Cú bứt phá của phim chiến tranh Việt Nam

Thành công phòng vé cùng sự đón nhận từ khán giả cho thấy: lịch sử nếu được kể đúng cách vẫn có sức sống mạnh mẽ trên màn ảnh Việt.

Phá vỡ định kiến hơn 20 năm

Trong nhiều thập kỷ, phim chiến tranh Việt Nam thường bị gắn với những hình ảnh khô cứng, nặng tính minh họa và khó chạm tới số đông. Nhưng Mưa đỏ và Địa đạo đã thay đổi toàn bộ định kiến ấy, trước hết bằng cách tiếp cận câu chuyện chiến tranh qua những chi tiết đời thường, những lựa chọn cá nhân và chất liệu cảm xúc, thay vì chỉ dựa trên mô tả sự kiện hay tái hiện trận đánh.

Địa đạo, lấy bối cảnh Củ Chi năm 1967, tạo nên một hiện tượng phòng vé. Với doanh thu 173 tỷ đồng, đây là tác phẩm hiếm hoi tái hiện chiến tranh bằng góc nhìn cận cảnh: những hành lang hẹp dưới lòng đất, những căn phòng chỉ cách nhau lớp đất mỏng, những khoảnh khắc sinh tử diễn ra trong ánh sáng leo lắt của đèn dầu. Bộ phim mang đến cảm giác ngột ngạt, căng thẳng nhưng cũng đầy nhân văn của một giai đoạn lịch sử mà hình ảnh và ký ức vẫn còn in đậm trong lòng nhiều người.

Trong khi đó, Mưa đỏ – bộ phim tái hiện Mùa hè đỏ lửa Quảng Trị 1972 – tạo nên một cột mốc chưa từng có khi cán mốc 700 tỷ đồng, trở thành phim Việt đầu tiên vượt ngưỡng này. Được ấp ủ gần 10 năm với ê-kíp gần 300 người, bộ phim thể hiện sự tỉ mỉ trong phục dựng bối cảnh chiến trường Quảng Trị, nơi mà, như lời nhân vật trong phim, “mỗi tấc đất đều thấm mồ hôi, máu và ký ức”. Chính sự kỳ công ấy làm nên sức nặng cảm xúc mà nhiều khán giả cho biết “đã khóc trong rạp mà không kìm được”.

“Đây là hai bộ phim có sự chuẩn bị và nghiên cứu kỹ. Chúng không chỉ kể lại sự kiện mà còn phục dựng được không khí và cảm xúc của thời đại. Điều quan trọng là chúng nói bằng ngôn ngữ mà khán giả trẻ hôm nay hiểu” – Nhà phê bình Ân Nguyễn

Sự xuất hiện của hai bộ phim chiến tranh lập kỷ lục phòng vé năm 2025 phá vỡ quan niệm tồn tại nhiều năm: “phim chiến tranh chỉ dành cho một nhóm khán giả nhỏ”. Thực tế cho thấy khán giả Việt hoàn toàn sẵn sàng đón nhận phim chiến tranh, miễn là chúng được kể đúng cách.

Một yếu tố tạo nên sự bất ngờ: khán giả trẻ, đặc biệt là Gen Z, lại chính là những người góp phần tạo nên sức bật cho hai bộ phim. Trên mạng xã hội, sau khi xem phim, nhiều bạn trẻ cho biết muốn đọc lại sách lịch sử, muốn đến Quảng Trị, muốn tìm hiểu thêm về Củ Chi, muốn biết những người lính bằng tuổi mình đã sống, chiến đấu và hy sinh như thế nào ở thời điểm năm 1972.

Điều này cho thấy sự chuyển dịch thú vị trong hành vi khán giả. Thay vì chỉ tìm kiếm sự giải trí, họ muốn một trải nghiệm toàn diện hơn – vừa xem, vừa học, vừa hiểu, vừa cảm.

Nhà phê bình Ân Nguyễn lý giải: thế hệ trẻ hôm nay có một tinh thần tự tôn dân tộc mạnh mẽ. Khi câu chuyện được kể bằng hình ảnh tốt, cảm xúc chân thật, tiết tấu hiện đại, họ đón nhận rất tự nhiên. “Họ không cần những bài diễn thuyết. Họ cần những câu chuyện chân thành”, ông nói.

Kỳ vọng cho điện ảnh chiến tranh Việt Nam

Thành công của Mưa đỏ và Địa đạo mang lại nhiều kỳ vọng cho điện ảnh chiến tranh Việt Nam. Tuy nhiên, để biến những hiện tượng phòng vé thành một dòng phim bền vững, ngành công nghiệp điện ảnh vẫn phải đối mặt với không ít thử thách.

TS Bùi Hoài Sơn – Ủy viên Thường trực Ủy ban Văn hóa – Giáo dục của Quốc hội cho rằng: phim chiến tranh không thể chỉ dựa vào nhiệt huyết, mà cần một chiến lược dài hơi. Theo ông, muốn có dòng phim chiến tranh đúng nghĩa, ngành điện ảnh cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và tư nhân. Ông nhấn mạnh phải chú trọng phát triển kịch bản, bảo đảm nguồn lực sản xuất đủ mạnh và xây dựng chiến lược quảng bá bài bản trong và ngoài nước. “Giữ gìn ký ức lịch sử bằng hình ảnh là một nhiệm vụ quan trọng, nhưng điện ảnh không thể làm một mình”, ông nói.

Đạo diễn Bùi Trung Hải nhấn mạnh, điện ảnh có lợi thế lớn trong việc tái hiện lịch sử bởi nó khơi gợi cảm xúc sâu sắc. Ông cho rằng một trang sách có thể khô, nhưng một ánh mắt, một khoảnh khắc chia ly hay một tiếng nổ trên phim có thể khiến người xem nhớ mãi. Sức mạnh ấy là điều khiến hai bộ phim chiến tranh trong năm 2025 chạm đến nhóm khán giả trẻ, vốn trưởng thành cùng điện ảnh Hollywood nhưng vẫn dành tình cảm cho những câu chuyện của quê hương mình.

Chính sự kết hợp giữa kỹ thuật hiện đại, cách kể phim mới mẻ và nhu cầu tìm hiểu lịch sử bằng hình ảnh đã khiến dòng phim chiến tranh – tưởng như đã lỗi thời – trở lại đúng lúc và mạnh mẽ hơn mong đợi.

Dù còn nhiều khó khăn, thành công của hai bộ phim trong năm 2025 vẫn là một bước ngoặt, cho thấy điện ảnh chiến tranh Việt Nam hoàn toàn có thể gắn với thị trường, chạm tới khán giả trẻ và trở thành một phần quan trọng trong việc gìn giữ ký ức lịch sử bằng hình ảnh.