Sống đẹp
Văn hóa Sự kiện
Tiktok
Vụ việc thu hồi sữa Aptamil tại Anh và các dòng sữa của Nestlé (như NAN, SMA) gần đây do nhiễm độc tố Cereulide đã gây lo ngại lớn cho các bậc phụ huynh.
Mới đây nhất, tập đoàn Danone đã phải đưa ra thông báo thu hồi khẩn cấp một lô sản phẩm sữa bột Aptamil First Infant Formula tại thị trường Vương quốc Anh. Nguyên nhân được xác định là do sự hiện diện của Cereulide, một loại độc tố hiếm gặp trong các báo cáo thu hồi sữa trước đây nhưng lại sở hữu những đặc tính cực kỳ nguy hiểm đối với hệ tiêu hóa non nớt của trẻ sơ sinh.
Từ cuối năm 2025 đến đầu năm 2026, Nestlé đã triển khai chiến dịch thu hồi phòng ngừa rộng rãi một số lô sữa bột công thức dành cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tại nhiều nước châu Âu vì nghi ngờ nguy cơ xuất hiện độc tố cereulide.
Theo báo cáo thường niên của Cơ quan An toàn Thực phẩm Châu Âu (EFSA), 16–20% các vụ ngộ độc thực phẩm do độc tố vi khuẩn gây ra là do B. cereus. Trong giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2015, đã có 220–291 vụ ngộ độc thực phẩm liên quan đến B. cereus được báo cáo ở một số quốc gia thành viên, chiếm 3,9–5,5% tổng số vụ ngộ độc thực phẩm. Trong giai đoạn từ năm 2010–2016, 86% các vụ ngộ độc có liên quan đến độc tố ruột do Clostridium, Staphylococcus và B. cereus sản sinh.
Tại Liên minh Châu Âu, nồng độ vi khuẩn Bacillus cereus trong sữa bột công thức cho trẻ dưới sáu tháng tuổi bị giới hạn ở mức tối đa là 500 CFU/g (số lượng vi khuẩn còn sống có trong 1 gam thực phẩm) để đảm bảo an toàn. Tại Hàn Quốc, các cơ quan chức năng áp dụng tiêu chuẩn còn khắt khe hơn khi yêu cầu tất cả năm mẫu thử nghiệm đều phải có nồng độ vi khuẩn dưới 100 CFU/g .
Canada cho phép tối đa một trong mười mẫu thử nghiệm có nồng độ dao động từ 100 đến 10.000 CFU/g, bất kỳ mẫu nào vượt quá ngưỡng 10.000 đều bị coi là không đạt tiêu chuẩn.
Tại các thị trường khác như Mỹ hay Úc và New Zealand, các quy định cũng phân loại thực phẩm ăn sẵn dựa trên mật độ vi khuẩn để đưa ra cảnh báo kịp thời cho người tiêu dùng. Trung Quốc cũng đã ban hành các giới hạn vi khuẩn gây bệnh trong thực phẩm ăn sẵn bán rời, với ngưỡng không an toàn là trên 10.000 CFU/g đối với các sản phẩm chứa gạo và bột mì.
1. Độc tố Cereulide đến từ đâu?
Cereulide không phải là tên một loại vi khuẩn, mà là độc tố được sản sinh bởi một số chủng vi khuẩn có tên là Bacillus cereus.
Vi khuẩn Bacillus cereus: Là loại vi khuẩn cực kỳ phổ biến trong tự nhiên (đất, nước, bụi bẩn). Nó có khả năng hình thành “nha bào” (bào tử) – một dạng trạng thái ngủ đông giúp chúng sống sót qua những điều kiện khắc nghiệt nhất.
Cơ chế gây độc: Khi thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn này và không được bảo quản đúng cách, vi khuẩn sẽ sinh sôi và tiết ra độc tố Cereulide trực tiếp vào thực phẩm.
2. Tại sao Cereulide lại đặc biệt nguy hiểm?
Khác với nhiều loại vi khuẩn gây ngộ độc thông thường, Cereulide cực kỳ “cứng đầu” vì những đặc tính sau:
Siêu bền nhiệt: Độc tố này có thể chịu được nhiệt độ lên tới 121°C trong vòng 2 giờ. Điều này có nghĩa là dù bạn có đun sôi sữa, nấu chín thực phẩm kỹ đến đâu, vi khuẩn có thể chết nhưng độc tố vẫn tồn tại nguyên vẹn.
Bền vững với axit và enzym: Nó không bị phá hủy bởi axit trong dạ dày hay các enzym tiêu hóa của con người.
Tấn công tế bào: Khi vào cơ thể, Cereulide tấn công trực tiếp vào ty thể (trung tâm năng lượng của tế bào), gây gián đoạn quá trình trao đổi chất, có thể dẫn đến suy gan, suy đa tạng hoặc bệnh não trong trường hợp nặng.
Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, là đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất nếu bị nhiễm Cereulide do hàng rào miễn dịch chưa hoàn thiện, hệ thống tiêu hóa và bài tiết của trẻ còn non nớt. Cơ thể trẻ chưa đủ khả năng tự trung hòa hoặc đào thải các độc tố mạnh như Cereulide, khiến độc tố xâm nhập sâu và gây hại nhanh hơn.
3. Cereulide thường có mặt trong những thực phẩm nào
Chia sẻ trên báo Dân trí, TS.BSCK2 Nguyễn Thị Thu Hậu, Trưởng khoa Dinh dưỡng tại Bệnh viện Nhi đồng 2 (TPHCM) cho biết, độc tố cereulide rất bền nhiệt (chịu được 121 độ C trong hai giờ) và không bị phá hủy bởi acid dạ dày hay enzym tiêu hóa. Đáng chú ý, vi khuẩn Bacillus cereus thường tạo độc tố trong môi trường giàu tinh bột (cơm, mì ống), sữa có hàm lượng béo cao và ở nhiệt độ 10-43°C.
Nếu chẳng may sử dụng thực phẩm nhiễm cereulide, cơ thể (đặc biệt là trẻ nhỏ) có thể gặp các triệu chứng nôn mửa, đau bụng (hệ tiêu hóa). Nếu nhiễm nặng, bệnh nhân sẽ mệt mỏi, có thể ảnh hưởng đến gan, tụy hoặc hệ thần kinh (gây lờ đờ, co giật).
4. Cách phòng tránh nhiễm Cereulide
Để bảo vệ gia đình, đặc biệt là trẻ nhỏ trước nguy cơ nhiễm khuẩn Bacillus cereus, bạn cần lưu ý:
Kiểm tra nguồn gốc sữa: Theo dõi sát các thông báo thu hồi sản phẩm từ các cơ quan chức năng (như FSA, Cục An toàn thực phẩm). Đối với sữa Aptamil hay NAN, hãy đối chiếu mã lô (Batch code) và hạn sử dụng trên đáy lon với danh sách thu hồi.
Không để thực phẩm ở nhiệt độ phòng quá lâu: Vi khuẩn Bacillus cereus phát triển mạnh nhất ở nhiệt độ từ 28°C đến 35°C. Thực phẩm sau khi nấu chín nếu không ăn ngay cần được bảo quản lạnh (dưới 5°C) hoặc giữ nóng liên tục (trên 60°C).
Cẩn trọng với cơm nguội: Không nên để cơm nguội bên ngoài quá 2 tiếng. Nếu muốn dùng lại, hãy bảo quản trong tủ lạnh ngay khi cơm còn ấm và khi dùng phải hâm nóng thật kỹ (tuy nhiên, hãy nhớ rằng hâm nóng chỉ diệt khuẩn chứ không diệt được độc tố nếu nó đã hình thành).
Vệ sinh dụng cụ: Tiệt trùng bình sữa và dụng cụ ăn uống cho trẻ đúng cách để hạn chế môi trường cho vi khuẩn xâm nhập.
Minh Anh
Theo dõi Văn Hóa Sự Kiện trên
