Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Từ triết lý sống thuận tự nhiên của người xưa, cái đẹp không chỉ hiện diện nơi hình thể mà còn trong cách con người gửi gắm tâm tình vào cỏ cây, gió nước. Câu chuyện về “lọng bướm” – một biểu tượng tinh tế của mỹ học truyền thống được khơi dậy trở lại trong triển lãm “Những thiên hình vạn trạng”, diễn ra từ ngày 9/11 – 22/11 tại Toong Nguyễn Thị Minh Khai.
Triển lãm do Toong phối hợp cùng Ngày Xưa ASIA đồng hành tổ chức, với sự tham gia của nghệ sĩ Phùng Nguyễn Anh Khoa (Khoa Phùng), Trần Ngọc Nhật (Nghiêu Thiên) và Nguyễn Sơn Lâm (Lâm Ơi).
Từ cuốn sách cũ đến hành trình hồi sinh biểu tượng
Cảm hứng cho triển lãm bắt đầu từ một hình vẽ nhỏ trong cuốn Kỹ thuật người An Nam của học giả người Pháp Henri Oger, nơi ghi lại những phong tục, nghề thủ công Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Trong hàng trăm bản khắc mô tả đời sống người Việt, hình ảnh “lọng bướm” xuất hiện thoáng qua, nhưng lại khơi dậy trong nghệ sĩ trẻ Khoa Phùng niềm tò mò và trân trọng di sản.
Anh chia sẻ: “Khi tìm hiểu thêm, tôi phát hiện lọng bướm là một hình thức rất riêng của Việt Nam. Không quốc gia Đông Nam Á hay Đông Á nào có loại lọng được cắt và tạo hình tinh xảo như thế. Đặc biệt, lọng Việt Nam luôn vẽ hoa văn bên trong, là nơi ẩn chứa nét đẹp kín đáo, phản ánh quan niệm rằng cái đẹp nằm ở nội tâm, chứ không phô trương bên ngoài”.
Theo tư liệu dân gian, mỗi chiếc lọng bướm được tạo nên từ những nan tre gãy vụn, được nối lại bằng chỉ, gợi lên ý niệm “cửu điệp” – 9 cánh bướm tượng trưng cho phúc thọ viên mãn và vòng sinh hóa bất tận của tự nhiên. Khi lọng được mở ra, hình cánh bướm lan tỏa như một vũ điệu cân bằng giữa âm và dương, giữa hữu hình và vô hình. Chính sự kết hợp giữa triết lý phương Đông và tinh thần sáng tạo dân gian ấy khiến lọng bướm không chỉ là vật trang trí, mà còn là một “cấu trúc biểu tượng”, nơi con người dùng hình thể tự nhiên để nói về nhân tâm và đạo sống hòa hợp.
Giao điểm giữa truyền thống và đương đại
Trong không gian triển lãm “Những thiên hình vạn trạng”, hình ảnh chiếc lọng được 3 nghệ sĩ trẻ “giải phóng” khỏi khuôn khổ cũ, biến hóa thành vô vàn hình thái: từ những mảng tối gợi dáng dơi, đến cánh chuồn mảnh khảnh, hay mặt nước uốn lượn. Mỗi tác phẩm không chỉ mang hơi thở của tự nhiên, mà còn phản chiếu thế giới nội tâm, cá tính và cảm quan riêng của người sáng tạo.
Tại buổi khai mạc triển lãm, giáo sư, tiến sĩ Trương Quốc Bình – nguyên Phó cục trưởng Cục Di sản Văn hóa – đánh giá cao tinh thần tìm tòi của các nghệ sĩ trẻ: “Rất trân trọng những sáng tạo của thế hệ hôm nay. Việc họ chọn chiếc lọng, một hình ảnh từng xuất hiện trong sách của Henri Oger để phát triển thành tác phẩm mới là một cách đối thoại rất thú vị giữa quá khứ và hiện tại. Tôi hy vọng họ tiếp tục khai thác những kỹ thuật truyền thống như sơn ta, sơn mài để đưa di sản vào đời sống đương đại”.
“Những thiên hình vạn trạng” vì thế không chỉ là triển lãm mỹ thuật, mà còn là một cuộc đối thoại tinh tế giữa truyền thống – đương đại, con người – tự nhiên, quá khứ – hiện tại. Khi bước qua không gian của ánh sáng, tre, giấy và màu sắc, người xem như nghe thấy tiếng vỗ cánh của những “lọng bướm” cùng tiếng vọng của văn hóa xưa đang khẽ khàng sống lại trong nhịp đập hôm nay.
Khánh Đan
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
