Nuôi dạy con trong thời đại số: Người mẹ mẫu mực thời nay

Nuôi dạy con chưa bao giờ là hành trình dễ dàng hay có một “công thức chung”. Mỗi gia đình, mỗi người mẹ đều lựa chọn cho mình một cách riêng, phù hợp với hoàn cảnh và giá trị sống của mình. Trong số đó, câu chuyện của một người mẹ trẻ 9x với phương pháp giáo dục giản dị nhưng hiệu quả đã truyền cảm hứng cho nhiều phụ huynh. Người mẹ trẻ này áp dụng những nguyên tắc bền bỉ, yêu thương có kỷ luật và sự đồng hành kiên trì đã kết tinh thành thành quả nuôi dạy con tích cực, vững vàng giữa thời đại số.

Thế hệ phụ huynh trẻ hôm nay đứng trước nhiều thách thức: áp lực kinh tế, guồng quay công việc và sự “xâm lấn” của công nghệ vào mọi ngóc ngách đời sống. Trẻ em tiếp cận thông tin sớm hơn, nhanh hơn, và cũng dễ bị cuốn vào thế giới ảo hơn bao giờ hết. Người mẹ trẻ 9x này, với cách nuôi dạy con từ những điều tưởng chừng rất nhỏ, rất đời thường nhưng lại là nền móng vững chắc cho cả hành trình dài.

Gia đình trở thành “bộ lọc” đầu tiên và quan trọng nhất

Chị Nguyễn Diễm My (sinh năm 1992, Hà Nội) có năm người con tuổi sàn sàn nhau. Để nuôi dạy cùng một lúc năm đứa trẻ không phải điều đơn giản. Trong guồng quay kinh tế gấp gáp, vợ chồng trẻ ấy không nao núng, không chạy theo những chuẩn mực hào nhoáng. Họ lặng lẽ vun bồi điều mình tin là giá trị bền vững nhất. Năm đứa trẻ chính là “khối tài sản vô giá” – là “của để dành” được nuôi dưỡng bằng yêu thương, kỷ luật và niềm tin mỗi ngày.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi thành công thường được đo bằng vị trí và vật chất, người ta dễ quên rằng nhân cách một con người được hình thành từ nếp nhà, từ lời ăn tiếng nói của mẹ; từ cách một người phụ nữ gìn giữ gia đình giữa bao áp lực, từ sự kiên nhẫn dạy con từng thói quen nhỏ, từng nguyên tắc sống để con tin rằng: mình là một đứa trẻ có giá trị.

Chị My chia sẻ: “Trong gia đình tôi, giáo dục không đến từ những lời nhắc nhở lặp đi lặp lại, mà từ những tấm gương sống mỗi ngày. Vì thế, phương pháp tôi kiên trì theo đuổi là để các anh chị lớn làm gương cho các em nhỏ.

Gia đình tôi có năm người con gồm: Nguyễn Tùng Anh (2013), Nguyễn Ngọc Anh (2015), Nguyễn Bảo Anh (2018), Nguyễn Nhật Anh (2020) và Nguyễn Mỹ Anh (2023). Mỗi đứa trẻ là một cá tính riêng, nhưng các con cùng lớn lên trong một nếp nhà: biết nhường nhịn, biết chờ đợi và biết chịu trách nhiệm với vai trò của mình.

Với tôi, anh chị giống như đầu tàu của một đoàn tàu dài. Khi đầu tàu đi đúng hướng, những toa phía sau sẽ tự nhiên thẳng hàng. Khi anh chị sống tử tế, có trách nhiệm và biết nghĩ cho người khác, các em sẽ học theo một cách rất tự nhiên, không cần mệnh lệnh, không cần ép buộc. Ở mỗi giai đoạn trưởng thành, anh chị trở thành người thấu hiểu các em theo một cách rất riêng, sự thấu hiểu đến từ việc từng đi qua đúng những cảm xúc và độ tuổi ấy, điều mà đôi khi bố mẹ không thể cảm nhận trọn vẹn.

Khi được tin tưởng, anh chị học cách nâng đỡ em; còn các em nhỏ thì lớn lên trong cảm giác an toàn và được yêu thương trọn vẹn.

Vợ chồng tôi đều có công việc riêng, nhưng chúng tôi thống nhất với nhau một nguyên tắc không bao giờ thay đổi: gia đình luôn là ưu tiên cao nhất. Không phải lúc nào cũng hiện diện đủ đầy, nhưng luôn ở bên các con bằng sự lắng nghe và tin tưởng. Khi nề nếp gia đình được giữ vững, bố mẹ mới yên tâm làm việc, và các con cũng có một điểm tựa vững vàng để lớn lên”.

Với người mẹ trẻ này, giáo dục không bắt đầu từ những bài giảng dài, mà từ cách sống hằng ngày của người lớn. Chị chọn phương pháp tưởng chừng rất truyền thống: anh chị lớn làm gương cho các em nhỏ.

Năm đứa trẻ, năm cá tính khác nhau, nhưng cùng được nuôi dưỡng trong một nếp nhà rõ ràng: biết chờ đợi, biết nhường nhịn, biết chịu trách nhiệm với phần việc của mình.

Anh chị lớn được trao niềm tin và vai trò “đầu tàu”. Khi người anh biết xin lỗi em, khi người chị chủ động giúp em học bài, khi các con tự phân chia việc nhà mà không cần nhắc nhở nhiều lần, đó chính là những bài học sống động nhất về trách nhiệm và yêu thương.

Trong một gia đình đông con, điều dễ thấy không phải là sự ồn ào, mà là khả năng tự điều chỉnh. Trẻ học cách lắng nghe nhau, thương lượng với nhau và chăm sóc nhau. Chính môi trường ấy rèn luyện cho các con năng lực xã hội một cách tự nhiên, điều mà không một lớp học kỹ năng nào có thể thay thế hoàn toàn.

Kỷ luật tích cực là nền tảng của sự tự giác

Theo chị My, “kỷ luật nghiêm khắc không có nghĩa là trừng phạt”. Nhiều người nghĩ rằng gia đình đông con khó tránh khỏi sự nghiêm khắc cứng nhắc. Nhưng điều giữ nếp nhà không phải là mệnh lệnh, mà là sự nhất quán.

Vợ chồng chị thống nhất một nguyên tắc: gia đình luôn là ưu tiên cao nhất. Dù công việc bận rộn, cha mẹ vẫn dành thời gian lắng nghe, trò chuyện và đồng hành cùng con. Các quy tắc được đặt ra rõ ràng nhưng luôn đi kèm giải thích và tôn trọng.

Trẻ em trong gia đình ấy được khuyến khích bày tỏ suy nghĩ. Khi mắc lỗi, các con được học cách nhận trách nhiệm thay vì đổ lỗi. Khi thành công, các con hiểu đó là kết quả của nỗ lực, không phải sự hơn thua.

Chính cách giáo dục nhẹ nhàng mà kiên định ấy tạo nên sự tự giác. Các con biết quản lý thời gian, biết tự phục vụ, biết chăm lo cho việc học và sinh hoạt của mình. Điều đáng quý hơn cả là các con học được cách quan tâm đến cảm xúc của người khác – một năng lực đang dần trở nên hiếm hoi trong thế giới nhiều tương tác ảo.

Gia đình và nhà trường là hai trụ cột song hành

Chị My cho biết, những đứa con của mình đều đang học ở trường Newton, “Newton giúp các con hiểu rằng: sự tự tin không đến từ việc hơn người khác, mà đến từ việc hiểu rõ chính mình.

Sự thay đổi lớn nhất tôi nhìn thấy ở các con sau khi theo học tại Newton không nằm ở điểm số, mà ở cách các con bước đi trong cuộc sống hằng ngày. Các con tự tin hơn nhưng không ồn ào, chủ động hơn nhưng không vội vã, và biết cách thể hiện bản thân mà vẫn tôn trọng người khác”.

Chị My cũng cho biết thêm, nhờ môi trường giáo dục ở Newton, các con dần hình thành kỹ năng tự phục vụ, tự quản lý thời gian và tự chịu trách nhiệm với việc học cũng như sinh hoạt của mình. Quan trọng hơn, các con biết nói ra suy nghĩ, biết đặt câu hỏi và biết lắng nghe, những kỹ năng sống không thể có được chỉ bằng việc học thuộc kiến thức.

Người mẹ trẻ chia sẻ rằng điều chị quan tâm khi lựa chọn môi trường học tập cho con không chỉ là chương trình hay thành tích, mà là triết lý giáo dục. Một ngôi trường không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn nuôi dưỡng nhân cách, kỹ năng sống và tinh thần trách nhiệm.

“Tôi nhận ra rằng, các con không chỉ học trong lớp học, mà còn học từ cách thầy cô lắng nghe, từ cách nhà trường xây dựng kỷ luật bằng sự tôn trọng, và từ việc mỗi đứa trẻ đều được trao cơ hội để thử – sai – rồi trưởng thành.

Tôi tiếp tục chọn Newton cho các con sau. Năm nay, gia đình tôi dự định cho hai bé nhỏ tiếp theo chính thức bước vào ngôi trường Newton gồm: Nguyễn Nhật Anh (2020) sẽ vào lớp 1 và Nguyễn Mỹ Anh (2023) vào mầm non. Bởi tôi lựa chọn môi trường học tập cho các con không chỉ dựa trên chương trình học, mà dựa trên một câu hỏi rất căn bản: “Ngôi trường này đang nuôi dưỡng con người như thế nào?”

Ở Newton, điều khiến tôi an tâm là sự nhất quán trong triết lý giáo dục. Nhà trường không chỉ chú trọng kiến thức, mà còn bền bỉ xây dựng nhân cách, kỹ năng sống và tinh thần trách nhiệm cho học sinh. Các con được khuyến khích thể hiện bản thân, được tôn trọng sự khác biệt và được dẫn dắt bằng kỷ luật tích cực.

Tôi nhìn thấy các con của mình trở nên tự tin hơn, chủ động hơn và vững vàng hơn từ bên trong. Đó không phải là sự tự tin ồn ào, mà là cảm giác an tâm khi các con biết mình là ai và mình đang ở đâu”.

Trong thời đại số, gia đình không thể đơn độc mà rất cần sự đồng hành của nhà trường. Nhà trường trở thành môi trường tiếp nối những giá trị đã được gieo từ mái ấm.

Khi gia đình và nhà trường có chung định hướng, tôn trọng cá tính, khuyến khích tự lập, xây dựng kỷ luật tích cực, trẻ sẽ không bị rơi vào trạng thái “hai hệ giá trị song song”. Các con hiểu rằng sự tự tin không đến từ việc nổi bật hơn người khác, mà từ việc hiểu rõ bản thân và biết mình đang đứng ở đâu.

Sự đồng hành ấy giúp trẻ bước đi vững vàng hơn trong môi trường nhiều biến động. Công nghệ có thể thay đổi từng ngày, nhưng giá trị sống thì cần được giữ gìn bền bỉ.

Áp lực và niềm tin: Hành trình không hoàn hảo nhưng đầy yêu thương

Nuôi dạy năm người con chưa bao giờ là hành trình dễ dàng. Chị My đã có những lúc mệt mỏi, có những khi hoài nghi chính lựa chọn của mình. Nhất là đối với một người mẹ trẻ, có lẽ ai cũng hiểu, một phụ nữ trẻ xinh đẹp, có tri thức, cũng muốn có những cuộc vui cùng bạn bè, hay đồng nghiệp để giải tỏa áp lực công việc… nhưng chị đã chọn ở lại với gia đình, chị tự hào với “vất vả” đó, chị muốn làm gương cho các con của mình. Trong đó, điểm tựa vững chắc cho chị chính là người chồng biết yêu thương và chia sẻ.

“Đã có những lúc tôi mệt, thậm chí hoài nghi chính lựa chọn của mình. Nuôi dạy năm người con là một hành trình nhiều thử thách. Nhưng mỗi lần nhìn thấy các con biết xin lỗi, biết nhường nhịn, biết quan tâm đến cảm xúc của người khác, tôi lại hiểu rằng: những điều nhỏ bé ấy chính là kết quả của giáo dục.

Điều giữ tôi vững vàng không phải là mong muốn trở thành một người mẹ hoàn hảo, mà là niềm tin vào những giá trị bền vững: gia đình, yêu thương và sự gắn kết”, chị My bộc bạch.

Thông điệp gửi tới các gia đình hôm nay

Khi được hỏi, điều mà chị mong muốn nhất ở những đứa con là gì?, chị My không ngần ngại nói: “Tôi không mong các con phải trở thành người giỏi nhất hay nổi bật nhất. Tôi chỉ mong khi trưởng thành, các con là những người biết yêu thương gia đình, biết sống tử tế và đủ bản lĩnh để không đánh mất mình giữa cuộc đời nhiều biến động.

Khi gia đình và nhà trường cùng đi chung một con đường, trẻ con sẽ lớn lên không chênh vênh, mà có gốc rễ, có niềm tin và có một nơi bình yên để quay về, dù các con có đi xa đến đâu. Và với tôi, đó chính là thành công lớn nhất của giáo dục!”

Theo chị My, thời đại công nghệ số không đáng sợ nếu gia đình giữ được “gốc rễ”. Hãy để con tiếp cận công nghệ có định hướng, nhưng đừng để màn hình thay thế bữa cơm chung, những cuộc trò chuyện hay cái ôm trước giờ ngủ. Hãy trao niềm tin, rèn kỷ luật tích cực và để anh chị lớn làm gương cho các em.

Gia đình dạy trẻ biết yêu thương, nhà trường giúp các em lan tỏa yêu thương ấy. Khi hai môi trường cùng đồng hành, trẻ sẽ lớn lên vững vàng giữa dòng chảy công nghệ, luôn có một nơi bình yên để trở về.

Quỳnh Giao