Nữ giáo sư gốc Việt 20 năm chống ung thư và những đề tài triệu USD tại Mỹ

Từ sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc ngành Sinh học tại Đại học California, Davis (UC Davis), GS Việt Tống Liên Chi từng bước trở thành Giáo sư tại Đại học Loma Linda (Mỹ), đồng thời đảm nhiệm vai trò bác sĩ, nhà khoa học và người truyền lửa thế hệ bác sĩ – nghiên cứu gia trẻ tại Mỹ.

Hành trình gần hai thập kỷ của nữ giáo sư gốc Việt gắn liền với mục tiêu cải thiện tiên lượng sống cho bệnh nhân ung thư vùng đầu cổ.

Một lời hứa mở ra bước ngoặt cuộc đời

Bố mẹ Liên Chi đều là bác sĩ nha khoa nên chị Liên Chi được định hướng lộ trình học tập để nối nghiệp gia đình. Vào University of California – Davis, chị liên tục có tên trong Danh sách Danh dự của khoa, giành học bổng và huy chương dành cho sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhất khối năm 2006.

Bước ngoặt đến khi chị tham gia thực tập tại một phòng thí nghiệm nghiên cứu về bệnh nhân ung thư vùng miệng.

Chứng kiến những đau đớn và mất mát mà bệnh nhân phải trải qua với căn bệnh hiểm nghèo này, chị Liên Chi đã tự hứa “sẽ dành phần đời còn lại để cải thiện kết quả điều trị cho họ”. Lời hứa ấy mở ra một hành trình dài nghiên cứu, làm việc bền bỉ trong môi trường y khoa khắt khe và khắc nghiệt.

Sau khi lấy bằng Bác sĩ Nha khoa (D.D.S) tại University of California, San Francisco, chị Chi chuyển hướng chinh phục thành công bằng Tiến sĩ khoa học Sọ mặt (Ph.D), Bác sĩ Y khoa (M.D) tại New York University. Những quyết định này đến một cách tự nhiên khi mục tiêu nghề nghiệp đã rõ ràng.

Liên Chi trải qua nhiều vị trí chuyên môn tại các cơ sở y tế hàng đầu nước Mỹ. Năm 2010, chị bắt đầu làm bác sĩ nội trú phẫu thuật hàm mặt tại Đại học New York. Liên Chi được bổ nhiệm Giáo sư kiêm nghiệm phẫu thuật Hàm mặt tại Đại học New York giai đoạn 2011-2017.

Năm 2019, nữ tiến sĩ trở thành Giáo sư Khoa Ung bướu tại Loma Linda University, Mỹ. Từ năm 2019 đến nay, chị là Giáo sư Khoa Phẫu thuật Hàm mặt trực thuộc Đại học Loma Linda.

Trong giai đoạn học nha khoa và tiến sĩ tại University of California, San Francisco, cô gái gốc Việt giành nhiều giải nhất nghiên cứu cấp quốc gia.

Liên Chi giành Giải Hatton – một trong những giải thưởng danh giá nhất dành cho các nhà nghiên cứu trẻ trong lĩnh vực nha khoa của Hiệp hội Nghiên cứu Nha khoa Hoa Kỳ (American Association for Dental Research, 2007); Giải nhất Chương trình Sinh viên Lâm sàng của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ (American Dental Association, 2007) và Giải thưởng Báo cáo Khoa học dành cho Bác sĩ Nội trú American Association of Oral & Maxillofacial Surgeons về nghiên cứu khoa học (2011-2016).

Năm 2022, Liên Chi trở thành thành viên Trường Cao đẳng Phẫu thuật Hoa Kỳ và nhận được Giải thưởng ghi nhận Thành tựu nghiên cứu trọn đời của Quỹ Phẫu thuật Hàm mặt năm 2023.

Từ năm 2024, chị là thành viên Ủy ban thường trực của Viện Y tế Quốc gia Mỹ trong nhóm Nghiên cứu Chẩn đoán và Phân loại Ung thư Phân tử, đồng thời giữ nhiều vị trí lãnh đạo tại các hiệp hội phẫu thuật và nghiên cứu quốc tế, khẳng định uy tín chuyên môn trong lĩnh vực ung thư đầu cổ.

Vươn lên đỉnh cao y khoa Mỹ

Sau khi gia nhập Đại học Loma Linda, GS.BS Việt Tống Liên Chi tiếp tục khẳng định vị thế ở cả lâm sàng và nghiên cứu. Chị là Điều tra viên chính (PI) nhiều đề tài và thử nghiệm lâm sàng được tài trợ bởi NIH/NIDCR, NIH/NCI, IASP, OMSF…, tập trung vào nghiên cứu ung thư đầu cổ.

Hiện, GS Việt Tống Liên Chi là chủ nhiệm nhiều đề tài nghiên cứu do Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) tài trợ với tổng kinh phí lên tới hàng triệu USD.

Trong đào tạo, chị xây dựng nhóm nghiên cứu mạnh, hướng dẫn nhiều bác sĩ nội trú và sinh viên đạt thành tích nổi bật: xuất bản chương sách, công bố bản thảo khoa học, trình bày tại các hội thảo chuyên môn uy tín; đặc biệt có học viên nhận giải Bài báo lâm sàng xuất sắc nhất năm 2025 của Hiệp hội Đầu và Cổ Hoa Kỳ (American Head and Neck Society).

GS Tống Liên Chi còn là thành viên Ủy ban thường trực của NIH (MCDC) từ năm 2024, giữ vai trò lãnh đạo tại IADR, IAOMS và ABOMS và hỗ trợ giáo dục cộng đồng. Danh mục công bố của chị trên các tạp chí quốc tế uy tín góp phần thúc đẩy hướng điều trị ung thư khoang miệng.

Một trong những dấu ấn gần đây của GS. Liên Chi là phát triển các công cụ dự đoán tiên lượng như REASON Score và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong ung thư khoang miệng.

Theo nữ giáo sư, để cạnh tranh trong môi trường học thuật hàng đầu, yếu tố quan trọng là sự bền bỉ và tích cực. Nữ giáo sư làm việc không ngừng, tiếp cận câu hỏi nghiên cứu một cách thấu đáo và có kế hoạch.

Song song với công việc nghiên cứu, Việt Tống Liên Chi vẫn trực tiếp đứng phòng mổ. Khi được hỏi về cách cân bằng giữa áp lực lâm sàng và phòng thí nghiệm, chị trả lời ngắn gọn: “Tôi đam mê cả phẫu thuật lẫn nghiên cứu. Khi được làm điều mình yêu thích thì không còn áp lực”.

Nhìn lại gần hai thập kỷ làm nghề, GS. Việt Tống Liên Chi cho rằng những khoảnh khắc khó khăn nhất không nằm ở phòng mổ mà ở các cuộc trò chuyện với bệnh nhân.

“Bàn luận về chẩn đoán ung thư, hoặc khi bệnh không còn khả năng chữa khỏi, chứng kiến họ chịu đựng hay trò chuyện về cái chết là phần khó khăn nhất trong thực hành lâm sàng của tôi”, chị chia sẻ. Dù vậy, chị coi việc được đồng hành cùng bệnh nhân và gia đình họ là một vinh dự.

Khi được hỏi đồng nghiệp nhận xét gì về mình, nữ giáo sư mỉm cười: “Nhận xét về tôi khá đa dạng, từ ‘bạn làm việc chăm chỉ hơn bất kỳ ai tôi biết’ đến ‘bạn nấu ăn rất ngon’, tùy vào hoàn cảnh họ biết tôi ở vai trò nào”. Ngoài phòng mổ và phòng thí nghiệm, Việt Tống Liên Chi còn là người vợ, người mẹ yêu thích nấu ăn và làm vườn.

Trong thời gian tới, GS. Việt Tống Liên Chi cho biết sẽ tiếp tục gắn bó với phẫu thuật và nghiên cứu, đồng thời đào tạo thế hệ bác sĩ – khoa học gia tiếp theo.

Với các bạn trẻ Việt Nam mong muốn theo đuổi y khoa và nghiên cứu ở môi trường quốc tế nói chung và Mỹ nói riêng, chị nhắn nhủ: “Hãy tin vào năng lực của mình và chủ động tìm kiếm sự hướng dẫn từ những người đi trước. Với sự đào tạo phù hợp và một chút may mắn, bạn sẽ đạt được mục tiêu của mình”.