Phát huy sức mạnh di sản, xây dựng Huế thành đô thị văn hóa, du lịch đặc sắc của thế giới

Chiều 21/1, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thay mặt đoàn đại biểu Đảng bộ thành phố Huế, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Huế Nguyễn Chí Tài đã trình bày tham luận với chủ đề: “Phát huy thế mạnh di sản, xây dựng Huế thành đô thị di sản, trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc tầm cỡ quốc tế” nhằm đóng góp thêm góc nhìn thực tiễn về việc phát huy giá trị di sản và phát triển văn hóa, con người Việt Nam, đồng thời đề xuất những giải pháp trong lĩnh vực văn hóa, du lịch trong kỷ nguyên mới của đất nước.

Huế – vùng đất hội tụ tinh hoa di sản của dân tộc

Huế là vùng đất có lịch sử hơn 7 thế kỷ hình thành và phát triển, nơi hội tụ những giá trị tinh hoa của dân tộc, là địa phương duy nhất của cả nước sở hữu 8 di sản văn hóa được UNESCO vinh danh.

Không gian di sản Huế bao gồm hệ thống kiến trúc cung đình phong phú, các lễ hội truyền thống, nghệ thuật cung đình, âm nhạc, ẩm thực cùng lối sống thanh lịch, nhân ái của con người xứ Huế.

Thành phố Huế vinh dự và tự hào là mảnh đất đã gắn bó với tuổi niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong khoảng 10 năm khi Người và gia đình đến sinh sống, học tập tại kinh đô Huế.

Chính mảnh đất và con người nơi đây đã góp phần hun đúc, hình thành nên tư tưởng yêu nước của Bác, từ đó thôi thúc Người ra đi tìm đường cứu nước, giành lại độc lập và tự do cho dân tộc.

Lấy văn hóa và di sản làm nền tảng phát triển đô thị

Trong giai đoạn hiện nay, trước xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa, Huế kiên định mục tiêu phát triển lấy văn hóa và di sản làm trung tâm, làm nền tảng và động lực cho mô hình đô thị di sản xanh, thông minh và giàu bản sắc, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội.

Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế quyết tâm xây dựng Huế trở thành một đô thị văn hóa, di sản đặc sắc, nơi quá khứ và hiện tại giao hòa trong nhịp sống đương đại. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng Huế trở thành đô thị di sản, trung tâm văn hóa, du lịch của Việt Nam.

Thời gian qua, quán triệt sâu sắc đường lối của Đảng về phát triển văn hóa, Huế đã triển khai nhiều giải pháp đồng bộ và sáng tạo; đẩy mạnh công tác trùng tu di sản, khôi phục các giá trị văn hóa phi vật thể.

Không gian văn hóa cung đình được kết nối hài hòa với văn hóa dân gian và văn hóa tôn giáo, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần và tạo ra nhiều sản phẩm du lịch đặc trưng.

Tập trung phát triển kinh tế đêm và những thương hiệu văn hóa giàu bản sắc

Thành phố đã tập trung phát triển kinh tế đêm trên địa bàn với nhiều khu phố đi bộ, phố ẩm thực, chương trình biểu diễn âm nhạc, nghệ thuật. Các thương hiệu văn hóa, du lịch của Huế tiếp tục được khẳng định như “Thành phố Festival đặc trưng của Việt Nam”, “Thành phố văn hóa ASEAN”, “Huế – Kinh đô ẩm thực”, “Huế – Kinh đô Áo dài”.

Các sự kiện Festival theo mô hình bốn mùa được tổ chức thường xuyên, quảng bá sâu rộng, tạo sức hút mạnh mẽ đối với du khách trong và ngoài nước, mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Thành phố đã triển khai xây dựng các sản phẩm du lịch gắn với không gian di sản, đồng thời tổ chức nhiều chương trình nghệ thuật tái hiện các lễ hội cung đình thời Nguyễn như “Kinh đô hồi vọng”, “Âm sắc Việt”, “Hoàng cung giao hòa”.

Ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trong phát huy di sản

Đặc biệt, thành phố đã chú trọng công tác ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa và du lịch.

Công nghiệp văn hóa từng bước được quan tâm chú trọng. Việc mở rộng quan hệ với các tổ chức trong nước và quốc tế trong lĩnh vực nghiên cứu, phục hồi và phát huy giá trị di sản được tập trung đẩy mạnh.

Những kết quả đó đã góp phần quan trọng trong quảng bá hình ảnh thành phố, lan tỏa rộng rãi, tạo được dấu ấn sâu sắc đối với du khách trong và ngoài nước.

Phát huy thế mạnh đô thị di sản gắn với việc giữ gìn, xây dựng bản sắc văn hóa Huế, con người Huế được Đảng bộ thành phố quan tâm chú trọng. Thành phố đã tập trung ưu tiên đầu tư cho công tác bảo vệ môi trường, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên, bảo vệ không gian di sản.

Nhiều hoạt động, nhiều phong trào phát triển mạnh mẽ, lan tỏa sâu rộng như “Ngày Chủ nhật xanh”, “Hãy hành động để Huế thêm xanh-sạch-sáng”. Chính sách bảo vệ môi trường đã góp phần quan trọng trong việc giữ gìn nét đẹp không gian văn hóa, cảnh quan thiên nhiên và vẻ đẹp của con người xứ Huế.

Có thể khẳng định Huế đang mang trong mình diện mạo của một đô thị di sản, văn hóa, sinh thái, cảnh quan, thân thiện với môi trường và thông minh.

Vị thế của trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc của Việt Nam, của khu vực đang dần được khẳng định, phấn đấu trở thành một trung tâm kinh tế của vùng kinh tế trọng điểm miền Trung, phát triển theo hướng xanh và bền vững.

Huế đã, đang và sẽ kiên định phát triển theo định hướng đô thị xanh, thông minh và giàu bản sắc với phương châm “Huế phát triển nhanh trên nền tảng kinh tế tri thức và phát triển bền vững trên nền tảng văn hóa”.

Kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, phát huy giá trị các di sản văn hóa, nhất là di sản được UNESCO vinh danh; bảo tồn và phát huy các giá trị bản sắc văn hóa Việt Nam, đồng thời phát huy giá trị hệ thống phố cổ, nhà vườn, làng cổ; hình thành các tour, các tuyến du lịch di sản, du lịch tâm linh, du lịch làng nghề, du lịch sinh thái.

Những thách thức đặt ra cho đô thị di sản

Bên cạnh những thành tựu rất đáng trân trọng, Huế đang đối diện với nhiều tồn tại và hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến mục tiêu trở thành trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc mang tầm quốc tế.

Quá trình đô thị hóa và áp lực phát triển kinh tế-xã hội đặt ra những yêu cầu rất lớn đối với công tác bảo tồn và trùng tu di tích. Nhiều di tích đang xuống cấp nghiêm trọng trong khi nguồn lực đầu tư còn hạn chế.

Biến đổi khí hậu, thiên tai ngày càng cực đoan, gây ảnh hưởng lớn đến hệ thống di tích và cảnh quan môi trường của đô thị di sản. Tiến độ số hóa di tích còn chậm, chất lượng sản phẩm du lịch chưa cao, nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực văn hóa, du lịch còn thiếu. Tuy vậy, với sự nỗ lực không ngừng của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố Huế trong thời gian qua, những khó khăn nêu trên sẽ là động lực để Huế đổi mới tư duy phát triển, phát huy mạnh mẽ tiềm năng đô thị di sản, thực hiện tốt công tác bảo tồn, giữ gìn những giá trị văn hóa gắn với phát triển bền vững và hội nhập quốc tế sâu rộng.

3 trụ cột phát triển bền vững và đột phá văn hóa, du lịch

Thành phố Huế xác định mục tiêu đến năm 2030 xây dựng Huế trở thành đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam, là trung tâm văn hóa, du lịch, trung tâm y tế chuyên sâu, trung tâm khoa học công nghệ, trung tâm giáo dục đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực chất lượng cao.

Trên cơ sở phân tích những cơ hội và thách thức nêu trên, bám sát tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam với quan điểm chỉ đạo: Phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước; trong thời gian tới, thành phố sẽ xây dựng một chiến lược phát triển mới mang tính bền vững và đột phá trong lĩnh vực văn hóa, du lịch với ba trụ cột quan trọng là: Bảo tồn di sản gắn với phát triển kinh tế di sản; xây dựng hệ sinh thái du lịch và công nghiệp văn hóa; phát huy yếu tố con người và bản sắc văn hóa Huế.

Năm nhóm giải pháp để hiện thực hóa khát vọng đô thị di sản

Để thực hiện tốt các nội dung trên, trong thời gian tới, thành phố sẽ tập trung triển khai thực hiện có hiệu quả một số giải pháp cụ thể, gồm:

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao nhận thức và trách nhiệm của toàn xã hội về vai trò của văn hóa và di sản trong phát triển. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản không chỉ là trách nhiệm của ngành văn hóa hay chính quyền mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, trong đó có vai trò chủ thể rất quan trọng của người dân trên địa bàn của thành phố.

Công tác bảo tồn phải đi đôi với phát huy giá trị di sản, phát triển bền vững dựa trên nền tảng văn hóa và bản sắc Huế, đồng thời chú trọng các giải pháp triển khai, khai thác có hiệu quả các tiềm năng, thế mạnh của di sản, tránh làm ảnh hưởng đến di sản.

Thứ hai, thành phố sẽ tập trung đầu tư xây dựng Huế trở thành điểm đến văn hóa du lịch hàng đầu của khu vực Đông Nam Á thông qua việc nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, xây dựng các sản phẩm du lịch mới, thu hút đầu tư vào lĩnh vực du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng, du lịch biển và đầm phá, du lịch tâm linh, du lịch chữa bệnh, phát triển kinh tế đêm, đẩy mạnh liên kết hành lang kinh tế Đông-Tây, liên kết vùng, tăng cường quảng bá di sản và văn hóa bằng công nghệ số, hình thành hệ du lịch sinh thái thông minh.

Thứ ba, tiếp tục huy động nguồn lực để trùng tu bảo tồn hệ thống di tích trên địa bàn của thành phố, đặc biệt là Quần thể di tích Cố đô Huế.

Chú trọng công tác bảo tồn tổng thể hệ thống nhà rường, làng cổ, phố cổ; hỗ trợ phát triển hệ thống bảo tàng công lập và ngoài công lập và bảo vệ cảnh quan thiên nhiên đặc thù như sông Hương, núi Ngự, hệ đầm phá Tam Giang-Cầu Hai, vịnh Lăng Cô, vườn quốc gia Bạch Mã, đồng thời tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo tồn và văn hóa.

Thứ tư, phát triển mạnh mẽ công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, hình thành các không gian sáng tạo, các trung tâm biểu diễn nghệ thuật, bảo tàng số, thư viện mở, khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân tham gia sáng tạo sản phẩm văn hóa có giá trị cao, góp phần tạo việc làm, phát triển kinh tế đi đôi với việc giữ gìn bản sắc văn hóa.

Thứ năm, bảo tồn và phát huy các loại hình nghệ thuật truyền thống, đồng thời thúc đẩy sáng tạo nghệ thuật đương đại mang bản sắc Huế. Chú trọng công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong thời gian tới, thành phố sẽ phối hợp với các trường đại học, các viện nghiên cứu, các tổ chức quốc tế để đào tạo chuyên sâu trên các lĩnh vực bảo tồn, văn hóa, du lịch, nghệ thuật sáng tạo, tạo điều kiện để văn hóa Huế lan tỏa trong đời sống xã hội và hội nhập mạnh mẽ với thế giới.

Để đạt được những mục tiêu chiến lược trên, thành phố Huế trân trọng đề nghị Trung ương quan tâm ban hành cơ chế, chính sách về khai thác thế mạnh của đô thị di sản, đặc biệt là cơ chế xã hội hóa trong việc khai thác giá trị di sản trong phát triển dịch vụ du lịch tại đô thị di sản; hỗ trợ các chương trình hợp tác quốc tế về bảo tồn di sản, hợp tác với UNESCO, các tổ chức quốc tế về bảo tồn cảnh quan và di sản vật thể, phi vật thể; ban hành cơ chế, chính sách mới có tính vượt trội tạo động lực thúc đẩy phát triển cho thành phố, hỗ trợ thành phố trong việc xây dựng thành phố xứng tầm là trung tâm văn hóa du lịch đặc sắc và là đô thị di sản đặc trưng của Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết 54 của Bộ Chính trị.

Khát vọng Huế: Thành phố di sản mang tầm vóc toàn cầu

Đồng chí Nguyễn Chí Tài khẳng định, điều làm nên sức sống bền bỉ của thành phố không chỉ là những công trình, những di tích, những di sản văn hóa hay các lễ hội mà chính là con người Huế với các đặc trưng sâu sắc, thanh lịch, nghĩa tình, trí tuệ và sáng tạo.

Văn hóa Huế, con người Huế là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa truyền thống và đổi mới, giữa di sản và sáng tạo trong dòng chảy của nền văn hóa đa dạng mà thống nhất của dân tộc Việt Nam.

Đảng bộ và nhân dân thành phố Huế sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới sáng tạo, thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, giữ gìn và phát huy giá trị di sản, xây dựng Huế trở thành thành phố văn hóa, di sản mang tầm quốc tế với mô hình đô thị xanh, thông minh và giàu bản sắc.

“Huế hôm nay mang trong mình các giá trị quá khứ, nhịp sống hiện tại và động lực tương lai với tầm nhìn chiến lược của Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Với sự quan tâm của Trung ương và sự đồng lòng, đồng sức của nhân dân, Huế sẽ tiếp tục phát triển và xứng đáng là vai trò trung tâm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, trở thành thành phố di sản mang tầm quốc tế, đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng đất nước Việt Nam phồn vinh và hạnh phúc”, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP. Huế nhấn mạnh.

Hải Anh