưa chuộng rượu nếp cẩm với màu sắc bắt mắt hơn.

Bánh tro (bánh gio): Món bánh này có màu vàng nâu đặc trưng, vị mát và hơi chát, thường được ăn kèm với mật mía. Bánh tro được làm từ gạo nếp ngâm nước tro của một số loại cây, tạo nên tính kiềm giúp trung hòa axit trong dạ dày, từ đó “diệt sâu bọ” và giúp cơ thể sảng khoái.

Hoa quả có vị chua: Các loại trái cây như mận, vải, dưa hấu, chôm chôm… thường được chọn ăn vào ngày này. Vị chua của hoa quả được cho là sẽ làm “tê liệt” sâu bọ trong cơ thể. Đặc biệt, mận và vải là hai loại quả được ưa chuộng nhất vì đang vào mùa.

Thịt vịt: Ở một số vùng, đặc biệt là miền Trung và miền Nam, thịt vịt cũng là món ăn không thể thiếu trong ngày Tết Đoan Ngọ. Theo quan niệm dân gian, tiết trời tháng 5 nắng nóng, thịt vịt có tính mát, giúp giải nhiệt cơ thể. Đồng thời, việc ăn vịt vào ngày này cũng mang ý nghĩa xua đuổi những điều không may mắn.

Chè trôi nước: Món chè ngọt ngào này thường xuất hiện trong mâm cỗ của người miền Nam vào Tết Đoan Ngọ. Với viên chè dẻo thơm, nhân đậu xanh bùi bùi và nước cốt dừa béo ngậy, chè trôi nước không chỉ là món tráng miệng hấp dẫn mà còn mang ý nghĩa cầu mong mọi điều suôn sẻ, trôi chảy.

Tết Đoan Ngọ không chỉ là dịp để người dân thưởng thức những món ăn ngon mà còn là cơ hội để các gia đình quây quần, cùng nhau gìn giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc. Dù cuộc sống hiện đại có nhiều thay đổi, ý nghĩa “diệt sâu bọ” trong ẩm thực ngày Tết Đoan Ngọ vẫn được lưu truyền, thể hiện mong ước về một cơ thể khỏe mạnh và một cuộc sống bình an.

Hoàng Toàn