Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Vụ việc gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị tuồn vào bếp ăn của 26 trường công lập và nhiều trường mầm non tại Hà Nội không chỉ gây rúng động dư luận mà còn khiến nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái hoang mang.
Vụ việc gần 300 tấn thịt lợn bệnh bị tuồn vào bếp ăn của 26 trường công lập và nhiều trường mầm non tại Hà Nội không chỉ gây rúng động dư luận mà còn khiến nhiều phụ huynh rơi vào trạng thái hoang mang, mất niềm tin. Theo cơ quan chức năng, số thịt này được thu gom từ lợn ốm, lợn dịch, sau đó giết mổ, dán nhãn “thịt sạch” và phân phối qua các công ty trung gian vào bếp ăn trường học .
Đáng lo ngại hơn, quy trình hợp thức hóa còn có sự tiếp tay của cán bộ kiểm dịch, cấp giấy chứng nhận sai lệch để “qua mặt” hệ thống kiểm soát . Điều này khiến câu hỏi lớn được đặt ra: Nếu giấy tờ cũng có thể bị làm giả, thì đâu là “tấm lá chắn” thực sự bảo vệ bữa ăn học đường?
“Chúng tôi không biết con mình đang ăn gì”
Chị Nguyễn Thu Hương (phường Hoàng Mai, có con học tiểu học) cho biết, thông tin về vụ việc khiến chị “mất ngủ nhiều đêm”.
“Trước giờ tôi luôn tin rằng bữa ăn bán trú của con đã được kiểm soát chặt chẽ. Nhưng giờ thì thấy mọi thứ có thể chỉ nằm trên giấy tờ. Thịt bệnh vẫn có thể vào trường, nghĩa là phụ huynh như chúng tôi hoàn toàn không biết con mình đang ăn gì mỗi ngày”, chị nói.
Theo chị Hương, điều đáng sợ nhất không chỉ là thực phẩm bẩn, mà là sự thiếu minh bạch trong cả chuỗi cung ứng. Từ khâu giết mổ, vận chuyển, đến phân phối qua nhiều công ty trung gian, chỉ cần một mắt xích bị buông lỏng là toàn bộ hệ thống bị vô hiệu hóa.
Chị đề nghị phải công khai toàn bộ nhà cung cấp, nguồn gốc thực phẩm theo ngày, thậm chí theo từng lô hàng. Phụ huynh cần được tham gia giám sát thực tế, không thể chỉ nghe báo cáo.
Anh Trần Minh Đức (phường Cầu Giấy, có con học mầm non) nhìn nhận vụ việc dưới góc độ hệ thống. “Qua thông tin báo chí, tôi thấy quy định về an toàn thực phẩm trong trường học thực ra không thiếu. Vấn đề là khâu giám sát thực hiện. Khi doanh nghiệp có thể dán nhãn ‘thịt sạch’, có cả giấy kiểm dịch mà vẫn là thịt bệnh, thì rõ ràng hệ thống kiểm soát đang bị vô hiệu hóa”, anh nói.
Thực tế, các cơ quan chức năng cũng thừa nhận hệ thống quy định khá đầy đủ nhưng thiếu cơ chế giám sát hiệu quả, đặc biệt là giám sát thực tế thay vì chỉ dựa trên hồ sơ .
Anh Đức cho rằng cần thiết phải xây dựng một bộ tiêu chuẩn dinh dưỡng học đường mang tính pháp lý cao, tiến tới luật hóa. “Không thể chỉ dừng ở hướng dẫn hay quy chế nội bộ. Phải có luật rõ ràng về dinh dưỡng học đường, quy định trách nhiệm từng khâu, từ nhà cung cấp, đơn vị trung gian đến nhà trường. Có như vậy mới tránh được tình trạng ‘cha chung không ai khóc'”.
Chị Lê Phương Anh (phường Thanh Xuân, có con học bán trú) cho biết gia đình chị từng cân nhắc cho con mang cơm đi học, nhưng điều này không phải lúc nào cũng khả thi. “Không phải phụ huynh nào cũng có điều kiện chuẩn bị bữa trưa cho con mỗi ngày. Chúng tôi buộc phải tin vào nhà trường. Nhưng sau vụ việc này, niềm tin đó bị lung lay nghiêm trọng”, chị chia sẻ.
Theo chị, vấn đề lớn nhất là thiếu một hành lang pháp lý đủ mạnh để ràng buộc trách nhiệm và xử lý vi phạm. “Hiện nay quy định có nhưng chế tài chưa đủ sức răn đe. Doanh nghiệp có thể vì lợi nhuận mà đánh đổi sức khỏe trẻ em. Nếu không có luật dinh dưỡng học đường với chế tài nghiêm khắc, những vụ như thế này hoàn toàn có thể lặp lại, thậm chí tinh vi hơn”, chị Phương Anh chia sẻ)
Cần có ứng dụng để phụ huynh theo dõi được bữa ăn ở trường của trẻ
Theo PGS.TS. Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, để dinh dưỡng học đường thực sự trở thành “hạ tầng mềm quốc gia”, chúng ta cần nhìn nó không phải là một chương trình bữa ăn đơn lẻ, mà là một hệ sinh thái đồng bộ – nơi chính sách, khoa học, giáo dục và thị trường cùng vận hành. Nếu làm đúng, đây sẽ là “đường cao tốc âm thầm” nâng tầm vóc, thể lực và trí lực người Việt trong nhiều thế hệ.
Dưới góc nhìn chuyên môn, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng cho rằng có vài vấn đề then chốt sau:
Chuẩn hóa quốc gia – nhưng linh hoạt theo vùng miền: Trước hết chúng ta nên có Bộ tiêu chuẩn dinh dưỡng học đường thống nhất toàn quốc (theo độ tuổi, giới tính, mức vận động…), tuy nhiên, không nên “cứng nhắc” vì miền núi, thành thị, ven biển có nguồn thực phẩm khác nhau, hay khẩu vị vùng miền cũng khác … Chính vì vậy, nên là “chuẩn chung – thực đơn mở” (đảm bảo dinh dưỡng nhưng linh hoạt nguyên liệu).
“Hiện nay, nhiều nơi vẫn xem bữa ăn học đường là dịch vụ phụ. Chúng ta cần thay đổi cách nhìn nhận, coi đây là đầu tư cho vốn con người, không phải chi phí. Chính vì vậy, có thể cần Nhà nước hỗ trợ một phần, Gia đình đồng chi trả, Doanh nghiệp tham gia cung ứng;… “, PGS.TS Nguyễn Trọng Hưng nói.
Phải kiểm soát chặt từ chuỗi cung ứng đến bàn ăn. Chúng ta muốn phụ huynh tin tưởng phải làm được 3 điều: Truy xuất nguồn gốc thực phẩm; Kiểm soát an toàn vệ sinh thực phẩm; Minh bạch thực đơn và giá trị dinh dưỡng… Để thực hiện được 3 điều trên chúng ta nên ứng dụng: Mã QR cho từng suất ăn; hệ thống giám sát bếp ăn…có như vậy mới củng cố được niềm tin của phụ huynh, từ đó chương trình mới bền vững.
Đưa giáo dục dinh dưỡng thành môn học “sống”. Chúng ta không chỉ cho trẻ em ăn đúng, mà phải dạy trẻ nhận biết thực phẩm lành mạnh, hiểu cơ thể cần gì? Biết tự lựa chọn khi không có người lớn bên cạnh… Chính vì vậy chúng ta cần lồng ghép dinh dưỡng vào môn học và các hoạt động trải nghiệm, “Học qua ăn – ăn để học”, có như vậy chúng ta mới hoàn thành mục tiêu cuối cùng là giúp trẻ em biết tự chăm sóc sức khỏe, không phụ thuộc hoàn toàn vào hệ thống.
Ứng dụng công nghệ để quản lý và cá thể hóa là yếu tố giúp “nâng tầm” hệ thống giúp theo dõi (Chiều cao, cân nặng, BMI theo thời gian), phát hiện sớm (suy dinh dưỡng; thừa cân, béo phì), điều chỉnh khẩu phần theo từng nhóm học sinh. Đồng thời, có ứng dụng cho phụ huynh theo dõi bữa ăn, có dữ liệu lớn để hoạch định chính sách. Khi có dữ liệu, dinh dưỡng học đường mới thực sự “thông minh”.
Có một số vấn đề tại Trường học rất hay bị bỏ qua là căng tin bán gì? trẻ tiếp cận đồ ăn vặt ra sao? Chúng ta cần hạn chế nước ngọt, đồ chiên rán…, khuyến khích sữa, trái cây, đồ ăn lành mạnh. Có như vậy mới làm tăng hiệu quả của “bữa chính chuẩn”.
Để dinh dưỡng học đường thực sự trở thành “hạ tầng mềm quốc gia”, cần sự tham gia của nhiều thành phần như ngành giáo dục, ngành nông nghiệp (nguồn thực phẩm sạch), doanh nghiệp cung ứng thực phẩm, cùng sự vào cuộc của gia đình và cộng đồng… Dinh dưỡng học đường tốt sẽ tạo nên một thế hệ khỏe mạnh, học tốt, làm việc hiệu quả là nền tảng vững chắc cho phát triển quốc gia dài hạn.
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
