Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Các nhà phân tích cho rằng, ông Trump đang thay đổi cái gọi là “trật tự dựa trên luật lệ” vốn từng bị coi là trò đạo đức giả của phương Tây.
Trong một bài phân tích dài của Aljazeera, các nhà phân tích quốc tế đã bày tỏ sự ủng hộ quan điểm rằng, Tổng thống Mỹ Donald Trump đang thúc đẩy sự sụp đổ cái gọi là “trật tự thế giới dựa trên luật lệ”.
Trật tự thế giới dựa trên luật lệ là gì?
Xuất hiện sau Thế chiến II và cuộc diệt chủng Holocaust, trật tự dựa trên luật lệ, được hỗ trợ bởi luật pháp quốc tế và các tổ chức đa quốc gia như Liên Hợp Quốc, nhằm hiện thực hóa các nguyên tắc chung về chủ quyền, quyền tự quyết, toàn vẹn lãnh thổ và giải quyết tranh chấp thông qua ngoại giao thay vì vũ lực.
Những người ủng hộ, như Mỹ và Châu Âu, cho rằng hệ thống này thúc đẩy hòa bình, dân chủ, nhân quyền và ổn định kinh tế.
Nhưng các nước ở Nam bán cầu cho rằng, trật tự này thiên vị phương Tây và thực chất nó chỉ là trò đạo đức giả.
Trong suốt lịch sử của mình, trật tự dựa trên luật lệ đã được hỗ trợ bởi sức mạnh kinh tế, ngoại giao và quân sự của Mỹ.
Điều này tăng lên sau sự sụp đổ của Liên Xô và kết thúc Chiến tranh Lạnh vào năm 1991, khi đối thủ thực sự duy nhất của Mỹ trong việc thống trị quốc tế đã tan rã.
Tư duy đế quốc thời ông Trump
Nhưng đến khi xảy ra cuộc xung đột Gaza, nước Mỹ đã thể hiện rõ tiêu chuẩn kép của mình.
Mỹ đã luôn ủng hộ Israel trong suốt cuộc chiến ở Gaza, ngay cả khi Israel phải đối mặt với cáo buộc diệt chủng tại Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) và thủ tướng nước này có lệnh bắt giữ của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC).
Gaza đã khiến Mỹ phải lựa chọn công khai: tuân thủ “trật tự dựa trên luật lệ” và thúc đẩy nền dân chủ hoặc ủng hộ Israel. Và người Mỹ đã chọn phương án thứ hai.
Khi đó, Chính quyền Dân chủ của cựu Tổng thống Mỹ Joe Biden, vốn đang trong những ngày cuối nhiệm kỳ, đã bỏ phiếu “Không” cho Nghị quyết 12667 của Đại hội đồng Liên hợp quốc (UNGA) vào tháng 12/2024 hướng tới một lệnh ngừng bắn ngay lập tức ở Gaza.
Người Mỹ đã nhiều lần tuyên bố hành động để bảo vệ trật tự dựa trên luật lệ trong mọi vấn đề, ngoại trừ những vấn đề liên quan đến Israel và Palestine.
Trong khi đó, Mỹ tiếp tục ủng hộ Ukraine như một quốc gia tự bảo vệ mình trước nước láng giềng. Ở Châu Á – Thái Bình Dương, Mỹ đã tăng cường quan hệ đối tác với các đồng minh mà họ coi là đang bị đe dọa bởi chủ nghĩa bành trướng tiềm tàng.
Nhưng vài tuần đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã đảo lộn mọi kỳ vọng. Bây giờ, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky được nhìn thấy bị ông Trump và Phó Tổng thống JD Vance chỉ trích tại Phòng Bầu dục. Chính quyền của ông Trump đồng hành gửi những lời thăm dò thân thiện đến Nga cho cuộc xung đột này.
Greenland, Panama và một trong những đồng minh thân cận nhất của Mỹ – Canada – cuối cùng đã trở thành mục tiêu cho tham vọng của ông Trump.
Ông Trump nói rõ rằng các quy tắc cũ đã không còn hiệu lực. Thái độ của ông đối với Ukraine và việc thúc đẩy thuế quan thương mại đối với các đồng minh là một phần của chủ nghĩa cô lập “Nước Mỹ trên hết”, coi các vấn đề của thế giới không phải là việc của Mỹ và hợp tác quốc tế là yếu kém.
Phát biểu của Phó Tổng thống JD Vance tại Hội nghị An ninh Munich vào tháng 2 – ám chỉ rằng các chính phủ châu Âu là độc đoán vì không hợp tác với các đảng cực hữu – nhấn mạnh rằng phong trào Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) của Trump không coi người châu Âu là đồng minh, ít nhất là nếu giới lãnh đạo châu Âu vẫn theo chủ nghĩa tự do và quốc tế.
Đây có phải là dấu hiệu của những điều sắp xảy ra không? Mỹ có đang rời xa các đồng minh và từ bỏ trật tự dựa trên luật lệ không? Và trật tự dựa trên luật lệ có thực sự mang tính quốc tế hay chỉ tập trung vào việc thúc đẩy lợi ích của phương Tây?
Câu trả lời ngắn gọn: Quỹ đạo hiện tại của Trump có thể đánh dấu hồi kết cho một trật tự thế giới vốn từ lâu đã phải đối mặt với những cáo buộc về tiêu chuẩn kép và áp dụng luật pháp quốc tế một cách có chọn lọc.
Ngay cả các nhà lãnh đạo châu Âu đã nói rằng họ cần phải tự bảo vệ mình và không thể tin tưởng Mỹ.
Tương lai thế giới dưới thời Tổng thống Donald Trump sẽ thế nào?
Chuyên gia H.A. Hellyer thuộc Viện Các lực lượng thống nhất Hoàng gia (RUSI) nhận định: “Israel đã tiến hành chiến tranh ở Gaza trong 16 tháng, hoàn toàn bất chấp luật pháp quốc tế.
ICJ đang thụ lý một vụ án về tội diệt chủng và ICC đã truy tố thủ tướng Israel, và phản ứng từ rất nhiều người ở phương Tây là tìm đủ mọi lý do để không bắt giữ Netanyahu, theo cách mà họ sẽ không bao giờ làm với ông Vladimir Putin, người cũng đang bị ICC truy tố”.
“Chúng ta không thể tuyên bố duy trì một trật tự dựa trên luật lệ khi nói đến Ukraine, than thở về việc Mỹ không bảo vệ được họ, nhưng sau đó lại cho phép hủy bỏ hoàn toàn trật tự đó khi nói đến Gaza”, chuyên gia này nhận định.
Ông dẫn lời Bộ trưởng Ngoại giao Jordan Ayman Safadi đã từng nói: “Gaza không chỉ trở thành nghĩa địa cho trẻ em. Nó đã trở thành nghĩa địa cho luật pháp quốc tế, một vết nhơ đáng xấu hổ cho toàn bộ trật tự quốc tế.”
Để có sức nặng, “luật pháp quốc tế phải áp dụng cho tất cả mọi người”, ông Hellyer nói
Theo Karim Emile Bitar, giáo sư về quan hệ quốc tế tại Đại học Saint Joseph ở Beirut cho rằng, trật tự thế giới có thể bị thu hẹp lại thành một trong những phạm vi ảnh hưởng cạnh tranh, với phần lớn nền chính trị thế giới bị chia rẽ giữa Mỹ, Nga, Trung Quốc và một châu Âu không có điểm tựa.
Giáo sư Bitar chỉ ra rằng, điều đáng lo ngại hơn là sự sụp đổ của hệ thống quản trị toàn cầu diễn ra đồng thời với những gì ông coi là sự sụp đổ của nền dân chủ, ở những quốc gia ủng hộ mạnh mẽ nhất nền dân chủ này ở phương Tây.
Ông cho biết: “Chúng ta đang chứng kiến sự trỗi dậy của cái mà một số người gọi là nền dân chủ phi tự do. Và đồng thời, sự xuất hiện của một dạng chế độ đầu sỏ hoặc chế độ tài phiệt, nơi những người mạnh nhất và giàu nhất cai trị mà không có bất kỳ sự kiểm tra và cân bằng nào.”
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
