Cho phép các địa phương xây dựng chợ bằng nguồn ngân sách

Cho phép các địa phương đầu tư xây dựng chợ bằng nguồn ngân sách (đầu tư công) cho tất cả các hạng chợ 1, 2, 3… là một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định số 60/2024/NĐ-CP về phát triển và quản lý chợ, giúp tháo gỡ những ‘nút thắt’ trong đầu tư, phát triển chợ.

Nhiều điểm mới trong phát triển, quản lý chợ

Theo thống kê, trên địa bàn TP. Hà Nội có 455 chợ, trong đó có 15 chợ hạng 1; 59 chợ hạng 2; 350 chợ hạng 3; 31 chợ chưa phân hạng. Trong đó có 2 chợ đầu mối (gồm chợ đầu mối Minh Khai; Chợ đầu mối phía Nam) và 5 chợ đang hoạt động có tính chất đầu mối (gồm chợ Long Biên có tính chất đầu mối hoa quả và rau các loại; Chợ cá Yên Sở có tính chất đầu mối thủy sản; Chợ gia cầm Hà Vĩ có tính chất đầu mối gia cầm, thủy cầm; Chợ Nành có tính chất đầu mối vải vóc, quần áo; Chợ hoa Quảng An có tính chất đầu mối hoa).

Trong giai đoạn vừa qua, công tác phát triển và quản lý chợ trên địa bàn TP. Hà Nội còn một số hạn chế trong đó có công tác đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp hệ thống chợ mà một trong số các khó khăn vướng mắc là cơ chế chính sách về phát triển và quản lý chợ.

Phó Giám đốc phụ trách Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Kiều Oanh cho biết, Nghị định số 60/2024/NĐ-CP ngày 05/6/2024 của Chính phủ về phát triển và quản lý chợ (được ban hành thay thế các Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và số 114/2009/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển và quản lý chợ) gồm 5 chương – 38 điều với nhiều điểm mới.

Nghị định quy định đối tượng chợ là một loại hình kết cấu hạ tầng để thống nhất trong tổ chức quản lý quản lý. Đã cập nhật các quy định chuyên ngành hiện hành như: Đầu tư, Đất đai, đấu thầu, Tài sản công, Đầu tư công,…

Thay đổi cơ quản quy định liên quan đến chuyển đổi mô hình quản lý, với việc coi kết cấu hạ tầng chợ do nhà nước đầu tư là tài sản công, việc chuyển đổi mô hình quản lý thực hiện dưới các hình thức: Cho thuê quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng chợ; chuyển nhượng có thời hạn quyền khai thác tài sản kết cấu hạ tầng chợ; Phương thức khác theo quy định của pháp luật.

Đáng chú ý, Nghị định đã tháo gỡ khó khăn cho các địa phương trong đầu tư xây dựng chợ bằng nguồn ngân sách (đầu tư công) cho tất cả các hạng chợ 1, 2, 3.

Cụ thể, trước đây, Nghị định số 02/2003/NĐ-CP và Nghị định số 114/2009/NĐ-CP về phát triển và quản lý chợ quy định vốn đầu tư từ nguồn ngân sách nhà nước được đầu tư đối với một số loại chợ và tại một số địa bàn nhất định (vốn từ ngân sách địa phương hỗ trợ đầu tư xây dựng các chợ đầu mối nông sản, thực phẩm và chợ hạng 2, hạng 3 ở địa bàn nông thôn, miền núi, hải đảo; vốn từ ngân sách trung ương hỗ trợ đầu tư chợ đầu mối chuyên doanh hoặc tổng hợp bán buôn hàng nông sản, thực phẩm, chợ trung tâm các huyện thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn chợ biên giới và chợ dân sinh xã của các huyện thuộc địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn và đặc biệt khó khăn).

Nghị quyết số 973/2020/UBTVQH14 ngày 8/7/2020 của Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định về các nguyên tắc, tiêu chí và định mức phân bổ vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2021-2025 quy định vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước được bố trí cho các nhiệm vụ, chương trình, dự án phục vụ các mục tiêu thuộc các lĩnh vực chợ dân sinh, chợ đầu mối (không phân biệt địa bàn).

Các địa phương có khả năng tự cân đối ngân sách, có nhu cầu cấp thiết để đầu tư nâng cấp cải tạo chợ, cụ thể là chợ trên địa bàn thành thị thì lại bị vướng theo quy định tại Nghị định về chợ (về địa bàn, đối tượng đầu tư từ ngân sách nhà nước).

Thực tiễn hiện nay, các chợ thành thị do nhà nước đầu tư đã xuống cấp, không thu hút được xã hội hóa, cần cải tạo, nâng cấp nhưng không đầu tư được từ ngân sách nhà nước. Một số địa phương có khả năng tự cân đối ngân sách để đầu tư nâng cấp chợ trên địa bàn thành thị nhằm đáp ứng các yêu cầu cấp thiết về phòng cháy chữa cháy, an toàn thực phẩm, văn minh thương mại… nhưng không thể triển khai do vướng mắc trong thực tiễn và mâu thuẫn với các quy định của Nghị định về chợ.

Như vậy, với quy định hiện nay, Nghị định 60/2024/NĐ-CP đã tháo gỡ khó khăn cho các địa phương trong việc sử dụng vốn đầu tư từ ngân sách nhà nước để đầu tư phát triển chợ đặc biệt từ việc sử dụng ngân sách địa phương.

Cần cơ chế hỗ trợ lãi suất cho vay đầu tư xây dựng chợ

Triển khai Nghị định số 60/2024/NĐ-CP, UBND TP. Hà Nội đã giao Sở Công Thương, các Sở, ngành, UBND các quận, huyện, thị xã và các đơn vị có liên quan nghiên cứu thay thế Quyết định số 28/2018/QĐ-UBND về phát triển và quản lý chợ trên địa bàn TP. Hà Nội.

Tuy nhiên, bà Nguyễn Kiều Oanh cho biết, về phía địa phương còn gặp một số khó khăn, vướng mắc trong triển khai Nghị định như: Về cơ quan quản lý nhà nước đối với tài sản kết cấu hạ tầng chợ, theo quy định cũ, Sở Công Thương Hà Nội là cơ quan thường trực tham mưu giúp UBND Thành phố triển khai các nội dung liên quan đến phát triển và quản lý mạng lưới chợ trên địa bàn TP. Hà Nội. Nhưng đối với các chợ do ngân sách đầu tư là tài sản công. Tại khoản 3 Điều 19 Luật Quản lý, sử dụng tài sản công số ngày 21/6/2017 quy định: “UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện giao cơ quan tài chính cùng cấp giúp UBND: Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quản lý nhà nước đối với tài sản công quy định tại Điều 18 của Luật này; Trực tiếp quản lý, xử lý đối với một số loại tài sản công theo quy định tại Luật này và pháp luật có liên quan”.

Do đó, hiện nay đang khó khăn trong việc xác định cơ quan cơ quan thường trực quản lý nhà nước đối với tài sản kết cấu hạ tầng chợ (ngành Công Thương hay ngành Tài chính).

Theo quy định của Nghị định 60/2024/NĐ-CP và thực tế hiện nay, UBND cấp xã là một trong các trường hợp được giao tài sản kết cấu hạ tầng chợ; UBND cấp xã sẽ là cơ quan đứng ra thu giá dịch vụ sử dụng diện tích bán hàng tại chợ, tuy nhiên, không được xuất hóa đơn theo quy định của Luật Giá.

Với mục tiêu phục vụ nhu cầu dân sinh, đầu tư kinh doanh, khai thác chợ hiệu quả không cao, do đó khó thu hút được xã hội hóa, với những chợ đã chuyển đổi mô hình quản lý cũng không đủ khả năng duy trì, nâng cấp, cải tạo chợ.

Trong điều kiện nguồn lực nhà nước có hạn, việc kêu gọi xã hội hóa đầu tư kinh doanh, khai thác chợ là rất cần thiết. Do đó, đề nghị các Bộ nghiên cứu tham mưu Chính phủ có các cơ chế hỗ trợ về miễn, giảm tiền thuê đất, về ưu đãi lãi suất cho vay đối với đầu tư xây dựng chợ, đối với các doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia đầu tư xây dựng, quản lý, kinh doanh, khai thác chợ đảm bảo giảm chi phí đầu vào, đảm bảo an sinh, ổn định xã hội.

Hiện nay tồn tại nhiều chợ do doanh nghiệp, hợp tác xã quản lý, trong quá trình hoạt động, khai thác chợ còn nhiều tồn tại không đảm bảo quy định (hoạt động không đảm bảo theo phương án bố trí ngành hàng, nội quy được phê duyệt,…). Tuy nhiên, chưa có chế tài xử phạt vi phạm trong quá trình hoạt động của chợ. Bộ Công Thương cần tham mưu Chính phủ ban hành quy định xử phạt hành vi vi phạm trong hoạt động kinh doanh, khai thác chợ nhằm nâng cao hiệu lực của công tác quản lý nhà nước đối với tài sản kết cấu hạ tầng chợ…

Thùy Linh

Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên