Khẩn trương hoàn thiện Nghị định triển khai cơ chế đặc thù về phát triển năng lượng giai đoạn 2026-2030

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết các điều 4, 10, 11, 12 của Nghị quyết số 253/2025/QH15; hướng dẫn thi hành: Nội dung và thành phần hồ sơ; trình tự, thủ tục điều chỉnh cập nhật quy hoạch phát triển điện lực và điều chỉnh cập nhật phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh; điều kiện của đơn vị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi; điều kiện của doanh nghiệp lập hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi để thực hiện dự án; việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi; việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ đề xuất khảo sát dự án điện gió ngoài khơi; cơ chế phối hợp giữa cơ quan tiếp nhận hồ sơ đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư và cơ quan tiếp nhận hồ sơ đề nghị khảo sát dự án điện gió ngoài khơi.

Sau khi nghe báo cáo của Bộ Công Thương, các đại biểu thống nhất cho rằng việc ban hành Nghị định là cần thiết để không phát sinh thêm các trường hợp nhà đầu tư/đơn vị khảo sát đề xuất cùng 1 dự án điện gió ngoài khơi trong quy hoạch phát triển điện lực nhưng vừa đề nghị khảo sát vừa đề nghị chấp thuận chủ trương đầu tư; hoặc cùng 1 dự án điện gió ngoài khơi trong quy hoạch phát triển điện lực nhưng có nhiều đơn vị khảo sát đề xuất tại các vị trí, khu vực biển khác nhau.

Tuy nhiên, các ý kiến cho rằng phương án xử lý đối với các hồ sơ đề xuất khảo sát khu vực biển hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi đang được các bộ Nông nghiệp và Môi trường, Tài chính thụ lý trước thời điểm Nghị định có hiệu lực cần có đánh giá tác động đầy đủ, quy định rõ trình tự thủ tục, điều kiện, tiêu chí để bảo đảm quyền lợi của nhà đầu tư/đơn vị khảo sát.

Bên cạnh đó, lãnh đạo các bộ, ngành đã trao đổi, phân tích về quy định điều chỉnh quy hoạch phát triển điện lực, điều chỉnh cập nhật phương án phát triển mạng lưới cấp điện trong quy hoạch tỉnh; không để khoảng trống pháp lý trong chấp thuận nhà đầu tư, chấp thuận chủ trương đầu tư kinh doanh lưới điện trong quá trình triển khai Nghị quyết số 253/2025/QH15.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, Nghị định chỉ quy định những nội dung được Nghị quyết số 253/2025/QH15 giao Chính phủ quy định chi tiết, không tạo thêm bất kỳ quyền ưu tiên nào vượt quá Nghị quyết. Mục tiêu là tạo cơ chế đủ mạnh để thúc đẩy triển khai sớm các dự án điện theo đúng tinh thần chỉ đạo của Bộ Chính trị trong Nghị quyết số 70-NQ/TW về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và Nghị quyết số 253/2025/QH15.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh nguyên tắc: Việc giao nhà đầu tư/doanh nghiệp khảo sát dự án điện gió ngoài khơi không đồng nghĩa với việc đương nhiên được chấp thuận chủ trương đầu tư. Các điều, khoản trong Nghị định phải bảo đảm tính công khai, minh bạch, ổn định, chặt chẽ, lâu dài, có điều kiện, tiêu chí rõ ràng, không để phát sinh cơ chế “giữ chỗ” hay độc quyền cơ hội đầu tư.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nêu rõ, trong bối cảnh yêu cầu tăng trưởng hai con số, nhu cầu năng lượng, đặc biệt là điện phục vụ sản xuất, sẽ tăng rất cao. Vì vậy, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 253/2025/QH15 nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 70-NQ/TW để tạo cơ chế đặc thù cho phép triển khai nhanh hơn nữa các dự án điện trong giai đoạn 2025-2030.

Đối với các quy định liên quan đến phát triển điện gió ngoài khơi, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng, đây là lĩnh vực đòi hỏi các doanh nghiệp quy mô lớn, có năng lực tài chính và công nghệ. Do đó, Nghị định cần quy định rõ năng lực, công nghệ, vốn, cam kết tiến độ… của nhà đầu tư khi đề xuất khảo sát/chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi trong giai đoạn 2025-2030.

Cùng với việc tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp nước ngoài có kinh nghiệm, công nghệ, vốn…, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý phải tạo điều kiện để doanh nghiệp trong nước tham gia khảo sát, đầu tư dự án điện gió ngoài khơi với tiêu chí, điều kiện phù hợp, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng. Toàn bộ quá trình triển khai dự án điện gió ngoài khơi phải tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật nhằm tránh nguy cơ phát sinh tranh chấp quốc tế.

Hai Phó Thủ tướng đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành liên quan, tránh phát sinh ách tắc trong quá trình thực hiện Nghị định.

Về quy định xử lý các dự án chuyển tiếp, hai Phó Thủ tướng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính tiến hành phân loại các hồ sơ đề xuất giao khảo sát/chấp thuận chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi theo giai đoạn 2025–2030 và giai đoạn 2031–2035. Từng hồ sơ cần làm rõ tình trạng, mức độ hoàn thiện, cam kết của nhà đầu tư, năng lực tài chính, điều khoản xử lý chi phí, bồi hoàn nếu không triển khai dự án, từ đó đưa ra quy định chuyển tiếp phù hợp, rõ ràng, mạch lạc, chặt chẽ về pháp lý, không phát sinh vướng mắc hay tranh chấp.

Hai Phó Thủ tướng giao Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan khẩn trương rà soát, tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm đủ điều kiện trình Chính phủ xem xét ban hành.

Phương Nguyên