Low carb sai lầm, gầy chưa kịp, bệnh đã tới

Trên một hội nhóm về giảm cân, chị N.T.V (Hà Nội) bày tỏ lo lắng khi chia sẻ: “Sau 3 tháng thực hiện low carb, tôi giảm được 12 kg, nhưng đi xét nghiệm lại phát hiện mỡ máu tăng cao”.

Chị V. cho biết, sau khi tìm hiểu các phương pháp giảm cân trên mạng, chị lựa chọn low carb vì thấy “dễ áp dụng, không phải nhịn đói, chỉ cần hạn chế tinh bột, vẫn ăn thoải mái thịt, cá, trứng, sữa”. Để đạt hiệu quả nhanh, chị gần như loại bỏ hoàn toàn cơm, bún, mì khỏi khẩu phần hằng ngày, chỉ thỉnh thoảng ăn một lát bánh mì nhỏ.

Sau 3 tháng, cân nặng giảm rõ rệt, nhưng đổi lại, chỉ số mỡ máu tăng cao. “Tôi rất hoang mang. Trước giờ cứ nghĩ gầy là khỏe, không ngờ giảm cân lại dẫn đến rối loạn sức khỏe như vậy”, chị V. chia sẻ.

Tin rằng chế độ ăn này có thể vừa giảm cân vừa ổn định đường huyết, anh Toàn (25 tuổi, TP.HCM) kiên trì áp dụng suốt gần một năm. Tuy nhiên kết quả nhận lại hoàn toàn trái ngược với mong đợi. Không những không giảm cân, anh còn tăng hơn 20 kg, rơi vào tình trạng béo phì mức độ cao nhất, kèm gan nhiễm mỡ độ 3 và tiểu đường type 2.

Do thói quen sinh hoạt cùng bạn bè, ăn uống thoải mái vào cuối tuần, cân nặng của anh Toàn tăng đều theo thời gian. Khi vượt mốc 100 kg, cơ thể bắt đầu xuất hiện các biểu hiện mệt mỏi, nhanh đuối sức. Tự kiểm tra tại nhà thấy đường huyết cao, anh quyết định ăn kiêng để vừa giảm cân vừa kiểm soát đường huyết.

Sau khi tìm hiểu trên mạng, anh lựa chọn low carb vì cho rằng đây là phương pháp “không cần nhịn đói, chỉ cần bỏ tinh bột, vẫn ăn thoải mái thịt cá”. Anh gần như loại bỏ hoàn toàn tinh bột khỏi khẩu phần hằng ngày, chỉ thỉnh thoảng ăn một lát bánh mì nhỏ, trong khi không kiểm soát lượng đạm và chất béo nạp vào.

Những tháng đầu, cân nặng của anh giảm khoảng 3 kg, chỉ số đường huyết có cải thiện nên anh tiếp tục duy trì. Tuy nhiên, khi đi khám sức khỏe định kỳ, anh bàng hoàng phát hiện cân nặng đã tăng lên 122 kg và buộc phải nhập viện để thăm khám, điều trị.

Tiến sĩ Trần Hữu Thanh Tùng, chuyên khoa Nội tiết – Đái tháo đường, cho biết kết quả thăm khám ghi nhận anh Toàn béo phì mức độ cao nhất với chỉ số BMI 39,6; mỡ nội tạng lên tới 250 cm², cao gấp 2,5 lần ngưỡng an toàn; gan nhiễm mỡ độ 3. Người bệnh mắc đái tháo đường type 2, men gan cao, tăng axit uric và rối loạn lipid máu hỗn hợp.

“Tất cả những rối loạn này đều liên quan chặt chẽ đến chế độ ăn mất cân đối trong thời gian dài”, tiến sĩ Tùng nhận định.

Low carb không sai, sai ở cách hiểu và áp dụng

Trước thực trạng trên các hội nhóm mạng xã hội, trào lưu giảm cân theo chế độ low carb bỗng “nóng” trở lại, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Medlatec cảnh báo, mọi người cần hiểu đúng về chế độ low carb để thực hiện giảm cân khoa học, an toàn.

Low carb là viết tắt của Low Carbohydrate – chế độ ăn ít đường và tinh bột. Để thực hiện low carb, trong thực đơn hằng ngày, người áp dụng sẽ hạn chế các thực phẩm chứa tinh bột và đường như ngô, khoai, sắn, cơm, bánh kẹo và cả những loại trái cây nhiều đường.

Về mặt sinh học, khi cơ thể dung nạp quá nhiều tinh bột, chúng sẽ chuyển hóa thành glucose trong máu, khiến đường huyết tăng. Lúc này, cơ thể phải tiết nhiều insulin để ổn định, đồng thời lượng glucose dư thừa sẽ biến thành mỡ. Đây là một trong những cơ chế dẫn tới tăng cân, béo phì. Vì thế, cắt giảm nguồn năng lượng từ tinh bột và đường giúp giảm nguy cơ tích mỡ và buộc cơ thể đốt mỡ dự trữ để giảm cân.

Tuy nhiên, bác sĩ nhấn mạnh, nhiều người khi mới thực hiện đã cắt tinh bột quá đột ngột và duy trì theo cách cực đoan. Khi lượng tinh bột và đường giảm mạnh, cơ thể dễ rơi vào trạng thái “sốc năng lượng”, xuất hiện các triệu chứng như đau đầu, khó thở, yếu cơ, mệt mỏi, táo bón hoặc tiêu chảy.

Nếu áp dụng kéo dài, việc bị “khóa chặt” nguồn carbohydrate còn làm tăng nguy cơ thiếu vitamin và khoáng chất, ảnh hưởng đến hấp thu canxi, gây loãng xương và làm gia tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.

Chuyên gia khuyến cáo, low carb chỉ nên thực hiện nghiêm ngặt trong khoảng 2 tuần đầu. Sau đó, có thể nới lỏng dần, ăn một lượng nhỏ thực phẩm chứa carbohydrate khi thèm mà không làm mất hiệu quả giảm cân. Trên thực tế, nhiều người xem low carb là phương pháp tốt và muốn duy trì lâu dài như một lối sống. Nhưng để an toàn, mỗi cơ thể cần lộ trình riêng, với thực đơn và chế độ tập luyện phù hợp thể trạng.

Đặc biệt, người đang dùng thuốc điều trị tiểu đường, thuốc huyết áp cao và phụ nữ đang cho con bú không nên áp dụng chế độ ăn low carb vì nguy cơ rối loạn chuyển hóa và hạ đường huyết.

Bác sĩ nhấn mạnh, giảm cân không phải là cuộc đua “càng nhanh càng tốt”. Khi biến một phương pháp khoa học thành trào lưu cực đoan, người trẻ rất dễ tự đẩy mình vào vòng xoáy bệnh tật, nơi cái giá phải trả không chỉ là vài chỉ số xét nghiệm, mà là sức khỏe lâu dài.